funkcja wydzielnicza nadnerczy
Funkcja wydzielnicza nadnerczy obejmuje produkcję hormonów przez korę nadnerczy (hormony steroidowe) oraz rdzeń nadnerczy (katecholaminy). Kora nadnerczy składa się z trzech warstw: kłębkowatej, pasmowatej i siatkowatej, z których każda produkuje różne hormony.
Warstwa kłębkowata produkuje mineralokortykosteroidy, głównie aldosteron, który reguluje gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu poprzez zwiększenie reabsorpcji sodu i wydalania potasu przez nerki. Warstwa pasmowata wytwarza glikokortykosteroidy, przede wszystkim kortyzol, który wpływa na metabolizm węglowodanów, białek i tłuszczów, działa przeciwzapalnie i immunosupresyjnie. Warstwa siatkowata produkuje androgeny nadnerczowe, głównie dehydroepiandrosteron (DHEA).
Rdzeń nadnerczy wydziela katecholaminy – adrenalinę i noradrenalinę, które są uwalniane w odpowiedzi na stres i aktywują reakcję „walki lub ucieczki”. Hormony te przyspieszają akcję serca, rozszerzają oskrzela, zwiększają ciśnienie krwi i poziom glukozy we krwi.
Zaburzenia funkcji wydzielniczej nadnerczy mogą prowadzić do różnych schorzeń, takich jak choroba Addisona (niedoczynność kory nadnerczy), zespół Cushinga (nadczynność kory nadnerczy), hiperaldosteronizm (nadmierne wydzielanie aldosteronu) czy guz chromochłonny (pheochromocytoma) wydzielający nadmiar katecholamin.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Metopirone
Metopirone (metyrapon) w postaci kapsułek miękkich 250 mg jest lekiem wymagającym szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza w diagnostyce funkcji kory nadnerczy. Test diagnostyczny z użyciem metyraponu powinien być wykonywany wyłącznie w referencyjnych ośrodkach szpitalnych, które dysponują możliwością szybkiej interwencji medycznej w przypadku działań niepożądanych. Przed przystąpieniem do testu konieczne jest potwierdzenie zdolności kory nadnerczy do odpowiedzi na egzogenne ACTH, co jest szczególnie istotne u pacjentów z podejrzeniem ograniczonej funkcji nadnerczy lub ciężkiej niedoczynności przysadki. W składzie kapsułek znajdują się substancje pomocnicze – 0,71 mg etylu parahydroksybenzoesanu sodowego oraz 0,35 mg propylu parahydroksybenzoesanu sodowego – które mogą wywoływać reakcje u osób z nadwrażliwością na te składniki.
ACTH, adrenokortykotropina, diagnostyka endokrynologiczna, dysfunkcja nadnerczy, działanie niepożądane, funkcja kory nadnerczy, funkcja wydzielnicza nadnerczy, Metopirone, metyrapon, nadwrażliwość na składniki leku, niedoczynność przysadki, niewydolność nadnerczy, ośrodek referencyjny, parahydroksybenzoesan sodowy - Leksykon leków
Przedawkowanie – Flutixon 125 mcg/dawkę inh.
Przedawkowanie flutykazonu propionianu, substancji czynnej leku Flutixon, może prowadzić do zahamowania czynności kory nadnerczy, które różni się w zależności od charakteru przedawkowania. Jednorazowe podanie dawki znacznie przekraczającej zalecaną (powyżej 125 mcg/dawkę inhalacyjną) skutkuje przemijającym obniżeniem produkcji endogennych glikokortykosteroidów, co potwierdza obniżone stężenie kortyzolu w surowicy. Ten stan zwykle nie wymaga interwencji terapeutycznej, gdyż funkcja nadnerczy powraca do normy w ciągu kilku dni. Monitorowanie stężenia kortyzolu w surowicy może być pomocne w ocenie stopnia zahamowania czynności kory nadnerczy po epizodzie przedawkowania.