wtórne zapalenie otrzewnej
Wtórne zapalenie otrzewnej to stan zapalny błony wyściełającej jamę brzuszną (otrzewnej), który rozwija się w konsekwencji innych chorób lub urazów jamy brzusznej. Najczęstszymi przyczynami są perforacja przewodu pokarmowego, zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie uchyłków, martwica jelit, perforacja pęcherzyka żółciowego czy powikłania pooperacyjne.
W przeciwieństwie do pierwotnego zapalenia otrzewnej, które wywołane jest przez zakażenie krwiopochodne bez wyraźnego źródła w jamie brzusznej, wtórne zapalenie otrzewnej charakteryzuje się obecnością konkretnego źródła zakażenia. Objawy kliniczne obejmują silny, rozlany ból brzucha, wzdęcie, wymioty, gorączkę, tachykardię oraz objawy wstrząsu septycznego w zaawansowanych przypadkach.
Diagnostyka wtórnego zapalenia otrzewnej opiera się na badaniu fizykalnym, badaniach laboratoryjnych (podwyższone parametry zapalne) oraz obrazowych (USG, TK jamy brzusznej). Leczenie wymaga szybkiej interwencji chirurgicznej w celu usunięcia źródła zakażenia, płukania jamy otrzewnej oraz antybiotykoterapii o szerokim spektrum działania. Śmiertelność w tej jednostce chorobowej pozostaje wysoka, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku, z licznymi chorobami współistniejącymi oraz przy opóźnionym rozpoznaniu i leczeniu.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Etiologia i przyczyny
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) to stan zapalny błony otrzewnowej, który może mieć etiologię pierwotną, wtórną lub trzeciorzędową. Pierwotne zapalenie, w tym spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej (SBP), występuje bez widocznego ogniska zakażenia i dotyczy głównie pacjentów z marskością wątroby i wodobrzuszem (około 20% tych pacjentów rozwija SBP), niewydolnością nerek dializowanych otrzewnowo, niewydolnością serca oraz niektórymi nowotworami. Patogeneza SBP wiąże się z upośledzeniem funkcji immunologicznej, zmniejszoną aktywnością przeciwbakteryjną płynu puchlinowego (białko <1 g/dl) oraz translokacją bakterii jelitowych, głównie Escherichia coli (50%) i paciorkowców (19%). Wtórne zapalenie otrzewnej, stanowiące około 90% przypadków, jest najczęściej wynikiem perforacji przewodu pokarmowego (np. pęknięty wyrostek robaczkowy 43,1%, perforacja wrzodu żołądka/dwunastnicy 26,2%, perforacja jelita krętego w durze brzusznym 24,2%) oraz zakażeń narządów jamy brzusznej, z udziałem bakterii tlenowych i beztlenowych. Trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej charakteryzuje się nawracającym zakażeniem po leczeniu i wiąże się z wyższą śmiertelnością, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością i wielolekoopornymi patogenami.
bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, błona otrzewnowa, chemiczne zapalenie otrzewnej, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, ciąża pozamaciczna, dializa otrzewnowa, dur brzuszny, endometrioza, Escherichia coli, marskość wątroby, ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego, ostre zapalenie trzustki, pierwotne zapalenie otrzewnej, rak jelita grubego, ropień jajowodowo-jajnikowy, ropień otrzewnowy, ropień wątroby, ropień wewnątrzbrzuszny, sepsa, skręt jelit, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wtórne zapalenie otrzewnej, zapalenie dróg żółciowych, zapalenie jajowodów, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie otrzewnej, zapalenie wyrostka robaczkowego, zawał jelit, zespół nerczycowy - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) to stan zapalny otrzewnej, często wywołany zakażeniem bakteryjnym lub grzybiczym, który może prowadzić do sepsy i niewydolności wielonarządowej. Wyróżnia się trzy typy: pierwotne (spontaniczne bakteryjne, często u pacjentów z marskością wątroby i wodobrzuszem), wtórne (związane z perforacją narządów) oraz trzeciorzędowe (nawracające pomimo leczenia). Diagnostyka i opieka pielęgniarska koncentrują się na systematycznej ocenie bólu (intensywność w skali 0-10), monitorowaniu parametrów życiowych (ciśnienie tętnicze, tętno, temperatura, oddech), bilansu płynów (pomiar diurezy, CVP, ciśnienie tętnicze płucne) oraz funkcji przewodu pokarmowego. Kluczowe jest także monitorowanie miejsc operacyjnych i drenów pod kątem zakażeń i gojenia. Leczenie obejmuje antybiotykoterapię (np. gentamycyna, amikacyna, klindamycyna), interwencje chirurgiczne oraz wsparcie żywieniowe, w tym żywienie pozajelitowe, szczególnie u pacjentów na czczo (NPO).
bakterie beztlenowe, bilans płynów, ciśnienie wewnątrzbrzuszne, ciśnienie żylne centralne, dializa otrzewnowa, gram-ujemne pałeczki, jama brzuszna, niewydolność nerek, niewydolność wielonarządowa, perforacja narządu, perystaltyka jelit, pierwotne zapalenie otrzewnej, sepsa, sonda żołądkowa, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, tachykardia, translokacja bakterii, trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wstrząs hipowolemiczny, wstrząs septyczny, wtórne zapalenie otrzewnej, zakrzepica żył głębokich, zapalenie otrzewnej, zatorowość płucna, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zapalenie otrzewnej pozostaje schorzeniem o wysokiej śmiertelności, sięgającej 90-93% w przypadkach sepsy brzusznej i zespołu wstrząsu toksycznego. W diagnostyce i prognozowaniu wyników leczenia istotne są obiektywne systemy punktacji, takie jak p-POSSUM i MPI, które wykazują dobrą zdolność predykcyjną (AUROC odpowiednio 0,756 i 0,757) z punktami odcięcia na poziomie 29,1% i 27 punktów. System PPS cechuje się najwyższą dokładnością (AUC=0,942) i wartością predykcyjną (83,3%) w przewidywaniu śmiertelności u pacjentów z wtórnym rozlanym zapaleniem otrzewnej. Wielodomenowy model predykcyjny (MPPM) integrujący dane demograficzne, fizjologiczne i chirurgiczne osiąga wysoką skuteczność prognostyczną (AUROC 0,87), podkreślając znaczenie zamknięcia skóry, SAPS-II i MPI jako kluczowych czynników prognostycznych. Wskaźnik Charlsona, poziom albuminy i Kt/V są istotne w kontekście wczesnego zapalenia otrzewnej u pacjentów dializowanych otrzewnowo, które wiąże się z wyższym ryzykiem niepowodzenia techniki dializacyjnej (HR 1,801, p=0,051).
albumina w surowicy, białko C-reaktywne, dializa otrzewnowa, funkcja nerek, krzywa ROC, Mannheim Peritonitis Index, marskość wątroby, metoda SHAP, model predykcyjny, niepowodzenie leczenia, paracenteza, skala APACHE II, spontaniczne bakteryjne zapalenie otrzewnej, system prognostyczny, wodobrzusze, wtórne zapalenie otrzewnej, zapalenie otrzewnej, zespół wstrząsu toksycznego - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Leczenie
Zapalenie otrzewnej wymaga natychmiastowej, wielokierunkowej interwencji obejmującej wczesną kontrolę źródła zakażenia (chirurgiczną lub nieoperacyjną), systemową antybiotykoterapię oraz intensywną terapię wspomagającą, w tym resuscytację płynową i korekcję zaburzeń elektrolitowych. Antybiotykoterapia powinna być szerokospektralna, uwzględniać bakterie Gram-dodatnie, Gram-ujemne oraz beztlenowce, a jej dobór zależy od środowiska nabycia zakażenia (pozaszpitalne vs. szpitalne) oraz lokalnego profilu oporności. W niepowikłanym zapaleniu otrzewnej antybiotyki podaje się zwykle przez 5-7 dni, do ustąpienia objawów zakażenia. W przypadku wtórnego zapalenia otrzewnej konieczna jest chirurgiczna kontrola źródła zakażenia, a w ciężkich przypadkach stosuje się strategię „damage control” z etapowymi reoperacjami. Drenaż ropni przezskórny jest skuteczną alternatywą, gdy interwencja operacyjna nie jest wskazana.
antybiotykoterapia empiryczna, antybiotykoterapia systemowa, appendektomia, Bacteroides fragilis, bakteria beztlenowa, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, Candida, dializa otrzewnowa, drenaż przezskórny, drenaż ropnia, Enterococcus, Escherichia coli, grzybicze zapalenie otrzewnej, hipowolemia, interwencja chirurgiczna, laparoskopia, marskość wątroby, niewydolność narządowa, objaw zakażenia, pierwotne zapalenie otrzewnej, Pseudomonas, resuscytacja płynowa, ropień wewnątrzbrzuszny, terapia antybiotykowa, trzeciorzędowe zapalenie otrzewnej, wodobrzusze, wstrząs septyczny, wtórne zapalenie otrzewnej, zaburzenie elektrolitowe, zakażenie wewnątrzszpitalne, zapalenie otrzewnej, zespół przedziału brzusznego - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie otrzewnej – Objawy
Zapalenie otrzewnej (peritonitis) to ostry stan zapalny błony otrzewnowej, charakteryzujący się silnym, rozlanym bólem brzucha nasilającym się przy ruchu, kaszlu i dotyku, często z towarzyszącą gorączką (do ≥38°C) i tachykardią (100-120 uderzeń/min). Objawy ogólnoustrojowe obejmują nudności, wymioty, odwodnienie, zmniejszone wydalanie moczu, a w ciężkich przypadkach zaburzenia świadomości i sepsę. W przebiegu choroby może wystąpić niedrożność porażenna jelit, manifestująca się brakiem oddawania stolca i gazów oraz osłabieniem perystaltyki. U pacjentów dializowanych otrzewnowo charakterystyczne są zmiany w płynie dializacyjnym, takie jak mętny płyn, obecność fibryny oraz objawy miejscowe w okolicy cewnika. Zapalenie otrzewnej przebiega w trzech stadiach: ostre zapalenie (faza reaktywna), ropień otrzewnowy oraz rozlane zapalenie otrzewnej (faza terminalna), z progresją objawów od łagodnych do ciężkich, włącznie z objawami wstrząsu i facies Hippocratica.
błona otrzewnowa, cewnik dializacyjny, dializa otrzewnowa, encefalopatia, fibryna, hipowolemia wewnątrznaczyniowa, infekcja bakteryjna, marskość wątroby, neutrofile, niedrożność porażenna jelit, niewydolność nerek, niewydolność wielonarządowa, objaw Blumberga, objawy ogólnoustrojowe, perystaltyka jelit, pierwotne zapalenie otrzewnej, płyn dializacyjny, płyn puchlinowy, ropień otrzewnowy, rozlane zapalenie otrzewnej, samoistne bakteryjne zapalenie otrzewnej, sepsa, tachykardia, wodobrzusze, wskaźnik MELD, wstrząs septyczny, wtórne zapalenie otrzewnej, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia, zapalenie otrzewnej, zespół ostrej niewydolności oddechowej