biegunka polekowa
Biegunka polekowa (drug-induced diarrhea) to niepożądane działanie ze strony przewodu pokarmowego, które może wystąpić w wyniku stosowania różnych leków. Stanowi ona istotny problem kliniczny, dotykający pacjentów w różnym wieku, szczególnie narażone są osoby starsze przyjmujące wiele leków jednocześnie.
Mechanizmy powstawania biegunki polekowej są zróżnicowane i obejmują: bezpośrednie działanie drażniące na błonę śluzową przewodu pokarmowego, zaburzenie motoryki jelit, wpływ na sekrecję jelitową, zaburzenie składu mikrobioty jelitowej po antybiotykoterapii oraz indukcję stanu zapalnego. Do leków najczęściej wywołujących biegunkę należą: antybiotyki (szczególnie szerokospektralne), niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeczyszczające, metformina, inhibitory pompy protonowej, preparaty żelaza, leki przeciwnowotworowe oraz niektóre leki immunosupresyjne.
Diagnostyka biegunki polekowej opiera się głównie na dokładnym wywiadzie farmakologicznym i ustaleniu związku czasowego między włączeniem leku a wystąpieniem objawów. Kluczowe znaczenie ma wykluczenie innych przyczyn biegunki, szczególnie infekcyjnych. Postępowanie terapeutyczne obejmuje przede wszystkim odstawienie lub zamianę leku wywołującego biegunkę, odpowiednie nawodnienie pacjenta oraz stosowanie leków przeciwbiegunkowych w zależności od nasilenia objawów.
W przypadku biegunki poantybiotykowej, szczególnie wywołanej przez Clostridioides difficile, może być konieczne wdrożenie specyficznego leczenia (metronidazol, wankomycyna, fidaksomycyna) oraz izolacja pacjenta w warunkach szpitalnych. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z grup ryzyka: osoby starsze, pacjenci z chorobami przewlekłymi oraz stosujący politerapię.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Nifuroksazyd 200 Hasco 200 mg
Nifuroksazyd 200 Hasco, w postaci tabletek powlekanych zawierających 200 mg substancji czynnej, jest wskazany do leczenia ostrej i przewlekłej biegunki bakteryjnej przewodu pokarmowego. Lek działa miejscowo w świetle jelita i jest skuteczny wyłącznie w przypadku zakażeń bakteryjnych, nie jest natomiast zalecany w biegunkach o etiologii wirusowej, pasożytniczej czy polekowej. Tabletki zawierają również substancje pomocnicze, takie jak żółcień chinolinowa (E 104) 1,97 mg/tabletkę, żółcień pomarańczowa (E 110) 0,018 mg/tabletkę oraz sód 0,045 mg/tabletkę. Preparat stosuje się w dawce 200 mg (1 tabletka) cztery razy na dobę, zwykle przez okres do 7 dni, w trakcie trwania objawów biegunki, z jednoczesnym zapewnieniem odpowiedniego nawodnienia i wyrównania zaburzeń elektrolitowych.
bakteria patogenna, biegunka infekcyjna, biegunka o etiologii bakteryjnej, biegunka pasożytnicza, biegunka podróżna, biegunka polekowa, biegunka wirusowa, etiologia bakteryjna, infekcja bakteryjna przewodu pokarmowego, lek przeciwbakteryjny, nifuroksazyd, odwodnienie, ostra biegunka bakteryjna, przewlekła biegunka bakteryjna, zaburzenie elektrolitowe, zakażenie jelitowe, zakażenie przewodu pokarmowego, zespół jelita drażliwego - Leksykon chorób i schorzeń
Biegunka – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Biegunka definiowana jest jako zwiększona częstotliwość wypróżnień powyżej trzech dziennie, z luźnymi, wodnistymi stolcami i objętością kału przekraczającą 200 g/dobę. Może mieć charakter ostry (do 14 dni) lub przewlekły (powyżej 4 tygodni) i wynikać z różnych mechanizmów, takich jak wydzielnicza, osmotyczna, z zaburzeń wchłaniania, zakaźna czy wysiękowa. Etiologia obejmuje infekcje bakteryjne, wirusowe i pasożytnicze, działania niepożądane leków (antybiotyki, chemioterapia), nietolerancje pokarmowe, choroby przewlekłe (IBS, IBD, celiakia), zatrucia pokarmowe oraz czynniki stresowe i radioterapię. Szczególnie narażone są niemowlęta, osoby starsze, immunosupresyjne oraz pacjenci onkologiczni. Objawy towarzyszące obejmują ból i skurcze brzucha, gorączkę, obecność krwi lub śluzu w stolcu oraz ryzyko powikłań takich jak odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hiponatremia), uszkodzenie skóry okolicy odbytu i zespół hemolityczno-mocznicowy. Diagnostyka powinna obejmować badania stolca, krwi, obrazowe oraz endoskopowe, a także ocenę stanu nawodnienia i integralności skóry.
badanie stolca, biegunka, biegunka podróżnych, biegunka polekowa, biegunka zakaźna, celiakia, Clostridium difficile, dieta BRAT, doustny roztwór nawadniający, hipotensja ortostatyczna, kolonoskopia, loperamid, nieswoiste zapalenia jelit, nietolerancja fruktozy, nietolerancja laktozy, nietrzymanie stolca, niewydolność trzustki, oliguria, perystaltyka jelit, posiew, probiotyki, radioterapia, sigmoidoskopia, skąpomocz, subsalicylan bizmutu, toksyna shiga, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia elektrolitowe, zakażenie E. coli, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół jelita drażliwego - Leksykon leków
Działania niepożądane – Biotum 1 g
Ceftazydym, substancja czynna leku Biotum, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o różnej częstości i nasileniu, co wymaga uważnego monitorowania pacjentów podczas terapii. Najczęściej obserwuje się eozynofilię i trombocytozę, zapalenie żył przy podaniu dożylnym, biegunkę, przemijające podwyższenie enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, LDH, GGTP, fosfatazy alkalicznej), wysypkę grudkowo-plamistą lub pokrzywkową oraz ból i/lub zapalenie w miejscu wstrzyknięcia domięśniowego. Dodatkowo, u około 5% pacjentów stwierdza się dodatni wynik testu Coombs’a, co może wpływać na interpretację prób zgodności krwi. Rzadkie, ale poważne reakcje obejmują anafilaksję, zespół DRESS, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, ostre uszkodzenie nerek oraz powikłania neurologiczne, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek, u których nie dostosowano dawki leku.
anafilaksja, biegunka, biegunka polekowa, Clostridioides difficile, encefalopatia, enzymy wątrobowe, eozynofilia, kandydoza, leukopenia, nadpłytkowość, neutropenia, obrzęk naczynioruchowy, ostra niewydolność nerek, pleśniawki jamy ustnej, pokrzywka, powikłania neurologiczne, reakcja polekowa z eozynofilią, rumień wielopostaciowy, skurcz oskrzeli, śródmiąższowe zapalenie nerek, substancja czynna, test Coombsa, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, wysypka grudkowo-plamista, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie jelita grubego, zapalenie rzekomobłoniaste, zapalenie żył, zespół DRESS, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Irinotecan SUN 1,5 mg/ml
Irynotekan w postaci roztworu do infuzji (1,5 mg/ml) jest wskazany wyłącznie dla dorosłych pacjentów i powinien być przepisywany przez specjalistów w dziedzinie chemioterapii przeciwnowotworowej. Dostępne dawki produktu Irinotecan SUN obejmują 270 mg (234 mg czystego irynotekanu) w 180 ml, 300 mg (260 mg czystego irynotekanu) w 200 ml, 330 mg (286 mg czystego irynotekanu) w 220 ml oraz 360 mg (312 mg czystego irynotekanu) w 240 ml. Standardowa dawka w monoterapii u pacjentów wcześniej leczonych wynosi 350 mg/m² powierzchni ciała (pc.) podawana co 3 tygodnie w infuzji trwającej 30-90 minut. W terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym stosuje się schemat 2-tygodniowy z dawką irynotekanu 180 mg/m² pc. podawaną co 2 tygodnie. W przypadku skojarzenia z cetuksymabem lub kapecytabiną zaleca się odpowiednie modyfikacje dawkowania, zwłaszcza u pacjentów powyżej 65 roku życia.
5-fluorouracyl, badanie farmakokinetyczne, bewacyzumab, biegunka polekowa, cetuksymab, chemioterapia przeciwnowotworowa, czas protrombinowy, gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, irynotekan, irynotekan chlorowodorek trójwodny, kapecytabina, kwas folinowy, leukocytopenia, małopłytkowość, monoterapia, neutropenia, podanie dożylne, progresja choroby, rozmaz krwi obwodowej, roztwór do infuzji, skala toksyczności NCI-CTC, stężenie bilirubiny, terapia skojarzona, toksyczność hematologiczna, toksyczność niehematologiczna, wlew dożylny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zdarzenie niepożądane, żyła główna, żyła obwodowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Reasec 2,5 mg + 25 mcg
Reasec, zawierający 2,5 mg difenoksylatu chlorowodorku oraz 0,025 mg atropiny siarczanu, jest lekiem złożonym stosowanym w objawowym leczeniu biegunki o różnej etiologii, zarówno ostrej, jak i przewlekłej. Difenoksylat działa opioidowo na receptory μ w ścianie jelita, hamując perystaltykę i spowalniając pasaż treści jelitowej, natomiast atropina wykazuje działanie przeciwcholinergiczne, zmniejszając wydzielanie jelitowe i rozkurczając mięśnie gładkie. Preparat jest szczególnie wskazany w sytuacjach wymagających szybkiego zahamowania biegunki, np. w biegunce podróżnych, po wykluczeniu przyczyn wymagających leczenia przyczynowego, a także w przewlekłych postaciach biegunki, takich jak zespół jelita drażliwego z dominującą biegunką czy biegunka polekowa.
atropiny siarczan, biegunka infekcyjna, biegunka ostra, biegunka podróżnych, biegunka polekowa, difenoksylatu chlorowodorek, działanie opioidowe, działanie parasympatykolityczne, działanie przeciwcholinergiczne, ileostomia, kolostomia, laktoza jednowodna, leczenie objawowe biegunki, mięsień gładki, motoryka przewodu pokarmowego, nietolerancja cukrów, pasaż treści pokarmowej, perystaltyka jelit, receptor μ, terapia przyczynowa, wydzielina jelitowa, zespół jelita drażliwego - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dissenten 2 mg
Dissenten, zawierający 2 mg chlorowodorku loperamidu w każdej tabletce, jest wskazany do objawowego leczenia ostrej biegunki oraz zaostrzeń biegunki przewlekłej. Loperamid, jako agonista receptorów μ-opioidowych w ścianie jelita, hamuje perystaltykę przewodu pokarmowego i zwiększa wchłanianie wody oraz elektrolitów, co skutkuje zmniejszeniem częstości wypróżnień i poprawą konsystencji stolca. Preparat jest stosowany w ostrych biegunkach o różnej etiologii, w tym podróżnych, wirusowych, bakteryjnych bez objawów ogólnoustrojowych, polekowych oraz stresowych. W przewlekłych stanach chorobowych, takich jak nieswoiste zapalenia jelit, zespół jelita drażliwego z dominującą biegunką (IBS-D), zespół krótkiego jelita, biegunka czynnościowa, czy zaostrzenia po radioterapii i leczeniu farmakologicznym, Dissenten może być stosowany pod ścisłą kontrolą lekarską.
biegunka bakteryjna, biegunka czynnościowa, biegunka ostra, biegunka podróżnych, biegunka polekowa, biegunka przewlekła, biegunka wirusowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, leczenie objawowe, loperamid, nawodnienie, nieswoiste choroby zapalne jelit, norowirus, perystaltyka jelit, radioterapia jamy brzusznej, receptory opioidowe, rotawirus, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół jelita drażliwego, zespół krótkiego jelita - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Loper 2 mg
Loperamid w dawce 2 mg (preparat Loper) jest skutecznym lekiem przeciwbiegunkowym, jednak jego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Bezwzględnie nie powinien być podawany dzieciom poniżej 6. roku życia oraz pacjentom z nadwrażliwością na loperamid lub składniki pomocnicze, w tym laktozę (100,50 mg w tabletce). Loperamid jest przeciwwskazany w ostrych stanach zapalnych jelit, takich jak ostra czerwonka z krwią w kale i gorączką, ostry rzut wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, bakteryjne zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy (Salmonella, Shigella, Campylobacter) oraz rzekomobłoniaste zapalenie jelit wywołane Clostridioides difficile, ze względu na ryzyko nasilenia stanu zapalnego, toksycznego rozszerzenia okrężnicy (megacolon toxicum) i przedłużenia kontaktu błony śluzowej z patogenami i toksynami.
bakteryjne zapalenie jelit, biegunka polekowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, Clostridioides difficile, czerwonka, laktoza jednowodna, lek przeciwbiegunkowy, loperamidu chlorowodorek, megacolon, megacolon toxicum, nadwrażliwość na lek, niedrożność jelit, nietolerancja laktozy, patogeny jelitowe, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, wrzodziejące zapalenie jelit, zaburzenia wchłaniania - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Irinotecan Eugia 20 mg/ml
Lek Irinotecan Eugia (irynotekan chlorowodorek trójwodny) w stężeniu 20 mg/ml jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych pacjentów i podawany dożylnie po odpowiednim rozcieńczeniu. W monoterapii zalecana dawka wynosi 350 mg/m² powierzchni ciała, podawana co 3 tygodnie w infuzji trwającej 30-90 minut. W terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym dawka irynotekanu wynosi 180 mg/m² co 2 tygodnie, również w infuzji 30-90 minut. Przy jednoczesnym stosowaniu z cetuksymabem należy zachować co najmniej 1-godzinny odstęp między infuzjami. U pacjentów ≥65 lat stosujących kapecytabinę w połączeniu z irynotekanem zaleca się redukcję dawki kapecytabiny do 800 mg/m² dwa razy na dobę. Dawkowanie irynotekanu wymaga modyfikacji w przypadku działań niepożądanych stopnia 3-4 według skali NCI-CTC, w tym neutropenii, gorączki neutropenicznej, trombocytopenii i leukopenii, z możliwą redukcją dawki o 15-20% lub opóźnieniem kolejnego cyklu o 1-2 tygodnie.
5-fluorouracyl, badanie farmakokinetyczne, bewacyzumab, biegunka polekowa, cetuksymab, czas protrombinowy, działanie toksyczne, gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, infuzja dożylna, irynotekan chlorowodorek trójwodny, kapecytabina, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, kwas folinowy, leczenie przeciwnowotworowe, leczenie skojarzone, leukopenia, monoterapia, morfologia krwi, neutropenia, progresja choroby, skala toksyczności NCI-CTC, stężenie bilirubiny, toksyczność hematologiczna, toksyczność niehematologiczna, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby