pochodna kwasu octowego

Pochodne kwasu octowego stanowią grupę związków chemicznych, które strukturalnie wywodzą się z kwasu octowego (CH₃COOH), jednego z najprostszych kwasów karboksylowych. W medycynie i farmacji pochodne te mają szerokie zastosowanie jako substancje czynne leków o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym oraz przeciwgorączkowym.

Do najważniejszych pochodnych kwasu octowego używanych w medycynie należą niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak diklofenak, indometacyna czy aceklofenak. Mechanizm działania tych leków polega głównie na hamowaniu aktywności enzymów cyklooksygenazy (COX-1 i COX-2), co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn i tromboksanów – mediatorów stanu zapalnego i bólu.

Kwas acetylosalicylowy (aspiryna), będący estrem kwasu octowego i salicylowego, jest jednym z najstarszych i najszerzej stosowanych leków z tej grupy. Poza działaniem przeciwzapalnym wykazuje także właściwości antyagregacyjne poprzez nieodwracalne hamowanie cyklooksygenazy płytkowej, co znajduje zastosowanie w profilaktyce zdarzeń sercowo-naczyniowych.

Stosowanie pochodnych kwasu octowego wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego (krwawienia, owrzodzenia), nerek (zaburzenia funkcji) oraz układu sercowo-naczyniowego (zwiększone ryzyko incydentów zakrzepowo-zatorowych). Ryzyko to jest zróżnicowane dla poszczególnych preparatów i zależy od selektywności wobec izoenzymów COX oraz profilu farmakokinetycznego.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl