Właściwości farmakodynamiczne
DicloDuo Combi 75 mg + 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku DicloDuo Combi (75 mg + 20 mg)

Produkt leczniczy DicloDuo Combi w kapsułkach twardych o zmodyfikowanym uwalnianiu zawiera dwie substancje czynne: 75 mg soli sodowej diklofenaku (rozdzielonego pomiędzy peletki dojelitowe – 25 mg i peletki o przedłużonym uwalnianiu – 50 mg) oraz 20 mg omeprazolu (w postaci peletek dojelitowych). Takie połączenie zapewnia zarówno działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe diklofenaku, jak i ochronę błony śluzowej żołądka dzięki omeprazolowi.¹

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

DicloDuo Combi należy do grupy farmakoterapeutycznej: pochodne kwasu octowego i substancje pokrewne, kod ATC: M01AB55 (diklofenak w połączeniach).²

Mechanizm działania diklofenaku

Diklofenak wykazuje wyraźne działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne jako związek niesteroidowy. Jego mechanizm działania polega na inhibicji syntetazy prostaglandynowej, znanej również jako cyklooksygenaza. Zahamowanie tego enzymu prowadzi do ograniczenia produkcji mediatorów stanu zapalnego, co przekłada się na efekt terapeutyczny.³

Mechanizm działania omeprazolu

Omeprazol, będący racemiczną mieszaniną dwóch enancjomerów, działa przez zmniejszenie wydzielania kwasu solnego w żołądku poprzez wysoce specyficzny mechanizm. Jest to selektywny inhibitor pompy protonowej w komórkach okładzinowych żołądka. Jego działanie charakteryzuje się szybkim początkiem i zapewnia skuteczne zahamowanie objawów poprzez odwracalne hamowanie wydzielania kwasu żołądkowego przy podawaniu raz na dobę.⁴

Omeprazol jako słaba zasada osiąga wysokie stężenie w kwaśnym środowisku kanalików wydzielniczych komórek okładzinowych błony śluzowej żołądka. W tym miejscu skutecznie hamuje aktywność H+K+-ATP-azy, która funkcjonuje jako pompa protonowa. Ta interwencja na ostatnim etapie powstawania kwasu solnego zależy od dawki leku i zapewnia wysoce efektywne hamowanie wydzielania kwasu, zarówno podstawowego, jak i stymulowanego, niezależnie od czynnika pobudzającego wydzielanie.⁵

Działania farmakodynamiczne omeprazolu

Wszystkie obserwowane działania farmakodynamiczne omeprazolu można bezpośrednio powiązać z jego wpływem na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.⁶

Wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku

Doustne podawanie omeprazolu raz na dobę prowadzi do szybkiego i skutecznego zahamowania wydzielania kwasu solnego zarówno w dzień, jak i w nocy. Maksymalna skuteczność działania osiągana jest po 4 dniach regularnego stosowania leku. U pacjentów z wrzodem dwunastnicy, po podaniu omeprazolu w dawce 20 mg na dobę obserwuje się utrzymujące się zmniejszenie 24-godzinnej kwaśności soku żołądkowego średnio o około 80%. Średnie zmniejszenie maksymalnego wydzielania kwasu solnego po stymulacji pentagastryną wynosi około 70% po 24 godzinach od podania leku.⁷

Stosowanie omeprazolu w dawce 20 mg u pacjentów z chorobą wrzodową dwunastnicy umożliwia utrzymanie wartości pH w żołądku na poziomie ≥3 przez średnio 17 godzin w ciągu doby. W następstwie zmniejszonego wydzielania kwasu i obniżonej kwasoty soku żołądkowego, omeprazol w sposób zależny od dawki zmniejsza lub normalizuje ekspozycję przełyku na działanie kwaśnej treści żołądkowej u pacjentów z chorobą refluksową przełyku.⁸

Istotne z klinicznego punktu widzenia jest to, że stopień zahamowania wydzielania kwasu solnego koreluje z wielkością pola pod krzywą stężenia omeprazolu w osoczu w czasie (AUC), a nie z faktycznym, chwilowym stężeniem leku w osoczu. Podczas terapii omeprazolem nie obserwowano zjawiska tachyfilaksji.⁹

Efekty długotrwałego hamowania wydzielania kwasu solnego

Długotrwałe leczenie omeprazolem może wiązać się z pewnymi konsekwencjami fizjologicznymi wynikającymi ze znacznego hamowania wydzielania kwasu solnego:

• Może wystąpić nieco zwiększona częstość występowania torbieli gruczołowych żołądka, które stanowią fizjologiczne następstwo znacznego hamowania wydzielania kwasu. Zmiany te mają charakter łagodny i zazwyczaj ustępują samoistnie.¹⁰
• Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego, niezależnie od przyczyny (w tym na skutek stosowania inhibitorów pompy protonowej), prowadzi do zwiększenia liczebności bakterii normalnie występujących w przewodzie pokarmowym. Leczenie lekami zmniejszającymi wydzielanie kwasu może nieznacznie zwiększać ryzyko zakażeń przewodu pokarmowego wywoływanych przez bakterie takie jak Salmonella oraz Campylobacter.¹¹
• W trakcie leczenia lekami przeciwwydzielniczymi obserwuje się zwiększenie stężenia gastryny w surowicy, co jest fizjologiczną odpowiedzią na zmniejszenie wydzielania kwasu solnego.¹²
• Stężenie chromograniny A (CgA) również wzrasta wskutek zmniejszonej kwaśności wewnątrzżołądkowej. Zwiększone poziomy CgA mogą zakłócać diagnostykę guzów neuroendokrynnych. Z tego powodu zaleca się przerwanie leczenia inhibitorami pompy protonowej na okres od 5 dni do 2 tygodni przed pomiarem stężenia CgA, aby umożliwić powrót stężenia tego markera do zakresu referencyjnego.¹³
• U niektórych pacjentów (zarówno dorosłych, jak i dzieci) w trakcie długotrwałego leczenia omeprazolem odnotowano zwiększenie liczby komórek enterochromafinopodobnych (ECL), co prawdopodobnie związane jest ze zwiększonym stężeniem gastryny w surowicy. Obserwacja ta jest uznawana za nieistotną klinicznie.¹⁴