beta-laktamaza typu AmpC
Beta-laktamaza typu AmpC to enzym bakteryjny należący do klasy C beta-laktamaz, który hydrolizuje wiązanie beta-laktamowe antybiotyków beta-laktamowych, czyniąc je nieskutecznymi. W przeciwieństwie do innych beta-laktamaz, enzymy AmpC są kodowane chromosomalnie i występują naturalnie u wielu bakterii Gram-ujemnych, w tym Enterobacteriaceae (np. Escherichia coli, Enterobacter spp., Citrobacter spp.) oraz Pseudomonas aeruginosa.
Charakterystyczną cechą beta-laktamaz AmpC jest ich zdolność do hydrolizy penicylin, cefalosporyn (w tym cefalosporyn III generacji) oraz monobaktamów. Enzymy te są oporne na działanie inhibitorów beta-laktamaz takich jak kwas klawulanowy, sulbaktam czy tazobaktam, co odróżnia je od beta-laktamaz o szerokim spektrum (ESBL). Jedynie inhibitory takie jak awibaktam wykazują skuteczność wobec AmpC.
Ekspresja genów AmpC może być konstytutywna (stała) lub indukowalna (wzbudzalna). W przypadku ekspresji indukowalnej, kontakt bakterii z niektórymi antybiotykami beta-laktamowymi może prowadzić do nadprodukcji enzymu AmpC. Szczególnie niebezpieczne są mutacje derepresyjne prowadzące do stałej nadprodukcji enzymu, co skutkuje wysokim poziomem oporności na liczne antybiotyki beta-laktamowe.
W praktyce klinicznej zakażenia wywołane przez szczepy produkujące AmpC stanowią poważne wyzwanie terapeutyczne. Bakterie wytwarzające te enzymy pozostają zwykle wrażliwe na karbapenemy, które są często lekami z wyboru w leczeniu takich zakażeń. Coraz częściej obserwuje się również plazmidowe geny AmpC, które mogą być przekazywane horyzontalnie między różnymi gatunkami bakterii, co przyczynia się do rozprzestrzeniania oporności na antybiotyki.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Cefotaksym – Właściwości farmakodynamiczne
Cefotaksym, półsyntetyczna cefalosporyna III generacji, działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, blokując białka wiążące penicylinę (PBPs), zwłaszcza transpeptydazy. Metabolizowany jest do aktywnego deacetylocefotaksymu, co wydłuża jego działanie. Jego skuteczność zależy od utrzymania stężenia powyżej MIC, które dla Enterobacterales wynosi ≤ 1 mg/L (wskazania inne niż zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), a dla Streptococcus pneumoniae ≤ 0,5 mg/L. Cefotaksym wykazuje szerokie spektrum działania przeciwko bakteriom Gram-dodatnim (m.in. MSSA, Streptococcus spp.), Gram-ujemnym (m.in. E. coli, Klebsiella pneumoniae, Haemophilus influenzae) oraz niektórym bakteriom beztlenowym i krętkom Borrelia spp. Oporność na cefotaksym najczęściej wynika z produkcji β-laktamaz, w tym ESBL i AmpC, modyfikacji PBPs oraz mechanizmów zmniejszających penetrację leku lub aktywnego usuwania go z komórki bakteryjnej.
Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, beta-laktamaza, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum, beta-laktamaza typu AmpC, białko wiążące penicylinę, biosynteza ściany komórkowej, cefalosporyna III generacji, Clostridium difficile, deacetylocefotaksym, dwoinka zapalenia płuc, działanie bakteriobójcze, Enterobacter cloacae, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, liza komórki bakteryjnej, minimalne stężenie hamujące, Neisseria meningitidis, nieswoista esteraza, oporność krzyżowa, pompa efflux, przepuszczalność ściany komórkowej, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, transpeptydaza, zależność farmakodynamiczno-farmakokinetyczna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefazolin TZF 1 g
Cefazolina, należąca do cefalosporyn pierwszej generacji (ATC J01DB04), jest beta-laktamowym antybiotykiem pozajelitowym o szerokim spektrum działania bakteriobójczego. Mechanizm jej działania polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez blokadę białek wiążących penicylinę (PBPs), zwłaszcza transpeptydazy, co prowadzi do zaburzenia tworzenia peptydoglikanu. Skuteczność terapeutyczna cefazoliny jest ściśle związana z czasem, w którym stężenie leku utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla danego patogenu. Oporność na cefazolinę może wynikać z inaktywacji przez beta-laktamazy (w tym ESBL i AmpC), modyfikacji PBPs, zmniejszonej przepuszczalności osłon komórkowych oraz aktywnego usuwania leku przez pompy efluksowe. Warto podkreślić, że oporność na cefazolinę często koreluje z opornością krzyżową na inne cefalosporyny i penicyliny.
angina, antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides fragilis, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum działania, beta-laktamaza typu AmpC, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna pierwszej generacji, efekt bakteriobójczy, enzym beta-laktamaza, ESBL, Escherichia coli, EUCAST, infekcja skóry i tkanek miękkich, Klebsiella pneumoniae, minimalne stężenie hamujące, modyfikacja białka PBP, MRSA, oporność krzyżowa, oporność na metycylinę, patogen wewnątrzkomórkowy, peptydoglikan, pompa efluksowa, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, synteza ściany komórki bakteryjnej, szczep ESBL-dodatni, zakażenie układu moczowego, zapalenie płuc - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefazolin Dali Pharma 1 g
Cefazolina, będąca cefalosporyną pierwszej generacji i antybiotykiem beta-laktamowym stosowanym pozajelitowo (kod ATC: J01DB04), wykazuje działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, blokując białka wiążące penicylinę (PBP), zwłaszcza enzymy transpeptydazowe. Kluczowym parametrem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym determinującym skuteczność kliniczną jest czas utrzymywania się stężenia leku powyżej MIC (%T>MIC). Cefazolina charakteryzuje się wysoką stabilnością wobec penicylinaz bakterii Gram-dodatnich, jednak jest podatna na inaktywację przez beta-laktamazy typu ESBL i AmpC oraz mechanizmy oporności takie jak modyfikacje PBP, zmniejszona penetracja i aktywne usuwanie leku. Oporność krzyżowa z innymi cefalosporynami i penicylinami może ograniczać możliwości terapeutyczne.
antybiotyk beta-laktamowy, beta-hemolizujący paciorkowiec, beta-laktamaza, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum, beta-laktamaza typu AmpC, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna pierwszej generacji, cefazolina, działanie bakteriobójcze, enzym transpeptydazowy, EUCAST, gronkowiec metycylinooporny, Haemophilus influenzae, infekcja dróg moczowych, minimalne stężenie hamujące, modyfikacja białka PBP, MRSA, MSSA, oporność krzyżowa, parametr farmakokinetyczno-farmakodynamiczny, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, stężenie graniczne, Streptococcus pneumoniae, synteza peptydoglikanu, synteza ściany komórkowej bakterii, szczep oporny na metycylinę, szczep wrażliwy na metycylinę, wrażliwość mikrobiologiczna - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefazolin Phagecon 2 g
Cefazolina, będąca cefalosporyną pierwszej generacji z grupy beta-laktamów (kod ATC: J01DB04), wykazuje działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii w fazie wzrostu, blokując białka wiążące penicylinę (PBP). Jej skuteczność zależy od czasu utrzymywania stężenia powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC). Oporność na cefazolinę może wynikać z inaktywacji enzymatycznej przez β-laktamazy (w tym ESBL i AmpC), modyfikacji PBP (np. MRSA), zaburzeń przepuszczalności ściany komórkowej oraz działania pomp efflux. Wartości graniczne MIC według EUCAST (wersja 12.0, od 01.01.2022) dla Enterobacterales w zakażeniach dróg moczowych wynoszą ≤0,001 mg/l dla szczepów wrażliwych i >4 mg/l dla opornych, natomiast dla PK-PD ≤1 mg/l i >2 mg/l. Wrażliwość gronkowców ocenia się na podstawie cefoksytyny, a paciorkowców na podstawie benzylopenicyliny.
Acinetobacter, antybiotyk beta-laktamowy, Bacteroides fragilis, beta-laktamaza, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum, beta-laktamaza typu AmpC, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna pierwszej generacji, chlamydia, Citrobacter freundii, dysfagia, działanie bakteriobójcze, Enterobacter, Enterococcus, Escherichia coli, EUCAST, gronkowiec oporny na metycylinę, Haemophilus influenzae, Klebsiella oxytoca, Klebsiella pneumoniae, minimalne stężenie hamujące, modyfikacja białek PBP, MRSA, Mycoplasma, oporność drobnoustrojów, oporność krzyżowa, penicylinaza, pompa efflux, Proteus mirabilis, przepuszczalność ściany komórkowej, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus haemolyticus, Staphylococcus saprophyticus, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, synteza ściany komórkowej bakterii, szczep wrażliwy na metycylinę - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefazolin Dali Pharma 2 g
Cefazolina, będąca cefalosporyną pierwszej generacji (kod ATC: J01DB04), stosowana jest pozajelitowo w formie proszku do sporządzania roztworu do infuzji. Jej mechanizm działania opiera się na bakteriobójczym hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii poprzez blokadę białek wiążących penicylinę (PBP), w tym transpeptydaz. Kluczowym parametrem farmakokinetyczno-farmakodynamicznym (PK/PD) determinującym skuteczność leczenia jest %T>MIC, czyli procent czasu, w którym stężenie wolnej cefazoliny utrzymuje się powyżej minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla danego patogenu. Oporność na cefazolinę może wynikać z inaktywacji przez beta-laktamazy (szczególnie ESBL i AmpC), mutacji PBP, ograniczonego przenikania przez ścianę komórkową bakterii Gram-ujemnych oraz aktywnego usuwania leku przez pompy efflux. Występuje także częściowa lub całkowita oporność krzyżowa z innymi beta-laktamami, co ma istotne znaczenie kliniczne.
antybiotyk beta-laktamowy, beta-laktamaza, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum działania, beta-laktamaza typu AmpC, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna pierwszej generacji, działanie bakteriobójcze, Enterobacterales, EUCAST, gronkowiec oksacylinooporny, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, minimalne stężenie hamujące, oporność krzyżowa, oporność na metycylinę, paciorkowiec grupy A, paciorkowiec zieleniejący, pompa efflux, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, synteza ściany komórkowej, transpeptydaza, wrażliwość na cefoksytynę, zakażenie dróg moczowych, zakażenie gronkowcowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Cefotaxime Dali Pharma 0,5 g
Cefotaksym, antybiotyk z grupy cefalosporyn III generacji (kod ATC: J01DD01), działa bakteriobójczo poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii, blokując białka wiążące penicylinę (PBPs), zwłaszcza transpeptydazy. Jego skuteczność jest czasozależna i związana z utrzymaniem stężenia leku powyżej MIC dla danego patogenu. Oporność na cefotaksym może wynikać z produkcji beta-laktamaz ESBL i AmpC, mutacji lub produkcji dodatkowych PBP o obniżonym powinowactwie, ograniczonej penetracji leku oraz aktywnego usuwania przez pompy efflux. Cefotaksym wykazuje oporność krzyżową z ceftriaksonem i innymi beta-laktamami. Wrażliwość bakterii określa się na podstawie MIC, z wartościami granicznymi ustalonymi przez EUCAST, np. dla Enterobacterales ≤ 1 mg/L (wrażliwe) i > 2 mg/L (oporne), a dla Streptococcus pneumoniae ≤ 0,5 mg/L (wrażliwe) i > 2 mg/L (oporne). Interpretacja wyników wymaga uwzględnienia specyficznych zaleceń dla poszczególnych gatunków, np. wrażliwości Staphylococcus spp. na cefalosporyny ocenia się przez wrażliwość na cefoksytynę.
antybiotyk beta-laktamowy, beta-laktamaza o rozszerzonym spektrum, beta-laktamaza typu AmpC, białko wiążące penicylinę, cefalosporyna trzeciej generacji, cefoksytyna, cefotaksym, ceftriakson, ciężkie zakażenie, diagnostyka mikrobiologiczna, działanie bakteriobójcze, Enterobacter cloacae, Enterobacterales, Escherichia coli, gronkowiec oporny na metycylinę, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, lek przeciwbakteryjny, mechanizm działania przeciwbakteryjnego, minimalne stężenie hamujące, Moraxella catarrhalis, Neisseria gonorrhoeae, Neisseria meningitidis, oporność krzyżowa, penicylina, penicylina benzylowa, Streptococcus pneumoniae, terapia przeciwdrobnoustrojowa, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych