patogeneza procesu zapalnego

Patogeneza procesu zapalnego to sekwencja złożonych zjawisk biologicznych stanowiących odpowiedź organizmu na uszkodzenie tkanek. Proces zapalny jest kluczowym mechanizmem obronnym mającym na celu eliminację czynnika uszkadzającego, usunięcie zniszczonych komórek i zapoczątkowanie naprawy tkanek.

Inicjacja procesu zapalnego następuje w odpowiedzi na różnorodne bodźce, w tym patogeny (bakterie, wirusy), urazy mechaniczne, czynniki chemiczne czy termiczne. Komórki układu odpornościowego, głównie makrofagi tkankowe i mastocyty, rozpoznają sygnały zagrożenia (PAMP, DAMP) i aktywują kaskadę prozapalną. Dochodzi wówczas do uwolnienia mediatorów zapalnych, takich jak histamina, cytokiny (IL-1, IL-6, TNF-α), prostaglandyny oraz leukotrieny.

W dalszej fazie następuje zwiększenie przepuszczalności naczyń krwionośnych, co prowadzi do powstania klinicznych objawów zapalenia opisanych przez Celsusa: zaczerwienienia (rubor), obrzęku (tumor), wzrostu temperatury (calor), bólu (dolor) oraz upośledzenia funkcji (functio laesa). Jednocześnie zachodzi rekrutacja neutrofili, a następnie monocytów i limfocytów do miejsca uszkodzenia, co umożliwia fagocytozę i eliminację patogenów.

Proces zapalny ulega samoograniczeniu poprzez aktywację mechanizmów przeciwzapalnych, takich jak wydzielanie cytokin przeciwzapalnych (IL-10, TGF-β), lipoksyn i resołwin. Zaburzenia w regulacji procesu zapalnego mogą prowadzić do przewlekłych stanów zapalnych, które leżą u podłoża wielu chorób, w tym autoimmunologicznych, miażdżycy czy chorób neurodegeneracyjnych.

Powiązane wpisy

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl