Leki w grupie
„niesteroidowe leki przeciwzapalne”

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) to grupa leków o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Ich mechanizm działania polega głównie na hamowaniu aktywności enzymów cyklooksygenazy (COX-1 i COX-2), które są odpowiedzialne za syntezę prostaglandyn – mediatorów stanu zapalnego, bólu i gorączki. Blokowanie COX prowadzi do zmniejszenia produkcji prostaglandyn, co skutkuje łagodzeniem objawów zapalenia i zmniejszeniem odczuwania bólu.

NLPZ są szeroko stosowane w leczeniu bólu różnego pochodzenia, stanów zapalnych oraz w obniżaniu gorączki. Szczególnie przydatne są w leczeniu chorób reumatycznych, bólów mięśniowo-szkieletowych, bólów menstruacyjnych, bólu pooperacyjnego, bólu głowy oraz stanów zapalnych tkanek miękkich.

Do najważniejszych NLPZ należą: ibuprofen (Nurofen, Ibuprom, Ibufen), naproksen (Aleve, Anapran), diklofenak (Diclac, Voltaren), ketoprofen (Ketonal, Profenid), meloksykam (Movalis, Meloxistad), nimesulid (Nimesil, Aulin), kwas acetylosalicylowy (Aspiryna, Polopiryna), celekoksyb (Celebrex), etorykoksyb (Arcoxia) oraz aceklofenak (Biofenac).

NLPZ można podzielić na kilka podgrup w zależności od selektywności hamowania COX. Wyróżniamy nieselektywne NLPZ (hamujące zarówno COX-1, jak i COX-2), takie jak ibuprofen, diklofenak czy naproksen, oraz selektywne inhibitory COX-2 (koksyby), takie jak celekoksyb i etorykoksyb. Podział można też przeprowadzić ze względu na budowę chemiczną – wyróżniamy pochodne kwasu salicylowego (np. kwas acetylosalicylowy), pochodne kwasu propionowego (np. ibuprofen, naproksen), pochodne kwasu octowego (np. diklofenak), oksykamy (np. meloksykam) oraz inne grupy.

Główne zalety stosowania NLPZ to ich wysoka skuteczność przeciwbólowa i przeciwzapalna, dostępność (wiele preparatów dostępnych bez recepty), różnorodne formy podania (doustne, doodbytnicze, miejscowe), szybki początek działania oraz możliwość łączenia z innymi lekami przeciwbólowymi (np. paracetamolem czy opioidami) w celu uzyskania efektu synergistycznego.

Stosowanie NLPZ wiąże się jednak z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Najpoważniejsze obejmują powikłania ze strony przewodu pokarmowego (owrzodzenia, krwawienia, perforacje), nerek (uszkodzenie nerek, retencja sodu i wody), układu sercowo-naczyniowego (zwiększone ryzyko zawału serca, udaru mózgu, nadciśnienia) oraz reakcje alergiczne. Ryzyko powikłań wzrasta przy długotrwałym stosowaniu, u osób starszych, z chorobami współistniejącymi oraz przy stosowaniu wysokich dawek. Selektywne inhibitory COX-2 wykazują mniejsze ryzyko powikłań żołądkowo-jelitowych, ale większe ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych w porównaniu do nieselektywnych NLPZ.

Lista leków w tej grupie

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl