wrzód aftowy
Wrzód aftowy, znany również jako afta, to bolesne, płytkie owrzodzenie występujące na śluzówce jamy ustnej. Jest to jedna z najczęstszych zmian patologicznych w obrębie jamy ustnej, dotykająca nawet 20% populacji. Owrzodzenia te mają charakterystyczny wygląd – okrągłe lub owalne, z białożółtą centralną częścią otoczoną czerwoną obwódką zapalną.
Etiologia wrzodów aftowych pozostaje nie w pełni wyjaśniona, jednak przyjmuje się, że ich powstawanie wiąże się z zaburzeniami immunologicznymi, czynnikami genetycznymi, hormonalnymi, niedoborami witamin (szczególnie B12, kwasu foliowego, żelaza) oraz stresem. Mogą też pojawiać się jako objaw towarzyszący chorobom ogólnoustrojowym, takim jak choroba Crohna, celiakia czy zespół Behçeta.
Wyróżnia się trzy główne typy aft: małe (do 10 mm, najczęstsze, gojące się w ciągu 7-14 dni), duże (powyżej 10 mm, bolesne, gojące się nawet do 6 tygodni, często pozostawiające blizny) oraz opryszczkowate (liczne, drobne owrzodzenia o średnicy 1-3 mm, występujące w skupiskach). Leczenie obejmuje przede wszystkim łagodzenie objawów poprzez stosowanie miejscowych środków przeciwbólowych, przeciwzapalnych oraz przyspieszających gojenie.
W przypadku nawracających wrzodów aftowych kluczowa jest diagnostyka w kierunku chorób ogólnoustrojowych oraz niedoborów pokarmowych. W leczeniu ciężkich, nawracających przypadków stosuje się miejscowe i ogólne kortykosteroidy, leki immunosupresyjne czy kolchicynę. Istotne jest również wyeliminowanie czynników traumatycznych i alergenów, które mogą inicjować powstawanie zmian.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wrzody jamy ustnej – Patofizjologia i mechanizm
Wrzody jamy ustnej (afty) to powszechne zmiany zapalne błony śluzowej, charakteryzujące się utratą nabłonka i tkanki łącznej, z naciekiem limfocytarno-monocytarnym oraz udziałem limfocytów T, zwłaszcza CD8+ i gamma-delta, oraz cytokin prozapalnych takich jak TNF-α, IL-1, IL-6, IL-2, IL-10 i IFN-γ. Patogeneza obejmuje mechanizmy immunologiczne, genetyczne (związane m.in. z antygenami HLA A2, A11, B12, DR2 oraz polimorfizmami genu IL-10) oraz czynniki środowiskowe i wyzwalające, takie jak urazy mechaniczne, niedobory hematyniczne (żelazo, kwas foliowy, witamina B12, cynk), stres, zmiany hormonalne, alergie pokarmowe, składniki past do zębów (np. SLS) oraz zaprzestanie palenia. W patogenezie bierze udział także zaburzona odpowiedź immunologiczna i miejscowa dysfunkcja bariery śluzówkowej, w tym atrofia nabłonka i kserostomia. W badaniach histopatologicznych obserwuje się obrzęk międzykomórkowy, degenerację nabłonka, nacieki zapalne oraz zwiększoną liczbę komórek tucznych w nawracających zmianach.
antygen HLA, badanie asocjacyjne całego genomu, błona podstawna, błona śluzowa jamy ustnej, choroba Behçeta, choroba trzewna, choroba zapalna jelit, cytokina prozapalna, cytomegalowirus, cytotoksyczność komórkowa zależna od przeciwciał, deprywacja snu, główny kompleks zgodności tkankowej, hiperplazja nabłonka, interferon gamma, interleukina, keratynocyt, komórka tuczna, kserostomia, laurylosiarczan sodu, limfocyt T, limfocyt T CD8, limfocyt T gamma-delta, liszaj płaski, ludzki herpeswirus, polimorfizm genetyczny, talidomid, TNF-alfa, toczeń rumieniowaty układowy, wirus opryszczki pospolitej, wirus ospy wietrznej i półpaśca, wrzód aftowy, wrzód jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Levofree 60 mg
Lewodropropizyna w dawce 60 mg, stosowana w postaci tabletek powlekanych Levofree, może wywoływać działania niepożądane, które występują bardzo rzadko (<1/10 000). Do najpoważniejszych należą reakcje nadwrażliwości i anafilaktoidalne zagrażające życiu, wymagające natychmiastowej interwencji. Zgłoszono także pojedynczy przypadek śpiączki hipoglikemicznej u pacjentki stosującej jednocześnie doustne leki przeciwcukrzycowe, co wskazuje na konieczność ostrożności przy terapii skojarzonej. Wśród działań niepożądanych układu nerwowego odnotowano zawroty głowy, drżenia, parestezje, senność, ból głowy, omdlenia oraz pojedyncze przypadki napadów toniczno-klonicznych i petit mal, co może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Bardzo rzadko występują również objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego (kołatanie serca, tachykardia, arytmia), oddechowego (duszność, obrzęk dróg oddechowych), pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka) oraz skórnego (pokrzywka, osutka, pęcherzowe oddzielanie się naskórka, z jednym przypadkiem śmiertelnym).
arytmia, astenia, charakterystyka produktu leczniczego, cholestatyczne zapalenie wątroby, depersonalizacja, klasyfikacja MedDRA, kołatanie serca, lek przeciwcukrzycowy, lewodropropizyna, nadwrażliwość, napad toniczno-kloniczny, niedociśnienie, obrzęk dróg oddechowych, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk uogólniony, osłabienie mięśni, parestezja, pęcherzowe oddzielanie naskórka, pokrzywka, reakcja anafilaktoidalna, śpiączka hipoglikemiczna, tachykardia, wrzód aftowy, zapalenie języka, zawroty głowy, zawroty głowy błędnikowe - Leksykon chorób i schorzeń
Wrzody jamy ustnej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie wrzodów jamy ustnej jest zróżnicowane i zależy od etiologii. Większość wrzodów, w tym najczęstsze wrzody aftowe (aphthous ulcers), ma charakter łagodny i ustępuje samoistnie w ciągu 10-14 dni bez konieczności leczenia. Wrzody, które nie goją się w ciągu 3 tygodni, mogą wskazywać na poważniejsze patologie, w tym nowotwory jamy ustnej, zwłaszcza gdy lokalizują się na języku lub pod językiem. Nawracające wrzody mogą sugerować choroby systemowe, a większe owrzodzenia mogą prowadzić do bliznowacenia. Częste owrzodzenia jamy ustnej, zwłaszcza we wczesnej fazie zespołu Behçeta, mogą być prognostyczne dla cięższego przebiegu choroby i rozwoju zajęcia narządów u mężczyzn.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dynexan 20 mg/g
Lidokaina, zawarta w preparacie Dynexan (20 mg/g, żel do stosowania w jamie ustnej), jest amidowym środkiem miejscowo znieczulającym działającym poprzez odwracalne blokowanie kanałów sodowych, co hamuje powstawanie potencjału czynnościowego w neuronach. Mechanizm ten prowadzi do selektywnego zahamowania przewodzenia impulsów nerwowych, począwszy od włókien bezmielinowych odpowiedzialnych za ból, a następnie temperaturę, dotyk i nacisk. Żel Dynexan jest wskazany do łagodzenia bólu w stanach takich jak owrzodzenia aftowe, opryszczkowe zapalenie jamy ustnej i dziąseł, ból związany z ząbkowaniem u niemowląt oraz podczas zabiegów stomatologicznych, wykazując skuteczność w miejscowym uśmierzaniu dolegliwości bólowych błon śluzowych jamy ustnej.
amid, aparat ortodontyczny, Dynexan, działanie niepożądane, impuls nerwowy, kanał sodowy, lidokaina, nadżerka błony śluzowej, opryszczkowe zapalenie dziąseł, opryszczkowe zapalenie jamy ustnej, owrzodzenie aftowe, potencjał czynnościowy, środek miejscowo znieczulający, tolerancja miejscowa, uraz jamy ustnej, wirus HSV, wizualna skala analogowa, włókno nerwowe, wrzód aftowy, ząbkowanie