związek wazoaktywny
Związki wazoaktywne to substancje, które wywierają wpływ na napięcie ścian naczyń krwionośnych, powodując ich zwężenie (wazokonstrykcję) lub rozszerzenie (wazodilatację). Ich działanie ma kluczowe znaczenie w regulacji ciśnienia krwi, przepływu krwi przez tkanki oraz utrzymaniu homeostazy układu krążenia.
Do najważniejszych związków wazoaktywnych należą endogenne substancje takie jak: adrenalina, noradrenalina, angiotensyna II, wazopresyna (działające wazokonstrykcyjnie) oraz tlenek azotu, prostacykliny, histamina czy bradykinina (działające wazodylatacyjnie). W praktyce klinicznej stosuje się również syntetyczne lub rekombinowane związki wazoaktywne jak dobutamina, dopamina, nitroprusydek sodu czy epoprostenol.
Związki wazoaktywne znajdują zastosowanie w terapii stanów nagłych, takich jak wstrząs (septyczny, kardiogenny, anafilaktyczny), przełom nadciśnieniowy czy ostra niewydolność serca. Ich podawanie wymaga ścisłego monitorowania parametrów hemodynamicznych pacjenta, gdyż mogą powodować istotne zmiany ciśnienia tętniczego, rzutu serca oraz perfuzji narządowej.
Odpowiednie stosowanie związków wazoaktywnych jest jednym z filarów intensywnej terapii i medycyny ratunkowej. Wybór konkretnego związku zależy od mechanizmu patofizjologicznego danego stanu klinicznego oraz pożądanego efektu hemodynamicznego, co wymaga od lekarza dobrej znajomości farmakodynamiki i farmakokinetyki tych substancji.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Argipresyna – Właściwości farmakodynamiczne
Argipresyna (argininowazopresyna) jest endogennym hormonem o kluczowym znaczeniu w osmoregulacji, regulacji naczyniowej oraz hemostazie, działającym poprzez receptory V1a, V1b i V2. Najistotniejsze klinicznie są receptory V1a, których aktywacja w tętniczych naczyniach krwionośnych powoduje wazokonstrykcję poprzez wzrost wewnątrzkomórkowego stężenia Ca2+ za pośrednictwem kaskady fosfatydylo-inozytolo-bisfosforanu. U pacjentów ze wstrząsem wazodylatacyjnym, w tym septycznym, obserwuje się liniową zależność między dawką argipresyny a wzrostem średniego ciśnienia tętniczego (MAP) oraz oporu obwodowego, a także zmniejszenie zapotrzebowania na noradrenalinę. Dawki ≥0,1 j.m./min wiążą się ze spadkiem częstości akcji serca i wskaźnika sercowego (CI). W badaniach klinicznych, w tym w wieloośrodkowym badaniu VASST (778 pacjentów), argipresyna w dawkach 0,01–0,03 j.m./min nie wykazała istotnej różnicy w 28- i 90-dniowej śmiertelności w porównaniu z noradrenaliną. W badaniu VANISH zastosowanie argipresyny do 0,06 j.m./min wiązało się z podobną śmiertelnością (30,9% vs 27,5%) oraz istotnym zmniejszeniem konieczności leczenia nerkozastępczego (25,4% vs 35,3%).
argipresyna, badanie VANISH, badanie VASST, częstość akcji serca, hormon endogenny, leczenie nerkozastępcze, niedociśnienie, octan argipresyny, opór obwodowy, osmoregulacja, OUN, receptor wazopresyny, SIRS, stabilność hemodynamiczna, torsade de pointes, wskaźnik sercowy, wstrząs septyczny, wstrząs wazodylatacyjny, wstrząs wazoplegiczny, związek wazoaktywny, żylaki przełyku