wstrząs wazoplegiczny
Wstrząs wazoplegiczny (naczyniowy) to stan klinicznie charakteryzujący się znacznym spadkiem oporu naczyniowego obwodowego, prowadzącym do ciężkiej hipotensji, mimo prawidłowej lub podwyższonej pojemności minutowej serca. Jest podtypem wstrząsu dystrybucyjnego, w którym dochodzi do nieprawidłowego rozkładu krwi w łożysku naczyniowym.
Główną przyczyną wstrząsu wazoplegicznego jest nadmierne uwolnienie mediatorów zapalnych, które powodują rozszerzenie naczyń obwodowych i zwiększoną przepuszczalność naczyń. Najczęściej występuje w przebiegu sepsy, po zabiegach kardiochirurgicznych z użyciem krążenia pozaustrojowego, po urazach, w ciężkich reakcjach anafilaktycznych czy w wyniku stosowania niektórych leków.
Diagnostyka wstrząsu wazoplegicznego opiera się na ocenie stanu klinicznego pacjenta, parametrów hemodynamicznych (hipotensja, obniżony opór naczyniowy systemowy przy prawidłowym lub podwyższonym rzucie serca) oraz wykluczeniu innych przyczyn wstrząsu. Monitorowanie hemodynamiczne, najczęściej inwazyjne, jest kluczowe dla właściwego rozpoznania.
Leczenie obejmuje agresywną płynoterapię oraz stosowanie leków wazopresyjnych, przede wszystkim noradrenaliny. W przypadkach opornych na leczenie konwencjonalne stosuje się również wazopresynę, metylenoblekit czy hydrokortyzon. Kluczowe jest również leczenie przyczynowe, takie jak antybiotykoterapia w sepsie czy odstawienie leków wywołujących wazoplegię.
Wstrząs wazoplegiczny stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne i wiąże się z wysoką śmiertelnością, zwłaszcza gdy wystąpi w przebiegu sepsy. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia mają kluczowe znaczenie dla poprawy rokowania pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Empesin 40 IU/2 ml
Empesin, zawierający octan argipresyny (argininowazopresyny), wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne poprzez aktywację receptorów V1a, V1b i V2, z dominującym efektem wazokonstrykcyjnym na naczynia tętnicze za pośrednictwem receptorów V1a. W infuzji u pacjentów ze wstrząsem wazodylatacyjnym obserwuje się liniowy wzrost średniego ciśnienia tętniczego (MAP) oraz oporności obwodowej, a także zmniejszenie zapotrzebowania na noradrenalinę. Dawki ≥ 0,1 j.m./min powodują istotne obniżenie częstości akcji serca (z 67 ± 6,5 do 62 ± 4,5 uderzeń/min, p < 0,05) i wskaźnika sercowego (CI). Badania kliniczne, w tym VASST (n=778) i VANISH, potwierdzają skuteczność argipresyny w leczeniu wstrząsu septycznego opornego na katecholaminy, wykazując podobną śmiertelność do noradrenaliny (VASST: 35,4% vs. 39,3% po 28 dniach, p=0,26; VANISH: 30,9% vs. 27,5%). W badaniu VANISH odnotowano także mniejszą częstość konieczności leczenia nerkozastępczego w grupie argipresyny (25,4% vs. 35,3%), sugerując potencjalny efekt nefroprotekcyjny.
argininowazopresyna, argipresyna, arytmia komorowa, badanie VANISH, badanie VASST, leczenie nerkozastępcze, noradrenalina, octan argipresyny, odstęp QT, oporność obwodowa, receptor V2, repolaryzacja mięśnia sercowego, średnie ciśnienie tętnicze, stabilność hemodynamiczna, torsade de pointes, wskaźnik sercowy, wstrząs septyczny, wstrząs wazodylatacyjny, wstrząs wazoplegiczny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żylaki przełyku - Leksykon substancji czynnych
Argipresyna – Właściwości farmakodynamiczne
Argipresyna (argininowazopresyna) jest endogennym hormonem o kluczowym znaczeniu w osmoregulacji, regulacji naczyniowej oraz hemostazie, działającym poprzez receptory V1a, V1b i V2. Najistotniejsze klinicznie są receptory V1a, których aktywacja w tętniczych naczyniach krwionośnych powoduje wazokonstrykcję poprzez wzrost wewnątrzkomórkowego stężenia Ca2+ za pośrednictwem kaskady fosfatydylo-inozytolo-bisfosforanu. U pacjentów ze wstrząsem wazodylatacyjnym, w tym septycznym, obserwuje się liniową zależność między dawką argipresyny a wzrostem średniego ciśnienia tętniczego (MAP) oraz oporu obwodowego, a także zmniejszenie zapotrzebowania na noradrenalinę. Dawki ≥0,1 j.m./min wiążą się ze spadkiem częstości akcji serca i wskaźnika sercowego (CI). W badaniach klinicznych, w tym w wieloośrodkowym badaniu VASST (778 pacjentów), argipresyna w dawkach 0,01–0,03 j.m./min nie wykazała istotnej różnicy w 28- i 90-dniowej śmiertelności w porównaniu z noradrenaliną. W badaniu VANISH zastosowanie argipresyny do 0,06 j.m./min wiązało się z podobną śmiertelnością (30,9% vs 27,5%) oraz istotnym zmniejszeniem konieczności leczenia nerkozastępczego (25,4% vs 35,3%).
argipresyna, badanie VANISH, badanie VASST, częstość akcji serca, hormon endogenny, leczenie nerkozastępcze, niedociśnienie, octan argipresyny, opór obwodowy, osmoregulacja, OUN, receptor wazopresyny, SIRS, stabilność hemodynamiczna, torsade de pointes, wskaźnik sercowy, wstrząs septyczny, wstrząs wazodylatacyjny, wstrząs wazoplegiczny, związek wazoaktywny, żylaki przełyku