enzym cyklooksygenaza

Cyklooksygenaza (COX) to kluczowy enzym w biosyntezie prostaglandyn, który katalizuje konwersję kwasu arachidonowego do prostaglandyn i tromboksanów. Istnieją dwie główne izoformy enzymu: COX-1 (konstytutywna) i COX-2 (indukowana).

COX-1 występuje konstytutywnie w większości tkanek i odpowiada za produkcję prostaglandyn pełniących funkcje fizjologiczne, m.in. ochronę błony śluzowej żołądka, utrzymanie prawidłowego przepływu nerkowego oraz regulację agregacji płytek krwi. Z kolei COX-2 jest indukowana w stanach zapalnych przez cytokiny i mediatory zapalne, odgrywając istotną rolę w procesach zapalnych i bólowych.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) działają poprzez hamowanie aktywności cyklooksygenazy. Klasyczne NLPZ blokują zarówno COX-1, jak i COX-2, co prowadzi do działania przeciwzapalnego, przeciwbólowego i przeciwgorączkowego, ale również do działań niepożądanych, głównie w obrębie przewodu pokarmowego. Selektywne inhibitory COX-2 (koksyby) zostały opracowane w celu zminimalizowania efektów ubocznych związanych z hamowaniem COX-1, jednak ich stosowanie wiąże się z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym.

W praktyce klinicznej zrozumienie mechanizmu działania cyklooksygenazy ma kluczowe znaczenie przy wyborze odpowiedniego NLPZ, biorąc pod uwagę profil bezpieczeństwa pacjenta i potencjalne interakcje z innymi lekami, szczególnie u osób z chorobami układu pokarmowego, sercowo-naczyniowego czy nerek.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl