cyklooksygenaza naczyniowa

Cyklooksygenaza naczyniowa (COX) to kluczowy enzym w szlaku syntezy prostanoidów, odgrywający istotną rolę w regulacji funkcji naczyń krwionośnych. Występuje w dwóch głównych izoformach: konstytutywnej COX-1 oraz indukowalnej COX-2. W ścianie naczyń krwionośnych enzym ten katalizuje konwersję kwasu arachidonowego do prostacykliny (PGI2) i tromboksanu A2 (TXA2), które pełnią przeciwstawne funkcje w homeostazie naczyniowej.

COX-1 jest stale obecna w komórkach śródbłonka naczyniowego i odpowiada za podstawową produkcję prostacykliny, działającej naczyniorozszerzająco i przeciwzakrzepowo. Z kolei COX-2 ulega ekspresji głównie w odpowiedzi na cytokiny prozapalne, czynniki wzrostu i siły ścinające, zwiększając wytwarzanie prostanoidów w stanach zapalnych i przy uszkodzeniu naczyń.

Zaburzenia aktywności cyklooksygenazy naczyniowej mają istotne implikacje kliniczne w patogenezie chorób sercowo-naczyniowych, w tym miażdżycy, nadciśnienia tętniczego i zakrzepicy. Selektywne inhibitory COX-2 mogą zwiększać ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych poprzez zaburzenie równowagi między prostacykliną a tromboksanem, natomiast nieselektywne NLPZ blokujące obie izoformy COX wykazują złożony wpływ na układ krążenia, zależny od dawki i indywidualnych czynników ryzyka pacjenta.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl