merkaptopuryna i azatiopryna
Merkaptopuryna i azatiopryna to leki immunosupresyjne należące do grupy tiopuryn. Merkaptopuryna jest metabolitem azatiopryny, która po podaniu ulega przekształceniu do merkaptopuryny w wątrobie. Oba leki hamują syntezę puryn, co prowadzi do zahamowania proliferacji limfocytów.
Azatiopryna jest stosowana głównie w transplantologii do zapobiegania odrzucaniu przeszczepów, w chorobach autoimmunologicznych (np. toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów) oraz w nieswoistych zapaleniach jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego). Merkaptopuryna znajduje zastosowanie przede wszystkim w leczeniu białaczek, szczególnie ostrej białaczki limfoblastycznej.
Główne działania niepożądane tiopuryn obejmują: mielosupresję (leukopenia, małopłytkowość, niedokrwistość), hepatotoksyczność, zwiększone ryzyko infekcji oraz rzadziej zapalenie trzustki. Pacjenci przed rozpoczęciem terapii powinni mieć oznaczoną aktywność enzymu metylotransferazy tiopurynowej (TPMT), ponieważ jej niedobór zwiększa ryzyko toksyczności hematologicznej.
Monitoring terapii obejmuje regularne badania morfologii krwi, funkcji wątroby i trzustki. Azatiopryna i merkaptopuryna wchodzą w interakcje z allopurynolem, który hamuje ich metabolizm, co wymaga znacznej redukcji dawki. Należy pamiętać, że pełny efekt terapeutyczny po włączeniu tych leków może być obserwowany dopiero po 8-12 tygodniach leczenia.