wstrząs wazodylatacyjny
Wstrząs wazodylatacyjny jest rodzajem wstrząsu dystrybucyjnego, który charakteryzuje się patologiczną wazodylatacją (rozszerzeniem naczyń krwionośnych), prowadzącą do hipotonii i nieskutecznej perfuzji tkankowej. Główną przyczyną tego stanu jest utrata napięcia naczyniowego, co skutkuje względną hipowolemią przy prawidłowej lub zwiększonej objętości płynów wewnątrznaczyniowych.
Do najczęstszych przyczyn wstrząsu wazodylatacyjnego należą: sepsa (wstrząs septyczny), reakcje anafilaktyczne, uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, przedawkowanie leków wazoaktywnych oraz zaburzenia endokrynologiczne, takie jak niewydolność nadnerczy. W każdym z tych przypadków dochodzi do nieprawidłowej aktywacji mechanizmów rozszerzających naczynia lub zahamowania mechanizmów kurczących naczynia.
Objawy kliniczne wstrząsu wazodylatacyjnego obejmują hipotonię oporną na płynoterapię, tachykardię, skórę ciepłą i zaczerwienioną (w przeciwieństwie do wstrząsu hipowolemicznego czy kardiogennego), oligurię oraz zaburzenia świadomości. W badaniach hemodynamicznych stwierdza się niski opór naczyniowy przy prawidłowym lub podwyższonym rzucie serca.
Leczenie wstrząsu wazodylatacyjnego opiera się na usunięciu przyczyny, intensywnej płynoterapii oraz zastosowaniu leków wazopresyjnych (noradrenalina, wazopresyna) w celu przywrócenia prawidłowego napięcia naczyniowego. W przypadkach opornych na standardowe leczenie można rozważyć zastosowanie glikokortykosteroidów, zwłaszcza przy podejrzeniu niewydolności nadnerczy.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Argipresyna – Działania niepożądane
Argipresyna, stosowana w preparacie Empesin (40 IU/2 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji), wykazuje istotne działania niepożądane, szczególnie w układzie sercowo-naczyniowym i naczyniowym. W badaniach klinicznych obejmujących 1588 pacjentów z niedociśnieniem po wstrząsie septycznym, najczęstsze poważne działania niepożądane (<10%) to arytmia zagrażająca życiu, niedokrwienie krezki jelita, niedokrwienie palców oraz ostre niedokrwienie mięśnia sercowego. Argipresyna może powodować arytmie, dławicę piersiową, zmniejszony rzut serca, a nawet zatrzymanie krążenia, wymagające natychmiastowej resuscytacji. Silne działanie wazokonstrykcyjne prowadzi do zwężenia naczyń obwodowych, co może skutkować martwicą tkanek i bladością okołoustną, a także niedokrwieniem palców, które w niektórych przypadkach wymaga interwencji chirurgicznej, włącznie z amputacją. W obrębie przewodu pokarmowego obserwuje się skurcze brzucha, niedokrwienie jelit, a w ciężkich przypadkach martwicę jelit zagrażającą życiu.
anafilaksja, argipresyna, arytmia, bladość okołoustna, dławica piersiowa, Empesin, hiperbilirubinemia, hiponatremia, małopłytkowość, martwica jelit, martwica skóry, martwica tkanek, moczówka prosta, niedokrwienie jelit, niedokrwienie krezki, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwienie palców, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, skurcze brzucha, transaminazy, wazokonstrykcja, wstrząs septyczny, wstrząs wazodylatacyjny, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krążenia obwodowego, zaburzenia nerwowo-mięśniowe, zatrucie wodne, zatrzymanie krążenia, zmniejszony rzut serca - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Empesin 40 IU/2 ml
Empesin, zawierający octan argipresyny (argininowazopresyny), wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne poprzez aktywację receptorów V1a, V1b i V2, z dominującym efektem wazokonstrykcyjnym na naczynia tętnicze za pośrednictwem receptorów V1a. W infuzji u pacjentów ze wstrząsem wazodylatacyjnym obserwuje się liniowy wzrost średniego ciśnienia tętniczego (MAP) oraz oporności obwodowej, a także zmniejszenie zapotrzebowania na noradrenalinę. Dawki ≥ 0,1 j.m./min powodują istotne obniżenie częstości akcji serca (z 67 ± 6,5 do 62 ± 4,5 uderzeń/min, p < 0,05) i wskaźnika sercowego (CI). Badania kliniczne, w tym VASST (n=778) i VANISH, potwierdzają skuteczność argipresyny w leczeniu wstrząsu septycznego opornego na katecholaminy, wykazując podobną śmiertelność do noradrenaliny (VASST: 35,4% vs. 39,3% po 28 dniach, p=0,26; VANISH: 30,9% vs. 27,5%). W badaniu VANISH odnotowano także mniejszą częstość konieczności leczenia nerkozastępczego w grupie argipresyny (25,4% vs. 35,3%), sugerując potencjalny efekt nefroprotekcyjny.
argininowazopresyna, argipresyna, arytmia komorowa, badanie VANISH, badanie VASST, leczenie nerkozastępcze, noradrenalina, octan argipresyny, odstęp QT, oporność obwodowa, receptor V2, repolaryzacja mięśnia sercowego, średnie ciśnienie tętnicze, stabilność hemodynamiczna, torsade de pointes, wskaźnik sercowy, wstrząs septyczny, wstrząs wazodylatacyjny, wstrząs wazoplegiczny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żylaki przełyku - Leksykon substancji czynnych
Argipresyna – Dawkowanie i sposób podawania
Argipresyna (wazopresynowa) jest stosowana jako uzupełnienie terapii katecholaminami w leczeniu niedociśnienia opornego, szczególnie we wstrząsie septycznym. Preparat Empesin zawiera 40 j.m. (133 µg) argipresyny w 2 ml, co odpowiada 20 j.m./ml (66,5 µg/ml). Leczenie należy rozpocząć w ciągu 6 godzin od wystąpienia wstrząsu septycznego lub w ciągu 3 godzin u pacjentów na wysokich dawkach katecholamin. Infuzję dożylną prowadzi się za pomocą pompy, zaczynając od dawki 0,01 j.m./min, którą można zwiększać co 15-20 minut do maksymalnie 0,03 j.m./min. Docelowe ciśnienie tętnicze to 65-75 mmHg. Dawki powyżej 0,03 j.m./min stosuje się wyłącznie w sytuacjach ratunkowych ze względu na ryzyko poważnych powikłań, takich jak martwica jelit i skóry oraz zatrzymanie krążenia.
- Leksykon substancji czynnych
Argipresyna – Właściwości farmakodynamiczne
Argipresyna (argininowazopresyna) jest endogennym hormonem o kluczowym znaczeniu w osmoregulacji, regulacji naczyniowej oraz hemostazie, działającym poprzez receptory V1a, V1b i V2. Najistotniejsze klinicznie są receptory V1a, których aktywacja w tętniczych naczyniach krwionośnych powoduje wazokonstrykcję poprzez wzrost wewnątrzkomórkowego stężenia Ca2+ za pośrednictwem kaskady fosfatydylo-inozytolo-bisfosforanu. U pacjentów ze wstrząsem wazodylatacyjnym, w tym septycznym, obserwuje się liniową zależność między dawką argipresyny a wzrostem średniego ciśnienia tętniczego (MAP) oraz oporu obwodowego, a także zmniejszenie zapotrzebowania na noradrenalinę. Dawki ≥0,1 j.m./min wiążą się ze spadkiem częstości akcji serca i wskaźnika sercowego (CI). W badaniach klinicznych, w tym w wieloośrodkowym badaniu VASST (778 pacjentów), argipresyna w dawkach 0,01–0,03 j.m./min nie wykazała istotnej różnicy w 28- i 90-dniowej śmiertelności w porównaniu z noradrenaliną. W badaniu VANISH zastosowanie argipresyny do 0,06 j.m./min wiązało się z podobną śmiertelnością (30,9% vs 27,5%) oraz istotnym zmniejszeniem konieczności leczenia nerkozastępczego (25,4% vs 35,3%).
argipresyna, badanie VANISH, badanie VASST, częstość akcji serca, hormon endogenny, leczenie nerkozastępcze, niedociśnienie, octan argipresyny, opór obwodowy, osmoregulacja, OUN, receptor wazopresyny, SIRS, stabilność hemodynamiczna, torsade de pointes, wskaźnik sercowy, wstrząs septyczny, wstrząs wazodylatacyjny, wstrząs wazoplegiczny, związek wazoaktywny, żylaki przełyku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Empesin 40 IU/2 ml
Empesin (40 IU/2 ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) zawierający 40 j.m. argipresyny (133 µg) stosowany u pacjentów z niedociśnieniem po wstrząsie septycznym wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym arytmii zagrażającej życiu, niedokrwienia krezki jelita, niedokrwienia palców oraz ostrego niedokrwienia mięśnia sercowego. Często obserwowane są zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak arytmia, dławica piersiowa, niedokrwienie mięśnia sercowego oraz zwężenie naczyń obwodowych i martwica tkanek. W obrębie metabolizmu mogą wystąpić hiponatremia (≥1/1 000 do <1/100), zatrucie wodne oraz moczówka prosta po odstawieniu (częstość nieznana). Działania niepożądane dotyczą także układu nerwowego (drżenie, zawroty głowy, ból głowy), układu oddechowego (skurcz oskrzeli) oraz przewodu pokarmowego (skurcze brzucha, nudności, wymioty, wzdęcia, martwica jelit).
anafilaksja, argipresyna, arytmia, arytmia zagrażająca życiu, bladość okołoustna, dławica piersiowa, drżenie, hiperbilirubinemia, hiponatremia, martwica, martwica jelit, martwica skóry, moczówka prosta, niedokrwienie jelit, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwienie palców, octan argipresyny, ostre niedokrwienie mięśnia sercowego, podwyższony poziom transaminaz, pokrzywka, produkt leczniczy, skurcz oskrzeli, trombocytopenia, wazokonstrykcja, wstrząs, wstrząs wazodylatacyjny, zatrucie wodne, zatrzymanie krążenia, zmniejszony rzut serca, zwężenie naczyń obwodowych - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Empesin 40 IU/2 ml
Empesin, zawierający 40 j.m. (133 µg) octanu argipresyny w 2 ml koncentratu (20 j.m./ml, 66,5 µg/ml), jest stosowany jako ciągła infuzja dożylna w leczeniu niedociśnienia opornego na katecholaminy, szczególnie we wczesnym okresie wstrząsu septycznego (do 6 godzin) lub u pacjentów na wysokich dawkach katecholamin (do 3 godzin). Dawkowanie rozpoczyna się od 0,01 j.m./min (0,6 j.m./godz., 0,75 ml/godz.), z możliwością zwiększenia co 15-20 minut do maksymalnie 0,03 j.m./min (1,8 j.m./godz., 2,25 ml/godz.), przy docelowym ciśnieniu tętniczym 65-75 mmHg. Podawanie leku wymaga precyzyjnej pompy infuzyjnej, a dawki powyżej 0,03 j.m./min są zarezerwowane wyłącznie dla sytuacji ratunkowych ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak martwica jelit i skóry oraz zatrzymanie krążenia.