martwica kanalików
Martwica kanalików nerkowych (łac. necrosis tubularis) to stan patologiczny charakteryzujący się obumarciami komórek nabłonkowych wyścielających kanaliki nerkowe. Jest najczęstszą przyczyną ostrego uszkodzenia nerek (AKI) wewnątrznerkowego, odpowiadając za około 85% przypadków.
Etiologia martwicy kanalików obejmuje dwie główne kategorie: toksyczną (spowodowaną działaniem środków kontrastowych, antybiotyków aminoglikozydowych, chemioterapeutyków, NLPZ) oraz niedokrwienną (wynikającą z hipoperfuzji nerek w przebiegu wstrząsu, sepsy, dużych operacji czy oparzeń). Klinicznie objawia się gwałtownym spadkiem filtracji kłębuszkowej, wzrostem stężenia kreatyniny i mocznika, zaburzeniami elektrolitowymi oraz często oligurią lub anurią.
Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych, obrazowych oraz czasami biopsji nerki, która wykazuje charakterystyczne zmiany histopatologiczne: uszkodzenie nabłonka kanalików, przerwanie błony podstawnej i obecność wałeczków białkowych w świetle kanalików. Leczenie jest głównie objawowe i podtrzymujące, obejmujące wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych, zapewnienie odpowiedniej perfuzji nerek oraz w ciężkich przypadkach terapię nerkozastępczą.
Rokowanie w martwicy kanalików nerkowych jest zwykle pomyślne – przy odpowiednim leczeniu u 80-90% pacjentów dochodzi do regeneracji nabłonka kanalików i powrotu funkcji nerek w ciągu 1-3 tygodni. Śmiertelność wynosi około 20-50% i zależy głównie od choroby podstawowej oraz współistniejących schorzeń.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Cisplatyna – Działania niepożądane
Cisplatyna, mimo swojej wysokiej skuteczności przeciwnowotworowej, wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, które są zwykle zależne od dawki i kumulacji leku. Nefrotoksyczność występuje u 28-36% pacjentów bez odpowiedniego nawodnienia, szczególnie po dawkach 50 mg/m² i wyższych, manifestując się odwracalnymi zaburzeniami czynności nerek do ciężkiej niewydolności nerek z martwicą kanalików. Ototoksyczność dotyczy około 31% pacjentów leczonych dawką 50 mg/m², objawiając się szumami usznymi i utratą słuchu, zwłaszcza w zakresie wysokich częstotliwości (4000-8000 Hz), i może być nieodwracalna. Ponadto, cisplatyna powoduje istotne zaburzenia hematologiczne, takie jak leukopenia, małopłytkowość i niedokrwistość, które zwiększają ryzyko infekcji i krwawień, a także częste zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka) pojawiające się zwykle w ciągu 1-4 godzin po podaniu leku. Wskazane jest stosowanie odpowiedniego nawodnienia i monitorowanie parametrów hematologicznych oraz funkcji słuchu i nerek w trakcie terapii.
bezmocz, choroba Raynauda, cisplatyna, hiperurykemia, hipokalcemia, hipomagnezemia, hiponatremia, jadłowstręt, lek przeciwnowotworowy, leukoencefalopatia, leukopenia, małopłytkowość, martwica kanalików, mielosupresja, mikroangiopatia zakrzepowa, mocznica, narząd słuchu, nefrotoksyczność, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, odczyn Coombsa, ostra białaczka, ototoksyczność, posocznica, reakcja rzekomoanafilaktyczna, skurcz oskrzeli, szpik kostny, szumy uszne, tężyczka, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, układ chłonny, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia spermatogenezy, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa