powikłanie narządowe
Powikłanie narządowe to stan patologiczny, w którym w wyniku choroby podstawowej dochodzi do uszkodzenia i dysfunkcji jednego lub więcej narządów wewnętrznych. Jest to często konsekwencja długotrwałego, nieodpowiednio leczonego lub zaawansowanego procesu chorobowego, który wykracza poza pierwotną lokalizację i prowadzi do ogólnoustrojowych następstw.
Najczęstsze powikłania narządowe występują w przebiegu chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca (nefropatia, retinopatia, neuropatia), nadciśnienie tętnicze (uszkodzenie serca, nerek, mózgu), choroby autoimmunologiczne czy przewlekłe zakażenia. Szczególnie niebezpieczne są powikłania narządowe w przebiegu sepsy, która może prowadzić do niewydolności wielonarządowej (MOF – Multiple Organ Failure) o wysokiej śmiertelności.
Diagnostyka powikłań narządowych wymaga kompleksowej oceny klinicznej, badań laboratoryjnych oraz obrazowych. W zależności od zajętego narządu mogą być konieczne dodatkowe badania specjalistyczne, takie jak biopsja, badania czynnościowe czy konsultacje wielospecjalistyczne. Wczesne wykrycie powikłań narządowych ma kluczowe znaczenie dla wdrożenia odpowiedniego leczenia i zapobiegania dalszej progresji choroby.
Leczenie powikłań narządowych jest zazwyczaj złożone i wymaga podejścia wielokierunkowego, obejmującego zarówno terapię choroby podstawowej, jak i postępowanie ukierunkowane na uszkodzony narząd. W przypadkach zaawansowanych może być konieczne leczenie zabiegowe lub nawet przeszczep narządu. Kluczową rolę odgrywa profilaktyka pierwotna poprzez odpowiednią kontrolę chorób przewlekłych oraz regularne badania przesiewowe w grupach ryzyka.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Telmisartan Bluefish 40 mg
Telmisartan Bluefish to lek zawierający telmisartan w dawkach 40 mg i 80 mg, stosowany głównie w leczeniu samoistnego nadciśnienia tętniczego u dorosłych. Może być podawany zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej w przypadku niewystarczającej kontroli ciśnienia tętniczego. Tabletki mają wymiary odpowiednio 12,0 mm x 5,9 mm (40 mg) oraz 16,0 mm x 8 mm (80 mg) i zawierają minimalną ilość sodu (<1 mmol/23 mg na tabletkę), co jest istotne dla pacjentów na diecie niskosodowej. Terapia powinna być prowadzona pod nadzorem lekarza specjalisty, z uwzględnieniem indywidualnej oceny stanu klinicznego pacjenta oraz potencjalnych interakcji lekowych.
choroba tętnic obwodowych, choroba układu sercowo-naczyniowego, choroba wieńcowa, cukrzyca typu 2, dieta niskosodowa, incydent sercowo-naczyniowy, jawna choroba miażdżycowa, lek hipotensyjny, lekarz specjalista, nadciśnienie tętnicze, powikłanie narządowe, powikłanie sercowo-naczyniowe, prewencja sercowo-naczyniowa, samoistne nadciśnienie tętnicze, schorzenie współistniejące, telmisartan, terapia skojarzona, udar mózgu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Toptelmi 80 mg
Telmisartan, będący antagonistą receptora angiotensyny II typu AT1, wykazuje wysoką selektywność i długotrwałe wiązanie z receptorem, co przekłada się na przedłużone działanie hipotensyjne utrzymujące się przez 24 godziny po podaniu dawki 80 mg. Lek nie wykazuje aktywności agonistycznej wobec receptora AT1 ani powinowactwa do innych receptorów, co minimalizuje ryzyko niepożądanej stymulacji. Telmisartan obniża stężenie aldosteronu, nie hamuje aktywności reniny ani konwertazy angiotensyny, co eliminuje nasilenie działań niepożądanych zależnych od bradykininy, takich jak kaszel. Efekt hipotensyjny pojawia się w ciągu 3 godzin od podania, a maksymalne obniżenie ciśnienia tętniczego obserwuje się po 4-8 tygodniach terapii. W badaniach ambulatoryjnych stosunek minimalnego do maksymalnego spadku ciśnienia w ciągu doby przekraczał 80% dla dawek 40 mg i 80 mg. Telmisartan obniża zarówno ciśnienie skurczowe, jak i rozkurczowe, nie wpływając na częstość akcji serca, a jego skuteczność jest porównywalna z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi, takimi jak amlodipina, atenolol czy enalapryl.
albuminuria, aldosteron, antagonista receptora angiotensyny II, bradykinina, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, ciśnienie rozkurczowe, ciśnienie skurczowe, ciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, efekt hipotensyjny, efekt kardioprotekcyjny, hiperkaliemia, inhibitor ACE, inhibitor konwertazy angiotensyny, kininaza II, konwertaza angiotensyny, leczenie skojarzone, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze z odbicia, nefropatia cukrzycowa, niedociśnienie tętnicze, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy, posocznica, powikłanie narządowe, powikłanie sercowo-naczyniowe, przemijający napad niedokrwienia, przerost lewej komory serca, przewlekła choroba nerek, receptor AT1, retinopatia, śmiertelność ogólna, suchy kaszel, udar mózgu, zastoinowa niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Mieszana choroba tkanki łącznej – Zapobieganie i profilaktyka
Mieszana choroba tkanki łącznej (MCTD) to schorzenie autoimmunologiczne łączące cechy tocznia rumieniowatego układowego, twardziny układowej oraz zapalenia wielomięśniowego. W profilaktyce wtórnej kluczowe jest zapobieganie zaostrzeniom i powikłaniom, zwłaszcza ze względu na zwiększone ryzyko miażdżycy i chorób sercowo-naczyniowych u pacjentów z MCTD. Zaleca się agresywną kontrolę ciśnienia tętniczego oraz lipidów, a także wprowadzenie diety bogatej w błonnik, ograniczenie spożycia soli oraz suplementację kwasami omega-3, witaminą D i antyoksydantami. Istotne jest także uzupełnianie żelaza, gdyż około 75% pacjentów cierpi na anemię z niedoboru tego pierwiastka. Regularna, umiarkowana aktywność fizyczna 4-5 razy w tygodniu wspomaga utrzymanie sprawności mięśni i stawów oraz redukuje ryzyko sercowo-naczyniowe.
Ochrona układu oddechowego jest priorytetem, gdyż około 75% pacjentów rozwija powikłania płucne. Niezbędne jest całkowite zaprzestanie palenia, stosowanie szczepień przeciw grypie oraz pneumokokom (Pneumovax, Prevnar) oraz szybka diagnostyka objawów takich jak duszność, kaszel czy ból w klatce piersiowej. Profilaktyka objawu Raynauda obejmuje unikanie zimna (np. noszenie rękawiczek) oraz redukcję stresu poprzez techniki relaksacyjne i mindfulness. Wspomagająco, zdrowy mikrobiom jelitowy, utrzymywany przez dietę bogatą w prebiotyki i probiotyki, może modulować odpowiedź immunologiczną. Leczenie MCTD wymaga podejścia interdyscyplinarnego, łączącego modyfikacje stylu życia, suplementację oraz farmakoterapię pod nadzorem specjalistów medycyny funkcjonalnej i konwencjonalnej.
anemia z niedoboru żelaza, antyoksydant, choroba autoimmunologiczna, choroba płuc, choroba reumatyczna, ciśnienie krwi, infekcja płuc, kwasy omega-3, miażdżyca, mieszana choroba tkanki łącznej, mikrobiom jelitowy, mindfulness, objaw Raynauda, powikłanie narządowe, prebiotyk, probiotyk, reumatoidalne zapalenie stawów, stan zapalny, szczepionka przeciw grypie, technika relaksacyjna, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, witamina D, zaburzenie autoimmunologiczne, zaostrzenie choroby, zapalenie wielomięśniowe - Leksykon substancji czynnych
Boldyna – Przedawkowanie
Przedawkowanie preparatów zawierających boldynę, szczególnie w połączeniu z pochodnymi hydroksyantracenu z alony przylądkowej (Aloe ferox Miller), prowadzi do ostrych zaburzeń żołądkowo-jelitowych, takich jak nudności, wymioty oraz intensywna biegunka, skutkująca odwodnieniem i hipokaliemią. Hipokaliemia stanowi istotne zagrożenie kardiologiczne, manifestujące się zaburzeniami rytmu serca, zwłaszcza u pacjentów stosujących glikozydy nasercowe, leki moczopędne, adrenokortykosteroidy lub preparaty z korzenia lukrecji. Dawkowanie przekraczające kilkunastokrotnie zalecane wartości (kilkanaście tabletek przez kilka dni) wywołuje nagły i ostry ból brzucha oraz ciężką biegunkę, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek może prowadzić do powikłań nefrologicznych (białkomocz, krwiomocz), gastroenterologicznych (pseudomelanosis coli) oraz hepatologicznych (toksyczne zapalenie wątroby).
W terapii przedawkowania boldyny kluczowe jest szybkie podanie około 10 g węgla aktywnego w celu ograniczenia wchłaniania substancji oraz intensywne uzupełnianie płynów i monitorowanie elektrolitów, ze szczególnym uwzględnieniem poziomu potasu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów geriatrycznych oraz osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego, ze względu na zwiększone ryzyko powikłań związanych z hipokaliemią i odwodnieniem. Nasilenie krwawienia menstruacyjnego u kobiet stanowi dodatkowy aspekt kliniczny wymagający uwagi. Kompleksowe postępowanie obejmuje także monitorowanie funkcji nerek i wątroby, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu preparatów zawierających boldynę i antrachinony.
adrenokortykosteroid, antrachinon, arytmia, astenia mięśniowa, białkomocz, biegunka, błona śluzowa jelita, choroba układu sercowo-naczyniowego, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, działanie toksyczne, glikozyd nasercowy, gospodarka wodno-elektrolitowa, hipokaliemia, korzeń lukrecji, krwawienie menstruacyjne, krwiomocz, lek moczopędny, lek przeczyszczający, pochodna hydroksyantracenu, powikłania kardiologiczne, powikłanie narządowe, pseudomelanosis coli, toksyczne zapalenie wątroby, węgiel aktywny, wyciąg z alony, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia rytmu serca - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Telmisartan Viatris 40 mg
Telmisartan Viatris to preparat zawierający telmisartan w dawkach 40 mg lub 80 mg, stosowany przede wszystkim w leczeniu samoistnego nadciśnienia tętniczego u dorosłych. Lek może być podawany zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej z innymi lekami hipotensyjnymi, co umożliwia indywidualne dostosowanie leczenia do potrzeb pacjenta. Telmisartan Viatris charakteryzuje się postacią białych do białawych, owalnych, dwuwypukłych tabletek, co ułatwia identyfikację i podawanie leku.
choroba miażdżycowa, choroba niedokrwienna serca, choroba tętnic obwodowych, choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca typu 2, incydent sercowo-naczyniowy, lek hipotensyjny, monoterapia, nadciśnienie tętnicze samoistne, pacjent diabetologiczny, powikłanie narządowe, powikłanie sercowo-naczyniowe, telmisartan, terapia skojarzona, terapia złożona, udar mózgu, uszkodzenie narządowe - Leksykon chorób i schorzeń
Nadciśnienie wtórne – Epidemiologia
Nadciśnienie tętnicze wtórne, charakteryzujące się identyfikowalną i potencjalnie odwracalną etiologią, stanowi około 5-10% wszystkich przypadków nadciśnienia, choć najnowsze dane wskazują na częstość sięgającą 20-30% w wybranych populacjach, zwłaszcza u młodych dorosłych (18-40 lat) oraz pacjentów z nadciśnieniem opornym. W grupie dzieci poniżej 12 roku życia nadciśnienie wtórne dominuje w 70-85% przypadków, natomiast u osób powyżej 65 roku życia stanowi około 17%. Wśród pacjentów z nadciśnieniem opornym, definiowanym jako ciśnienie tętnicze powyżej celu terapeutycznego pomimo stosowania trzech leków hipotensyjnych (w tym diuretyku), częstość nadciśnienia wtórnego wynosi od 20% do 50%, co podkreśla konieczność systematycznego screeningu w tej grupie. Główne etiologie to pierwotny hiperaldosteronizm (50-55%), choroby naczyniowo-nerkowe (18-20%) oraz pierwotne choroby nerek (około 13%).
choroba miąższu nerek, choroba naczyniowo-nerkowa, ciśnienie tętnicze, guz chromochłonny, inhibitor kinazy tyrozynowej, koarktacja aorty, lek hipotensyjny, miażdżycowe zwężenie tętnicy nerkowej, nadciśnienie oporne, nadciśnienie pierwotne, nadciśnienie tętnicze wtórne, neurofibromatoza, niedoczynność tarczycy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, NLPZ, obturacyjny bezdech senny, pierwotny hiperaldosteronizm, powikłanie narządowe, przełom nadciśnieniowy, ryzyko sercowo-naczyniowe, uszkodzenie narządów docelowych, zespół Williamsa, zwężenie tętnicy nerkowej - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Toptelmi 80 mg
Lek Toptelmi, zawierający telmisartan, jest wskazany do leczenia samoistnego nadciśnienia tętniczego u dorosłych oraz do prewencji wtórnej chorób sercowo-naczyniowych u pacjentów wysokiego ryzyka, w tym z chorobą niedokrwienną serca, przebytym udarem mózgu, chorobą tętnic obwodowych oraz cukrzycą typu 2 z uszkodzeniem narządów docelowych. Preparat dostępny jest w dawkach 40 mg i 80 mg telmisartanu, w formie tabletek o wymiarach odpowiednio 11,5-11,8 mm × 6,4-6,8 mm oraz 14,7-15,0 mm × 8,2-8,6 mm, z możliwością podziału na równe dawki, co umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii. Warto zwrócić uwagę na zawartość laktozy w tabletkach: 153,381 mg w dawce 40 mg oraz 306,761 mg w dawce 80 mg, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją tego cukru.
antagonista receptora angiotensyny II, choroba niedokrwienna serca, choroba sercowo-naczyniowa, choroba tętnic obwodowych, cukrzyca typu 2, inhibitor ACE, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja laktozy, objawowa choroba sercowo-naczyniowa, powikłanie narządowe, prewencja wtórna chorób sercowo-naczyniowych, ryzyko sercowo-naczyniowe, samoistne nadciśnienie tętnicze, sartan, telmisartan, udar mózgu, uszkodzenie narządów docelowych, zachorowalność sercowo-naczyniowa, zmiana miażdżycowa - Leksykon substancji czynnych
Deferazyroks – Wskazania do stosowania
Deferazyroks jest lekiem chelatującym stosowanym w terapii przewlekłego obciążenia żelazem, głównie u pacjentów poddawanych regularnym transfuzjom krwi. Podstawowym wskazaniem do jego stosowania jest ciężka talasemia beta u pacjentów w wieku ≥6 lat, którzy otrzymują częste transfuzje koncentratu krwinek czerwonych (≥7 ml/kg masy ciała miesięcznie). Ponadto, deferazyroks jest alternatywą dla deferoksaminy u dzieci w wieku 2-5 lat z ciężką talasemią beta oraz u pacjentów (≥2 lat) z mniej częstymi transfuzjami (<7 ml/kg mc./miesiąc) lub innymi niedokrwistościami prowadzącymi do przewlekłego przeładowania żelazem. W przypadku zespołów talasemii niezależnych od transfuzji (NTDT), lek jest wskazany u pacjentów ≥10 lat, gdy leczenie deferoksaminą jest przeciwwskazane lub niewystarczające, a obciążenie żelazem wymaga terapii chelatującej.
- Leksykon chorób i schorzeń
Wrzody jamy ustnej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie wrzodów jamy ustnej jest zróżnicowane i zależy od etiologii. Większość wrzodów, w tym najczęstsze wrzody aftowe (aphthous ulcers), ma charakter łagodny i ustępuje samoistnie w ciągu 10-14 dni bez konieczności leczenia. Wrzody, które nie goją się w ciągu 3 tygodni, mogą wskazywać na poważniejsze patologie, w tym nowotwory jamy ustnej, zwłaszcza gdy lokalizują się na języku lub pod językiem. Nawracające wrzody mogą sugerować choroby systemowe, a większe owrzodzenia mogą prowadzić do bliznowacenia. Częste owrzodzenia jamy ustnej, zwłaszcza we wczesnej fazie zespołu Behçeta, mogą być prognostyczne dla cięższego przebiegu choroby i rozwoju zajęcia narządów u mężczyzn.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Hydroquenin 200 mg
Hydroksychlorochina siarczan, dostępna w tabletkach powlekanych po 200 mg substancji czynnej, jest lekiem o szerokim spektrum zastosowań, obejmującym zarówno choroby zakaźne, jak i autoimmunologiczne. U dorosłych stosuje się ją w profilaktyce i leczeniu malarii, reumatoidalnym zapaleniu stawów (RZS), fotodermatozach oraz toczniu rumieniowatym układowym i krążkowym. W pediatrii hydroksychlorochina jest wskazana głównie w leczeniu młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów (w terapii skojarzonej) oraz tocznia rumieniowatego. W profilaktyce malarii zaleca się stosowanie leku przed, w trakcie oraz po powrocie z obszarów endemicznych, z uwzględnieniem lokalnych wzorców lekooporności. W RZS hydroksychlorochina może być stosowana zarówno jako monoterapia w łagodnych przypadkach, jak i w terapii skojarzonej w bardziej zaawansowanych stadiach choroby.
choroba zakaźna, endemiczne występowanie malarii, fotodermatoza, hydroksychlorochina siarczan, malaria, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, monoterapia, porfiria skórna późna, potwierdzenie diagnozy, powikłanie narządowe, reumatoidalne zapalenie stawów, schorzenie autoimmunologiczne, tabletka powlekana, terapia skojarzona, toczeń rumieniowaty krążkowy, toczeń rumieniowaty układowy, wielopostaciowa osutka świetlna, zarodźce malarii - Leksykon leków
Przedawkowanie – Pazopanib Accord 200 mg
Przedawkowanie pazopanibu, oceniane w badaniach klinicznych przy dawkach do 2000 mg/dobę, wiąże się z występowaniem toksyczności 3. stopnia, obejmującej głównie zmęczenie oraz nadciśnienie tętnicze. Zmęczenie o znacznym nasileniu, ograniczające możliwość dalszego zwiększania dawki, obserwowano u około 33% pacjentów przy dawce 2000 mg/dobę. Nadciśnienie tętnicze 3. stopnia, wymagające interwencji medycznej, występowało u podobnej grupy pacjentów przy dawce 1000 mg/dobę. Brak swoistej odtrutki wymusza stosowanie ogólnych środków wspomagających, takich jak monitorowanie funkcji życiowych, kontrola równowagi wodno-elektrolitowej oraz leczenie objawowe, ze szczególnym uwzględnieniem kontroli ciśnienia tętniczego.
badanie laboratoryjne, badanie obrazowe, dawka terapeutyczna, funkcje życiowe, kontrola nadciśnienia, leczenie objawowe, nadciśnienie tętnicze, odtrutka, pazopanib, powikłanie narządowe, przedawkowanie pazopanibu, równowaga wodno-elektrolitowa, schemat dawkowania, tabletka powlekana, toksyczność, toksyczność dawki, zmęczenie - Leksykon chorób i schorzeń
Robaki u ludzi – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zakażenia pasożytami jelitowymi u ludzi, takie jak inwazje glist, tęgoryjców czy tasiemców, stanowią globalny problem zdrowotny, jednak ich rokowanie jest zazwyczaj dobre przy wczesnym rozpoznaniu i odpowiednim leczeniu przeciwpasożytniczym. Kluczowe czynniki wpływające na przebieg choroby to rodzaj pasożyta, intensywność inwazji, czas trwania infekcji przed terapią, stan układu immunologicznego oraz obecność chorób współistniejących. Leczenie opiera się na doborze właściwego leku, prawidłowym dawkowaniu i czasie terapii, a także na jednoczesnym leczeniu domowników w przypadku np. owsicy. Objawy ustępują zwykle w ciągu kilku dni do 2 tygodni po terapii; utrzymujące się symptomy lub obecność żywych pasożytów w kale wymaga ponownej konsultacji. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość rozwoju oporności pasożytów na leki, co może utrudniać kontrolę infekcji, zwłaszcza w przypadku Schistosoma mansoni, gdzie prazykwantel obniża płodność pasożytów, co może fałszywie sugerować skuteczność leczenia przy metodach diagnostycznych opartych na wykrywaniu jaj w kale.
bąblowica, choroba hydatydowa, dysfagia, Echinococcus granulosus, glista ludzka, leczenie przeciwpasożytnicze, lek przeciwpasożytniczy, niedobór pokarmowy, niedokrwistość, niedożywienie, niedrożność jelit, owsica, pasożyt jelitowy, ponowne zakażenie, powikłanie narządowe, prazykwantel, reakcja alergiczna, Schistosoma mansoni, schistosomatoza, tasiemiec psi, układ immunologiczny - Leksykon chorób i schorzeń
Twardzina – Leczenie
Twardzina (skleroderma) to przewlekła choroba autoimmunologiczna charakteryzująca się nadmiernym włóknieniem skóry i narządów wewnętrznych, bez możliwości całkowitego wyleczenia. Leczenie jest wielokierunkowe i indywidualizowane, obejmujące immunosupresję (metotreksat, mykofenolan mofetylu w dawce 1,5-3 g/dzień, cyklofosfamid, dożylne immunoglobuliny, rytuksymab, tocilizumab), terapię objawową (np. leczenie zespołu Raynauda antagonistami wapnia, inhibitorami PDE-5, dożylnym iloprostem) oraz metody niefarmakologiczne, takie jak fizjoterapia i modyfikacja stylu życia. Szczególną uwagę zwraca się na leczenie śródmiąższowej choroby płuc (ILD) i nadciśnienia płucnego (PAH), które są głównymi przyczynami śmiertelności, stosując m.in. mykofenolan mofetylu, nintedanib, tocilizumab oraz kombinacje leków z grupy inhibitorów PDE-5 i antagonistów receptora endoteliny. W terapii zmian skórnych stosuje się m.in. fotochemioterapię UVA-1 oraz leki immunosupresyjne, a w przypadku powikłań naczyniowych – leczenie farmakologiczne i zabiegowe (sympatektomia, toksyna botulinowa).
abatacept, antagonista receptora endoteliny, antagonista wapnia, bosentan, cyklofosfamid, fizjoterapia, glikokortykosteroid, iloprost dożylny, immunoglobulina dożylna, inhibitor fosfodiesterazy 5, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor pompy protonowej, inhibitor receptora interleukiny-6, lek immunosupresyjny, metotreksat, mykofenolan mofetylu, nadciśnienie płucne tętnicze, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nintedanib, odkładanie kolagenu, owrzodzenie palca, powikłanie narządowe, przeciwciało monoklonalne, przełom nerkowy, przeszczep komórek macierzystych krwiotwórczych, refluks żołądkowo-przełykowy, rytuksymab, śródmiąższowa choroba płuc, tocilizumab, tofacytynib, twardzina, twardzina układowa, zapalenie mięśni, zapalenie stawów, zespół Raynauda