świnka jodowa
Świnka jodowa (łac. parotitis iodica) to rzadkie powikłanie po stosowaniu preparatów jodu, charakteryzujące się obrzękiem i zapaleniem ślinianek przyusznych. Stan ten przypomina objawy choroby zakaźnej świnki (nagminnego zapalenia przyusznic), jednak ma inne podłoże patofizjologiczne.
Mechanizm powstawania świnki jodowej wiąże się z gromadzeniem jodu w śliniankach przyusznych, które mają zdolność koncentrowania tego pierwiastka podobnie jak gruczoł tarczowy. Jod wydzielany ze śliną może powodować miejscowe podrażnienie i stan zapalny tkanki gruczołowej. Najczęściej występuje po podaniu jodowych środków kontrastowych, rzadziej po lekach zawierających jod.
Objawy świnki jodowej obejmują ból i obrzęk ślinianek przyusznych (jedno- lub obustronny), zwiększoną wrażliwość na dotyk okolicy przyuszniczej oraz czasem gorączkę. W przeciwieństwie do zakaźnego zapalenia ślinianek, powikłanie to ustępuje zwykle samoistnie po odstawieniu preparatu zawierającego jod, a leczenie ma charakter objawowy.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić infekcyjne zapalenie ślinianek, reakcje alergiczne oraz inne przyczyny obrzęku ślinianek. U pacjentów otrzymujących preparaty jodu, którzy zgłaszają objawy przypominające świnkę, warto rozważyć możliwość tego rzadkiego powikłania polekowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Omnipaque 647 mg/ml (300 mg jodu/ml)
Omnipaque, zawierający joheksol jako substancję czynną, jest niejonowym, monomerycznym, trójjodowym środkiem kontrastującym o stężeniu 300 mg jodu/ml, osmolalności 0,64 Osm/kg H₂O (37°C) oraz lepkości 11,6 mPa×s (20°C) i 6,1 mPa×s (37°C). Działania niepożądane są typowe dla jodowych środków kontrastujących i mogą wystąpić niezależnie od dawki i drogi podania. Najważniejsze z nich to reakcje nadwrażliwości, które mogą przejść od łagodnych objawów do ciężkich reakcji anafilaktoidalnych i wstrząsu, wymagających natychmiastowego przerwania podawania i wdrożenia leczenia. Ponadto obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu oraz ryzyko nefropatii kontrastowej (CIN). Bardzo rzadkim powikłaniem jest zatrucie jodem („świnka jodowa”) objawiające się obrzękiem i wzmożonym napięciem ślinianek, utrzymującym się do 10 dni po badaniu.
jodowy środek kontrastujący, joheksol, kaniula donaczyniowa, kreatynina w osoczu, lepkość, monitorowanie pacjenta, nefropatia kontrastowa, obrzęk ślinianek, Omnipaque, osmolalność, procedura diagnostyczna, radiologiczny środek kontrastujący, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, środek kontrastowy niejonowy, stężenie jodu, świnka jodowa, wstrząs, zatrucie jodem - Leksykon leków
Działania niepożądane – Omnipaque 755 mg/ml (350 mg jodu/ml)
Omnipaque (joheksol) to niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy rozpuszczalny w wodzie, stosowany w badaniach radiograficznych. Jego podanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, które mogą pojawić się niezależnie od dawki i drogi podania, a łagodne objawy mogą być zwiastunem ciężkich reakcji anafilaktoidalnych lub wstrząsu wymagających natychmiastowego przerwania podawania i interwencji medycznej. Ponadto, po zastosowaniu Omnipaque obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu, co wskazuje na ryzyko rozwoju nefropatii kontrastowej (CIN), szczególnie u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami czynności nerek. Bardzo rzadkim powikłaniem jest zatrucie jodem, objawiające się obrzękiem i wzmożonym napięciem ślinianek utrzymującym się do 10 dni po badaniu (częstość <1/10 000).
badanie radiograficzne, jodowy środek kontrastujący, joheksol, kaniula donaczyniowa, nefropatia kontrastowa, obrzęk ślinianek, ostre uszkodzenie nerek, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, reakcja systemowa, środek kontrastujący niejonowy, stężenie kreatyniny, świnka jodowa, wstrząs anafilaktoidalny, zatrucie jodem - Leksykon leków
Działania niepożądane – Omnipaque 518 mg/ml (240 mg jodu/ml)
Omnipaque (joheksol) to niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy o stężeniu 518 mg/ml (240 mg jodu/ml), stosowany w badaniach radiograficznych. Preparat charakteryzuje się izotonicznością przy stężeniu 140 mg I/ml oraz osmolalnością 0,51 Osm/kg H₂O (37°C) i lepkością 5,6 mPa·s (20°C) oraz 3,3 mPa·s (37°C), co wpływa na jego dobrą tolerancję. Działania niepożądane mogą wystąpić niezależnie od dawki i drogi podania, z naciskiem na reakcje nadwrażliwości, które mogą przejść od łagodnych objawów (wysypka, świąd, nudności) do ciężkich reakcji anafilaktoidalnych i wstrząsu, wymagających natychmiastowego przerwania podawania i interwencji. Często obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu oraz nefropatię kontrastową (CIN), a bardzo rzadko zatrucie jodem manifestujące się obrzękiem i wzmożonym napięciem ślinianek utrzymującym się do 10 dni.
angiografia, czynność nerek, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, joheksol, kreatynina, lepkość w medycynie, nefropatia kontrastowa, obrzęk ślinianek, Omnipaque, osmolalność, przedawkowanie leku, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, środek kontrastujący niejonowy, świnka jodowa, uszkodzenie nerek, wstrząs, zatrucie jodem - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Omnipaque 518 mg/ml (240 mg jodu/ml)
Podczas stosowania jodowego środka kontrastowego Omnipaque (518 mg/ml, 240 mg jodu/ml) lekarz powinien poinformować pacjenta o wpływie leku na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Standardowo zaleca się unikanie tych czynności przez co najmniej 1 godzinę po podaniu środka, natomiast po podaniu podpajęczynówkowym okres ten wydłuża się do 24 godzin ze względu na dłuższe utrzymywanie się działań niepożądanych. W przypadku utrzymujących się objawów po badaniu mielograficznym konieczna jest indywidualna ocena stanu pacjenta przed dopuszczeniem do prowadzenia pojazdów. Należy zwrócić uwagę na objawy takie jak zawroty głowy, zaburzenia widzenia, senność, nudności, reakcje alergiczne oraz specyficzne powikłania, np. zatrucie jodem objawiające się obrzękiem ślinianek, które mogą wpływać na bezpieczeństwo pacjenta.
badanie mielograficzne, czynność nerek, dysfunkcja nerek, działanie niepożądane, hemodializa, jodowy środek kontrastowy, obrzęk ślinianek, Omnipaque, podanie podpajęczynówkowe, przedawkowanie Omnipaque, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, świnka jodowa, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie równowagi, zaburzenie widzenia, zatrucie jodem, zawrót głowy - Leksykon substancji czynnych
Joheksol – Działania niepożądane
Joheksol, niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastujący (Omnipaque w stężeniach 240, 300 i 350 mg jodu/ml), pomimo dobrego profilu bezpieczeństwa, może wywoływać działania niepożądane o różnej ciężkości, niezależnie od dawki i drogi podania. Reakcje nadwrażliwości, od łagodnych do ciężkich anafilaktoidalnych, występują niezbyt często do rzadko i wymagają natychmiastowego przerwania podawania środka oraz wdrożenia leczenia. Często obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu oraz nefropatię kontrastową (CIN), szczególnie u pacjentów z istniejącą dysfunkcją nerek, cukrzycą lub odwodnieniem. Bardzo rzadkim powikłaniem jest zatrucie jodem („świnka jodowa”) objawiające się obrzękiem i wzmożonym napięciem ślinianek, utrzymującym się do 10 dni po badaniu.
antidotum, hemodializa, jodowy środek kontrastujący, joheksol, kreatynina w osoczu, nefropatia kontrastowa, obrzęk ślinianek, okres półtrwania, Omnipaque, przedawkowanie joheksolu, reakcja anafilaktoidalna, środek kontrastujący niejonowy, świnka jodowa, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia elektrolitowe, zatrucie jodem