Leki w grupie
„inhibitory COX-2”

Inhibitory COX-2 (selektywne inhibitory cyklooksygenazy-2) to grupa niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), które selektywnie hamują enzym cyklooksygenazę-2 (COX-2), odpowiedzialny za produkcję prostaglandyn wywołujących stan zapalny, ból i gorączkę. W przeciwieństwie do klasycznych NLPZ, które blokują zarówno COX-1 jak i COX-2, inhibitory COX-2 w mniejszym stopniu wpływają na COX-1, który odpowiada za ochronę błony śluzowej żołądka oraz prawidłowe funkcjonowanie płytek krwi.

Do najważniejszych substancji czynnych z grupy inhibitorów COX-2 należą: celekoksyb (preparaty: Celebrex, Aclexa), etorikoksyb (Arcoxia, Kostarox, Doloxib), parekoksyb (Dynastat – forma parenteralna) oraz niemydlin (Aponil, Aulin, Nemdyn). Warto wspomnieć, że niektóre starsze leki jak meloksykam (Movalis, Meloxicam) czy nimesulid (Nimesil, Aulin) wykazują preferencyjną selektywność w stosunku do COX-2, choć nie są klasyfikowane jako typowe koksyby.

Główną zaletą stosowania inhibitorów COX-2 jest znacznie mniejsze ryzyko powikłań ze strony przewodu pokarmowego w porównaniu do nieselektywnych NLPZ. Pacjenci z chorobą wrzodową, krwawieniami z przewodu pokarmowego w wywiadzie czy osoby starsze mogą odnieść szczególne korzyści z terapii selektywnymi inhibitorami COX-2. Leki te zachowują pełną skuteczność przeciwzapalną, przeciwbólową i przeciwgorączkową, charakterystyczną dla całej grupy NLPZ.

Niestety, stosowanie inhibitorów COX-2 wiąże się również z istotnymi zagrożeniami. Największym niebezpieczeństwem jest zwiększone ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca, udaru mózgu i nadciśnienia tętniczego. Z tego powodu niektóre leki z tej grupy (rofekoksyb – Vioxx, waldekoksyb – Bextra) zostały wycofane z rynku. Inhibitory COX-2 są przeciwwskazane u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, po przebytym zawale serca lub udarze mózgu oraz z ciężką niewydolnością serca.

Pod względem struktury chemicznej inhibitory COX-2 dzielą się na dwie główne podgrupy: koksyby (celekoksyb, etorikoksyb, parekoksyb) – posiadające w swojej strukturze grupę sulfonamidową lub sulfonową, oraz selektywne inhibitory COX-2 nienależące do koksybów (nimesulid). Różnią się one profilem działań niepożądanych oraz siłą selektywności wobec COX-2, co może mieć znaczenie kliniczne przy doborze odpowiedniego leku dla konkretnego pacjenta.

Lista leków w tej grupie

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl