miejscowe działanie niepożądane
Miejscowe działania niepożądane to efekty uboczne, które występują bezpośrednio w miejscu podania leku lub aplikacji substancji aktywnej. Mogą one manifestować się jako zmiany skórne, reakcje zapalne, podrażnienia błon śluzowych lub tkanek, z którymi substancja czynna ma bezpośredni kontakt.
Najczęstsze miejscowe działania niepożądane obejmują: rumień, świąd, pieczenie, obrzęk, wysypkę, kontaktowe zapalenie skóry, nadwrażliwość, reakcje fototoksyczne oraz miejscowe podrażnienie. W przypadku iniekcji mogą wystąpić ból w miejscu wstrzyknięcia, krwiaki, zasinienia lub rzadziej martwica tkanek.
Mechanizm powstawania miejscowych działań niepożądanych może być związany z bezpośrednim toksycznym wpływem substancji na tkanki, reakcjami immunologicznymi (natychmiastowymi lub opóźnionymi), zmianami pH, działaniem drażniącym substancji pomocniczych lub zaburzeniem fizjologicznej bariery ochronnej skóry czy błon śluzowych.
Monitorowanie miejscowych działań niepożądanych jest istotnym elementem oceny bezpieczeństwa farmakoterapii, szczególnie w przypadku leków stosowanych miejscowo, jak maści, kremy, żele, plastry, aerozole czy preparaty do stosowania na błony śluzowe. Właściwa edukacja pacjenta odnośnie potencjalnych reakcji miejscowych może zwiększyć compliance i poprawić efektywność leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Etomidate-Lipuro 2 mg/ml
Etomidate-Lipuro jest lekiem do indukcji znieczulenia ogólnego, podawanym w postaci emulsji do wstrzykiwań o stężeniu 2 mg/ml. Charakteryzuje się szybkim początkiem działania – pierwsze zmiany w EEG pojawiają się po 36 sekundach, a efekt szczytowy po 46 sekundach od podania. Dawka 0,3 mg/kg masy ciała powoduje utratę przytomności w ciągu 10 sekund, a czas trwania anestezji wynosi 3-5 minut. Etomidat działa poprzez hamowanie enzymu 11-β-hydroksylazy, co prowadzi do przemijającego zahamowania syntezy kortyzolu, utrzymującego się do 6 godzin po pojedynczej dawce. Stężenie leku poniżej 50 nmol w osoczu, osiągane po około 4 godzinach, nie wywołuje istotnego efektu hamującego. Preparat nie posiada właściwości przeciwbólowych, dlatego konieczne jest łączne podanie analgetyku podczas zabiegów operacyjnych.
anestezja, badanie elektroencefalograficzne, działanie neuroprotekcyjne, emulsja do wstrzykiwań, emulsja tłuszczowa, hormon adrenokortykotropowy, indukcja znieczulenia ogólnego, lecytyna jaja kurzego, lek do znieczulenia ogólnego, lek przeciwbólowy, miejscowe działanie niepożądane, mioklonia, olej sojowy, stężenie kortyzolu, stężenie w osoczu, synteza kortyzolu, tolerancja miejscowa, utrata przytomności, właściwość przeciwbólowa, właściwość przeciwdrgawkowa, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Maczugowiec rzekomobłoniczy – Dawkowanie i sposób podawania
Maczugowiec rzekomobłoniczy (Corynebacterium pseudodiphtheriticum) jest składnikiem nieswoistej szczepionki bakteryjnej dostępnej w trzech stężeniach: Polyvaccinum submite (2 mln komórek/ml), Polyvaccinum mite (20 mln komórek/ml) oraz Polyvaccinum forte (200 mln komórek/ml). Schemat dawkowania obejmuje 14 wstrzyknięć podawanych domięśniowo lub podskórnie, z preferowanym miejscem iniekcji w mięsień naramienny, w odstępach 3-5 dni. Dawkowanie różni się w zależności od wieku pacjenta: dorośli otrzymują pełne dawki od 1,0 ml do 1,0 ml preparatu o rosnącym stężeniu, natomiast dzieci w wieku 2-14 lat dawki są zmniejszone (0,2-0,5 ml) z proporcjonalnie niższą liczbą komórek maczugowca (od 1 do 100 mln komórek). Po zakończeniu cyklu dawkę 14 można powtarzać co 2-4 tygodnie przez 2-3 miesiące, a cały cykl szczepień należy powtarzać dwukrotnie w roku przez minimum 2 lata, co zapewnia optymalną odpowiedź immunologiczną.
charakterystyka produktu leczniczego, Corynebacterium pseudodiphtheriticum, cykl szczepień, działanie niepożądane, immunogenność, inaktywowane komórki bakteryjne, maczugowiec rzekomobłoniczy, miejscowe działanie niepożądane, mięsień naramienny, nieswoista szczepionka bakteryjna, odpowiedź immunologiczna, podanie domięśniowe, podanie podskórne, Polyvaccinum forte, Polyvaccinum mite, Polyvaccinum submite, skuteczność terapeutyczna, zawiesina opalizująca - Leksykon leków
Przedawkowanie – Belkyra 10 mg/ml
Produkt leczniczy Belkyra, zawierający 10 mg/ml kwasu deoksycholowego, wykazuje wysokie bezpieczeństwo stosowania, nawet przy dawkach do 200 mg (dziesięciokrotność zawartości pojedynczej fiolki 20 mg). Przedawkowanie może nastąpić poprzez wstrzyknięcie zbyt dużej objętości preparatu podczas jednej sesji lub skrócenie zalecanego odstępu między kolejnymi iniekcjami, co zwiększa ryzyko nasilenia miejscowych działań niepożądanych w miejscu podania. Działania niepożądane w obszarach nieleczonych oraz ogólnoustrojowe występowały rzadko, nawet przy dawkach maksymalnych stosowanych w badaniach klinicznych. Produkt zawiera również 4,23 mg sodu w 1 ml roztworu, co należy uwzględnić w ocenie pacjenta.
badanie kliniczne, dawkowanie leku, działanie niepożądane, działanie ogólnoustrojowe, fiolka, kwas deoksycholowy, leczenie objawowe, leczenie podtrzymujące, miejsce wstrzyknięcia, miejscowe działanie niepożądane, objawy ogólnoustrojowe, roztwór do wstrzykiwań, sesja terapeutyczna, substancja czynna, substancja pomocnicza, wstrzyknięcie leku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Dermatol Gemi –
Preparat DERMATOL w formie proszku do stosowania miejscowego zawiera 1 g bizmutu galusanu zasadowego na 1 g produktu. Mimo korzystnego profilu bezpieczeństwa, możliwe są działania niepożądane, w tym reakcje alergiczne takie jak miejscowy rumień, świąd, pieczenie oraz kontaktowe zapalenie skóry. Należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne ogólnoustrojowe działania niepożądane, zwłaszcza uszkodzenia nerek, które są zazwyczaj przemijające, ale mogą wystąpić przy długotrwałym stosowaniu lub aplikacji na dużą powierzchnię skóry. W piśmiennictwie nie odnotowano doniesień o toksyczności pochodnych bizmutu po podaniach miejscowych, co wskazuje na niskie ryzyko poważnych powikłań przy prawidłowym stosowaniu.
dermatol, działanie niepożądane, kontaktowe zapalenie skóry, miejscowe działanie niepożądane, monitorowanie działań niepożądanych, ogólnoustrojowe działanie niepożądane, pieczenie skóry, produkt leczniczy, reakcja alergiczna, rumień miejscowy, stosunek korzyści do ryzyka, świąd, uszkodzenie nerek, zaburzenie nerek i dróg moczowych, zaburzenie skóry i tkanki podskórnej - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Divigel 0,1% 1 mg
Divigel 0,1% to preparat zawierający estradiol, naturalny żeński hormon, stosowany klinicznie bez konieczności przeprowadzania odrębnych badań toksykologicznych. Ocena bezpieczeństwa produktu skupiła się na potencjalnych miejscowych działaniach niepożądanych wynikających z formulacji żelowej. Przeprowadzono badania podrażniające na królikach oraz testy uczuleniowe na świnkach morskich, które są standardowymi modelami w ocenie tolerancji dermatologicznej. Wyniki wskazują na dobry profil bezpieczeństwa miejscowego, z jedynie sporadycznymi, łagodnymi podrażnieniami skóry, co jest istotne dla długoterminowego stosowania u pacjentek.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Fucidin 20 mg/g
Przedawkowanie maści Fucidin zawierającej 20 mg/g sodu fusydynianu jest zjawiskiem rzadkim, głównie ze względu na ograniczoną absorpcję przezskórną substancji czynnej. Stosowanie produktu zgodnie z zaleceniami minimalizuje ryzyko działań niepożądanych, a nawet znaczne przekroczenie częstotliwości aplikacji lub powierzchni stosowania rzadko prowadzi do objawów systemowych. W przypadku nadmiernej aplikacji zaleca się przerwanie leczenia i przemycie skóry wodą z łagodnym środkiem myjącym. W sytuacji przypadkowego spożycia, szczególnie u dzieci, należy wdrożyć standardowe postępowanie w zatruciach, gdyż brak jest specyficznego antidotum.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Rectodelt 100 mg
Rectodelt w postaci czopków zawierających 100 mg prednizonu jest wskazany do stosowania u niemowląt, małych dzieci oraz dzieci, z dawkowaniem jednego czopka (100 mg) na podanie. W uzasadnionych przypadkach klinicznych możliwe jest powtórzenie dawki maksymalnie jeden raz w odstępie 12-24 godzin, przy czym całkowita dawka nie powinna przekraczać 2 czopków (200 mg prednizonu) w ciągu maksymalnie 2 dni terapii. Przekroczenie tych limitów zwiększa ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, w tym zespołu Cushinga. Czopek należy aplikować głęboko do odbytu, co jest szczególnie korzystne u najmłodszych pacjentów, minimalizując reakcje sprzeciwu oraz niepożądane pobudzenie obserwowane przy innych drogach podania, takich jak pozajelitowe czy doustne.
czopek doodbytniczy, czopek leczniczy, dawka całkowita, droga podania leku, działanie niepożądane, glikokortykosteroid, miejscowe działanie niepożądane, podanie doodbytnicze, podanie doustne, podanie pozajelitowe, prednizon, Rectodelt, skuteczność terapeutyczna, stan pobudzenia, substancja czynna, zespół Cushinga - Leksykon leków
Skład i postać leku – Azacitidine Onko 25 mg/ml
Azacitidine Onko to lek przeciwnowotworowy dostępny w postaci liofilizowanego proszku do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań o stężeniu 25 mg/ml, gdzie każda fiolka zawiera 100 mg azacytydyny. Preparat po rekonstytucji wodą do wstrzykiwań (4 ml na fiolkę) tworzy jednorodną, mętną zawiesinę przeznaczoną do podania podskórnego. Zalecane jest stosowanie igły 25 G do wstrzyknięć podskórnych, a dawka leku jest obliczana na podstawie powierzchni ciała pacjenta (mg/m²). Przykładowo, dla dawki 75 mg/m² i powierzchni ciała 1,8 m² całkowita dawka wynosi 135 mg, co odpowiada 5,4 ml zawiesiny (2 fiolki). Przy dawkach przekraczających 4 ml zaleca się podawanie w dwóch różnych miejscach, zmieniając systematycznie lokalizację wstrzyknięć, aby zmniejszyć ryzyko miejscowych działań niepożądanych.
azacytydyna, dawka indywidualna, droga podskórna, lek przeciwnowotworowy, mannitol, miejscowe działanie niepożądane, niezgodność farmaceutyczna, odczyn w miejscu podania, odpad cytotoksyczny, powierzchnia ciała, produkt cytotoksyczny, proszek liofilizowany, stabilność chemiczna i fizyczna, substancja cytotoksyczna, substancja wypełniająca, woda do wstrzykiwań, wstrzyknięcie podskórne, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Veregen
Veregen (100 mg/g maść) zawiera wyciąg z liści zielonej herbaty (Camellia sinensis) i wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania. Preparat nie powinien być aplikowany na otwarte rany, uszkodzoną lub zapalnie zmienioną skórę, ani w miejscach takich jak cewka moczowa, szyjka macicy, odbytnica, pochwa czy odbyt, ze względu na brak badań skuteczności i bezpieczeństwa w tych lokalizacjach. Szczególną uwagę należy zwrócić u pacjentów nieobrzezanych oraz u kobiet z brodawkami w okolicy sromu, gdzie ryzyko ciężkich działań niepożądanych jest wyższe. Preparat może powodować łagodne miejscowe reakcje skórne (rumień, świąd, pieczenie, ból, obrzęk), które zwykle ustępują po kilku tygodniach, jednak w przypadku nasilonych objawów lub pojawienia się pęcherzyków konieczna jest konsultacja lekarska. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z obniżoną odpornością, ciężką niewydolnością wątroby oraz przy długotrwałej terapii powyżej 16 tygodni lub wielokrotnych cyklach.
brodawki cewki moczowej, Camellia sinensis, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, leczenie chirurgiczne, lek immunomodulacyjny, miejscowa reakcja skórna, miejscowe działanie niepożądane, mirystynian izopropylu, monopalmitynostearynian glikolu propylenowego, obniżona odporność, obrzęk, odbytnica, opatrunek okluzyjny, podrażnienie skóry, podwyższona bilirubina, promieniowanie UV, reakcja alergiczna, rumień, stulejka, świąd, szyjka macicy, węzły chłonne, wirus HPV, wirus opryszczki narządów płciowych, wkładka dopochwowa, wyciąg z liści zielonej herbaty, wydłużony czas protrombinowy, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Condyline 5 mg/ml
Condyline, roztwór na skórę zawierający podofilotoksynę w stężeniu 5 mg/ml, posiada istotne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży ze względu na potencjalne działanie teratogenne i cytotoksyczne, a także w okresie karmienia piersią z powodu ryzyka przenikania substancji czynnej do mleka matki. Nie zaleca się stosowania u pacjentów pediatrycznych z powodu braku badań klinicznych i wysokiego ryzyka toksyczności. Ponadto, przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na podofilotoksynę lub substancje pomocnicze, w tym alkohol etylowy obecny w preparacie w stężeniu 726 mg/ml, co może wywołać reakcje alergiczne o różnym nasileniu.
Condyline, działanie cytotoksyczne, działanie niepożądane, działanie teratogenne, działanie toksyczne, laktacja, miejscowe działanie niepożądane, nadwrażliwość na etanol, ogólnoustrojowe działanie niepożądane, podofilina, podofilotoksyna, preparat cytotoksyczny, przeciwwskazanie, reakcja alergiczna, roztwór na skórę - Leksykon substancji czynnych
Tazaroten – Właściwości farmakodynamiczne
Tazaroten, acetylenowy pochodny retynoidów, jest stosowany miejscowo w leczeniu łuszczycy plackowatej i dostępny w postaci żelu w stężeniach 0,05% (0,5 mg/g) oraz 0,1% (1 mg/g) (kod ATC: D05AX05). Substancja ta jest prolekiem, który w skórze ulega deestryfikacji do aktywnego kwasu karboksylowego tazarotenu (AGN 190299), wykazującego powinowactwo do receptorów RAR alfa, beta i gamma, z selektywnością wobec RAR beta i gamma. Mechanizm działania obejmuje hamowanie naskórkowej dekarboksylazy ornitynowej, redukcję ekspresji markera zapalenia MRP8 oraz hamowanie rogowacenia keratynocytów, co przekłada się na kliniczną skuteczność w terapii łuszczycy.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Verrumal (100 mg + 5 mg)/g
Verrumal w postaci płynu na skórę o stężeniu 100 mg kwasu salicylowego i 5 mg fluorouracylu na gram jest wskazany do miejscowego leczenia brodawek skórnych. Preparat należy aplikować 2-3 razy na dobę bezpośrednio na brodawkę, unikając kontaktu ze zdrową skórą, przy użyciu dołączonego pędzelka lub precyzyjnych narzędzi (wykałaczka, zapałka) w przypadku małych zmian. Maksymalna powierzchnia leczonych zmian nie powinna przekraczać 25 cm². Terapia standardowo trwa 6 tygodni, z kontynuacją przez dodatkowy tydzień po ustąpieniu zmian, aby zminimalizować ryzyko nawrotu. W obszarach owłosionych zaleca się wcześniejsze ogolenie lub depilację, a w przypadku brodawek okołopaznokciowych wymagana jest szczególna ostrożność, aby nie uszkodzić macierzy i łożyska paznokcia.
brodawka, brodawka okołopaznokciowa, brodawka podpaznokciowa, brodawka skórna, brodawka zwykła, działanie niepożądane, fluorouracyl, kwas salicylowy, leczenie miejscowe, łożysko paznokcia, macierz paznokcia, miejscowe działanie niepożądane, obumarła tkanka, płyn na skórę, terapia miejscowa, Verrumal, zabieg chirurgiczny, zdrowa skóra - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hascosept Forte 3 mg/ml
Hascosept Forte to aerozol do stosowania miejscowego w jamie ustnej zawierający benzydaminę chlorowodorek w stężeniu 3 mg/ml, gdzie pojedyncza dawka 0,14 ml dostarcza 0,42 mg substancji czynnej. Pomimo miejscowego zastosowania i ograniczonego wchłaniania systemowego, lek może wywoływać działania niepożądane, które występują bardzo rzadko (<1/10 000) lub o nieznanej częstości. Do najczęstszych miejscowych działań należą przemijające uczucie pieczenia błony śluzowej oraz suchość jamy ustnej. Rzadziej obserwuje się ogólnoustrojowe objawy, takie jak nudności, wymioty, zawroty głowy, bóle głowy, zaburzenia czucia i drętwienie, które mogą wynikać z absorpcji leku do krążenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na potencjalne reakcje anafilaktyczne i inne reakcje nadwrażliwości, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
benzydamina, benzydaminy chlorowodorek, drętwienie, działanie niepożądane, miejscowe działanie niepożądane, nudności i wymioty, pieczenie błony śluzowej, reakcja anafilaktyczna, reakcja miejscowa, reakcja nadwrażliwości, stosunek korzyści do ryzyka, suchość jamy ustnej, systemowe działanie niepożądane, układ nerwowy, wysypka, zaburzenia żołądka i jelit, zaburzenie czucia, zaburzenie skóry i tkanki podskórnej, zaburzenie układu immunologicznego, zaburzenie układu nerwowego, zawroty głowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Hascosept smak miętowy 3 mg
Benzydamina chlorowodorek, substancja czynna w produkcie Hascosept smak miętowy (3 mg, pastylki twarde), jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym (NLPZ) stosowanym miejscowo w jamie ustnej i gardle. Ze względu na ograniczone wchłanianie ogólnoustrojowe, ryzyko istotnych klinicznie interakcji farmakologicznych jest niskie. Niemniej jednak, zaleca się zachowanie ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu innych miejscowych środków znieczulających (np. lidokainy, benzokainy) ze względu na potencjalne addytywne działanie znieczulające i ryzyko osłabienia odruchu gardłowego (interakcja o średnim poziomie ważności). Ponadto, jednoczesne stosowanie innych miejscowych NLPZ może zwiększać ryzyko miejscowych działań niepożądanych, dlatego takie połączenia należy unikać.
antyseptyk jamy ustnej, benzokaina, benzydamina, chlorowodorek benzydaminy, działanie przeciwzapalne, lek immunosupresyjny, lek przeciwzakrzepowy, lidokaina, maskowanie objawów infekcji, miejscowe działanie leku, miejscowe działanie niepożądane, miejscowy środek znieczulający, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odruch gardłowy, podrażnienie błony śluzowej, przekrwienie błony śluzowej, wchłanianie ogólnoustrojowe, zapalenie jamy ustnej - Leksykon substancji czynnych
Kwas deoksycholowy – Przedawkowanie
Kwas deoksycholowy, substancja czynna leku Belkyra, występuje w stężeniu 10 mg/ml w roztworze do wstrzykiwań o objętości 2 ml (20 mg kwasu na fiolkę), pH 8,3 i osmolalności 300 mOsm/kg, co odpowiada toniczności tkanek. W badaniach klinicznych stosowano dawki do 200 mg (10-krotnie wyższe niż standardowa fiolka) bez częstych zdarzeń niepożądanych ogólnoustrojowych czy w obszarach nieleczonych. Przedawkowanie objawia się głównie nasileniem miejscowych działań niepożądanych, takich jak intensyfikacja reakcji zapalnych, obrzęk, ból i zaczerwienienie, szczególnie przy podaniu większej objętości niż zalecana lub skróceniu odstępów między wstrzyknięciami. Działanie cytolityczne kwasu może rozprzestrzeniać się poza obszar docelowy, co jest obserwowane przy dawkach przekraczających standardowe 20 mg na fiolkę.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dafnegin 100 mg
Dafnegin w postaci globulek dopochwowych zawiera 100 mg cyklopiroksu z olaminą i jest wskazany do leczenia zakażeń grzybiczych pochwy. Standardowa dawka to 1 globulka raz na dobę, najlepiej wieczorem, przez okres 3-6 dni, z zaleceniem zakończenia terapii przed rozpoczęciem menstruacji. Prawidłowa aplikacja polega na umieszczeniu globulki w tylnej części pochwy przy użyciu palca z jednorazową osłonką, co zapewnia optymalne uwalnianie leku. W przypadku pominięcia dawki, należy ją przyjąć jak najszybciej, chyba że zbliża się czas kolejnej dawki – nie należy stosować dwóch dawek jednocześnie, aby uniknąć nasilenia działań niepożądanych.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Hydrocortisonum Ziaja
Hydrokortyzon octan w kremie o stężeniu 5 mg/g wymaga restrykcyjnego przestrzegania zasad stosowania ze względu na ryzyko działań niepożądanych miejscowych i ogólnoustrojowych. Preparat nie powinien być aplikowany na zdrową skórę, a na skórę twarzy jedynie przez maksymalnie 3 dni, aby ograniczyć ryzyko teleangiektazji, zapalenia okołoustnego i zaników skóry. Należy unikać kontaktu z oczami i błonami śluzowymi, szczególnie w okolicy powiek, gdzie istnieje ryzyko rozwoju lub zaostrzenia jaskry i zaćmy. Stosowanie na obszarach o cienkiej skórze (twarz, pachy, pachwiny) wymaga szczególnej ostrożności. Nie zaleca się stosowania pod opatrunkami okluzyjnymi, które zwiększają wchłanianie i ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak zahamowanie czynności kory nadnerczy. Dawkowanie powinno być ograniczone pod względem powierzchni, dawki i czasu terapii, aby minimalizować ryzyko hiperglikemii u pacjentów z cukrzycą oraz powikłań u osób z łuszczycą, w tym ryzyka uogólnionej łuszczycy krostkowej i nawrotów choroby.
aplikacja na skórę twarzy, błona śluzowa, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, CSCR, cukrzyca, dermatitis perioralis, działanie niepożądane, glikol propylenowy, hiperglikemia, hydrokortyzon octan, jaskra, kontakt preparatu z oczami, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, leczenie przeciwbakteryjne, leczenie przeciwgrzybicze, łuszczyca, łuszczyca krostkowa, metylu parahydroksybenzoesan, miejscowe działanie niepożądane, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, propylu parahydroksybenzoesan, reakcja alergiczna, teleangiektazja, zaćma, zahamowanie czynności kory nadnerczy, zanik skóry, zapalenie okołoustne