reumatyczne stany zapalne kręgosłupa
Wskazanie

Reumatyczne stany zapalne kręgosłupa to grupa chorób zapalnych charakteryzujących się przewlekłym zapaleniem stawów kręgosłupa i stawów krzyżowo-biodrowych. Najczęstszą postacią jest zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK), ale do tej grupy zalicza się również spondyloartropatię osiową związaną z łuszczycą, reaktywne zapalenie stawów z zajęciem kręgosłupa czy spondyloartropatię związaną z chorobami zapalnymi jelit.

Objawy typowo obejmują przewlekły ból dolnej części pleców (trwający ponad 3 miesiące), sztywność poranną, ograniczenie ruchomości kręgosłupa oraz ból, który zmniejsza się po aktywności fizycznej. Charakterystyczną cechą jest tzw. zapalny ból pleców, który budzi pacjenta w nocy, a rano towarzyszy mu przedłużająca się sztywność. U większości pacjentów z ZZSK stwierdza się obecność antygenu HLA-B27, co ma znaczenie diagnostyczne.

Leczenie farmakologiczne obejmuje w pierwszej linii niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak Diclac (diklofenak), Ketonal (ketoprofen), Meloxicare (meloksykam) czy Celebrex (celekoksyb). W przypadku niewystarczającej odpowiedzi na NLPZ, stosuje się leki biologiczne z grupy inhibitorów TNF-α, takie jak Humira (adalimumab), Enbrel (etanercept), Remicade (infliksymab), Simponi (golimumab) czy Cimzia (certolizumab pegol). Nowszą opcją terapeutyczną są inhibitory IL-17, jak Cosentyx (sekukinumab) czy Taltz (iksekizumab), oraz inhibitory JAK, np. Xeljanz (tofacytynib).

Największe trudności w leczeniu reumatycznych stanów zapalnych kręgosłupa to późne rozpoznanie choroby (średnio 7-10 lat od wystąpienia objawów), nieodwracalne zmiany strukturalne (kostnienie więzadeł i zesztywnienie kręgosłupa), które mogą postępować mimo leczenia, oraz zmniejszona skuteczność terapii biologicznej u pacjentów z zaawansowanymi zmianami. Problemem jest również utrzymanie długotrwałej remisji, gdyż po odstawieniu leków biologicznych u większości pacjentów dochodzi do nawrotu objawów. Dodatkowo, leczenie komplikują choroby współistniejące, jak zmiany pozastawowe (zapalenie tęczówki, łuszczyca, nieswoiste zapalenie jelit), które wymagają skoordynowanego podejścia terapeutycznego.