oporność obwodowa
Oporność obwodowa (opór naczyniowy obwodowy) to miara oporu, jaki naczynia krwionośne stawiają przepływającej przez nie krwi. Jest ona kluczowym parametrem hemodynamicznym, który determinuje ciśnienie tętnicze i przepływ krwi przez tkanki.
Fizjologicznie oporność obwodowa jest regulowana przez średnicę naczyń krwionośnych, głównie tętniczek (arteriol), które mogą się kurczyć lub rozkurczać pod wpływem różnych czynników. Zgodnie z prawem Poiseuille’a, opór naczyniowy jest odwrotnie proporcjonalny do czwartej potęgi promienia naczynia, co oznacza, że nawet niewielkie zmiany w średnicy naczyń mogą znacząco wpływać na oporność obwodową.
Regulacja oporności obwodowej odbywa się na drodze nerwowej (poprzez układ współczulny i przywspółczulny), hormonalnej (angiotensyna II, adrenalina, wazopresyna) oraz miejscowej (tlenek azotu, endotelina, prostacykliny). Zaburzenia regulacji oporności obwodowej mogą prowadzić do rozwoju nadciśnienia tętniczego, wstrząsu lub niewydolności krążenia.
W praktyce klinicznej oporność obwodowa jest często wyrażana jako całkowity opór obwodowy (TPR) lub systemowy opór naczyniowy (SVR). Można go obliczyć jako iloraz średniego ciśnienia tętniczego i pojemności minutowej serca. Wzrost oporności obwodowej jest charakterystyczny dla nadciśnienia tętniczego pierwotnego, podczas gdy jej spadek występuje w stanach takich jak sepsa czy wstrząs anafilaktyczny.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Empesin 40 IU/2 ml
Empesin, zawierający octan argipresyny (argininowazopresyny), wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne poprzez aktywację receptorów V1a, V1b i V2, z dominującym efektem wazokonstrykcyjnym na naczynia tętnicze za pośrednictwem receptorów V1a. W infuzji u pacjentów ze wstrząsem wazodylatacyjnym obserwuje się liniowy wzrost średniego ciśnienia tętniczego (MAP) oraz oporności obwodowej, a także zmniejszenie zapotrzebowania na noradrenalinę. Dawki ≥ 0,1 j.m./min powodują istotne obniżenie częstości akcji serca (z 67 ± 6,5 do 62 ± 4,5 uderzeń/min, p < 0,05) i wskaźnika sercowego (CI). Badania kliniczne, w tym VASST (n=778) i VANISH, potwierdzają skuteczność argipresyny w leczeniu wstrząsu septycznego opornego na katecholaminy, wykazując podobną śmiertelność do noradrenaliny (VASST: 35,4% vs. 39,3% po 28 dniach, p=0,26; VANISH: 30,9% vs. 27,5%). W badaniu VANISH odnotowano także mniejszą częstość konieczności leczenia nerkozastępczego w grupie argipresyny (25,4% vs. 35,3%), sugerując potencjalny efekt nefroprotekcyjny.
argininowazopresyna, argipresyna, arytmia komorowa, badanie VANISH, badanie VASST, leczenie nerkozastępcze, noradrenalina, octan argipresyny, odstęp QT, oporność obwodowa, receptor V2, repolaryzacja mięśnia sercowego, średnie ciśnienie tętnicze, stabilność hemodynamiczna, torsade de pointes, wskaźnik sercowy, wstrząs septyczny, wstrząs wazodylatacyjny, wstrząs wazoplegiczny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żylaki przełyku