współczynnik podziału

Współczynnik podziału to parametr fizykochemiczny, który opisuje sposób, w jaki dana substancja rozpuszcza się i rozkłada pomiędzy dwie niemieszające się ze sobą fazy, najczęściej ciecze. Jest to stosunek stężenia substancji w jednej fazie do jej stężenia w drugiej fazie w warunkach równowagi.

W farmakologii i toksykologii współczynnik podziału, zwłaszcza oktanol-woda (logP), jest kluczowym parametrem określającym lipofilność cząsteczek leków. Im wyższa wartość logP, tym większa lipofilność związku i jego zdolność do przenikania przez błony biologiczne. Parametr ten ma istotne znaczenie dla przewidywania biodostępności, dystrybucji tkankowej oraz zdolności substancji do przekraczania bariery krew-mózg.

W praktyce klinicznej znajomość współczynnika podziału pomaga w projektowaniu odpowiednich form podania leków, określaniu ich dawkowania oraz przewidywaniu potencjalnych interakcji lekowych. Jest również istotnym parametrem w badaniach nad nowymi substancjami leczniczymi, pomagając w optymalizacji właściwości farmakokinetycznych i farmakodynamicznych.

W diagnostyce laboratoryjnej współczynnik podziału wykorzystuje się w technikach chromatograficznych i ekstrakcyjnych, które stanowią podstawę wielu metod oznaczania stężeń leków, metabolitów oraz substancji endogennych w płynach ustrojowych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pankaine Spinal Heavy 5 mg/ml

Bupiwakaina zawarta w preparacie Pankaine Spinal Heavy (5 mg/ml) charakteryzuje się pKa 8,2 oraz wysokim współczynnikiem podziału 346, co determinuje jej farmakokinetykę i dystrybucję po podaniu podpajęczynówkowym. Lek wykazuje dwufazowe wchłanianie z przestrzeni podpajęczynówkowej z okresami półtrwania odpowiednio 50 i 408 minut. Maksymalne stężenie w osoczu po podaniu podpajęczynówkowym wynosi około 0,4 mg/l na 100 mg leku, co przy standardowej dawce 20 mg (4 ml) odpowiada stężeniu około 0,1 mg/l. Po podaniu dożylnym bupiwakaina wykazuje klirens 0,58 l/min, objętość dystrybucji 73 l oraz okres półtrwania 2,7 godziny, a jej eliminacja jest głównie zależna od metabolizmu wątrobowego (współczynnik wychwytu 0,38). W osoczu lek wiąże się w 96% z α1-kwaśną glikoproteiną, co wpływa na stężenie farmakologicznie aktywnej frakcji wolnej.
4-hydroksybupiwakaina, bariera łożyskowa, bupiwakaina chlorowodorek bezwodny, cytochrom P450 3A4, dwufazowe wchłanianie, hydroksylacja aromatyczna, klirens bupiwakainy, metabolizm wątrobowy, N-dealkilacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podanie podpajęczynówkowe, przestrzeń podpajęczynówkowa, schemat dawkowania, stała dysocjacji, wiązanie z białkami osocza, współczynnik podziału, znieczulenie regionalne, α1-kwaśna glikoproteina
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – ProHance 279,3 mg/ml

ProHance (gadoteridol) to środek kontrastowy zawierający 279,3 mg/ml (0,5 mmol/ml) gadoteridolu, stosowany w diagnostyce obrazowej. Po dożylnym podaniu u osób zdrowych farmakokinetyka odpowiada otwartemu modelowi dwukompartmentowemu, z szybkim okresem półtrwania dystrybucji wynoszącym 0,20 ± 0,04 godziny oraz okresem półtrwania eliminacji 1,57 ± 0,08 godziny. Gadoteridol dystrybuuje się głównie w przestrzeni pozakomórkowej (objętość dystrybucji 204 ± 58 ml/kg) i jest wydalany niemal wyłącznie przez nerki (94,4 ± 4,8% dawki w ciągu 24 godzin), co potwierdza klirens nerkowy na poziomie 1,41 ± 0,33 ml/min/kg. Brak jest dowodów na metabolizm in vivo, a substancja charakteryzuje się wysoką hydrofilowością (współczynnik oktanol:woda -3,68 ± 0,02) i osmolalnością 630 mOsm/kg, co czyni roztwór hipertonicznym względem osocza (285 mOsm/kg). Właściwości te wpływają na dystrybucję i bezpieczeństwo stosowania preparatu.
biotransformacja, diagnostyka obrazowa, gadoteridol, hydrofilowość, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, model dwukompartmentowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, osmolalność, parametry farmakokinetyczne, płyn pozakomórkowy, przemiana metaboliczna, przesączanie kłębuszkowe, przestrzeń pozakomórkowa, roztwór hipertoniczny, środek kontrastowy, upośledzenie czynności nerek, wiązanie z białkami, właściwości farmakokinetyczne, współczynnik podziału, wydalanie z moczem, zaburzenie funkcji nerek
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Predasol 1000 mg

Predasol, zawierający prednizolon w postaci wodorobursztynianu, charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem po podaniu dożylnym i domięśniowym, z wykrywalnym stężeniem wolnego prednizolonu w osoczu już po 5 minutach od podania dożylnego. Substancja czynna wiąże się głównie z albuminami osocza oraz transkortyną, przy czym w stanach hipoalbuminemii lub po podaniu dużych dawek (np. 80 mg/dobę) wzrasta frakcja wolnego, aktywnego leku, co może nasilać efekty terapeutyczne i działania niepożądane. Prednizolon przenika przez barierę krew-mózg osiągając około 10% stężenia osoczowego w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz przenika przez łożysko i do mleka kobiecego (0,07-0,23% dawki na litr mleka), przy czym przy dawkach 80 mg/dobę stężenie w mleku może wynosić do 25% stężenia osoczowego, co stanowi wskazanie do zaprzestania karmienia piersią.
albuminy osocza, bariera krew-mózg, biotransformacja, dysfunkcja nerek, faza eliminacji, glikokortykosteroid, hipoalbuminemia, kwas glukuronowy, kwas siarkowy, marskość wątroby, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie domięśniowe, podanie dożylne, prednizolon wodorobursztynian, przenikanie przez łożysko, swoista globulina transportująca, transkortyna, wiązanie estrowe, wirusowe zapalenie wątroby, współczynnik podziału
Leksykon substancji czynnych
Metoksyfluran – Właściwości farmakokinetyczne

Metoksyfluran, substancja czynna Penthrox (99,9%, płyn do inhalacji parowej), charakteryzuje się wysoką lipofilnością (współczynnik podziału tłuszcz/gaz = 825), co determinuje jego dystrybucję i długotrwałe działanie. Po inhalacji 3 ml dawki z przerwami w ciągu godziny, osiąga tmax 0,25 godziny (zakres 0,08-0,75), Cmax 32,39 μg/ml (SD 13,546 μg/ml, CV 41,8%) oraz AUC 28,95 h·μg/ml (zakres 12,3-52,6 h·μg/ml). Metabolizowany głównie w wątrobie przez izoenzymy CYP 2E1, 2B6 i 2A6, ulega dechloracji i O-demetylacji, dając metabolity takie jak wolny fluor i kwas szczawiowy, które wykazują potencjalną nefrotoksyczność przy wyższych stężeniach niż po pojedynczych dawkach przeciwbólowych. Metoksyfluran jest wydalany głównie przez nerki (~60% w postaci związków fluoru i kwasu szczawiowego) oraz przez płuca (pozostała część jako niezmieniony lek i CO2).
CYP 2A6, CYP 2B6, CYP 2E1, cytochrom P450, działanie przeciwbólowe, inhalacja parowa, izoenzym, kwas dichlorooctowy, kwas metoksydifluorooctowy, kwas szczawiowy, lipofilność, metabolit, metoksyfluran, nefrotoksyczność, otyłość, pacjent w podeszłym wieku, Penthrox, rezerwuar leku, stężenie fluoru, tkanka tłuszczowa, wątroba, wchłanianie do krwiobiegu, wolny fluor, współczynnik podziału, współczynnik podziału tłuszcz/gaz, wydalanie leku, wydalanie nerkowe, wydalanie przez płuca
Leksykon substancji czynnych
Maprotylina – Właściwości farmakokinetyczne

Maprotylina, substancja czynna Ludiomilu, wykazuje powolne, ale całkowite wchłanianie po podaniu doustnym, z biodostępnością 66-70%. Maksymalne stężenia we krwi po dawce 50 mg wynoszą 48-150 nmol/l (13-47 ng/ml) i osiągane są około 8 godzin po podaniu. W stanie stacjonarnym, przy dawce 150 mg/dobę, stężenia wynoszą 320-1270 nmol/l (100-400 ng/ml) i osiągane są w drugim tygodniu terapii, niezależnie od schematu dawkowania. Maprotylina wykazuje dużą dystrybucję tkankową (objętość dystrybucji 23-27 l/kg), silne wiązanie z białkami osocza (88-90%) oraz przenikanie do płynu mózgowo-rdzeniowego (2-13% stężenia w surowicy). Metabolizm zachodzi głównie przez demetylację katalizowaną przez CYP2D6 i częściowo CYP1A2, a eliminacja jest powolna z okresem półtrwania 43-45 godzin. Klirens wynosi 510-570 ml/min, a wydalanie odbywa się głównie przez nerki (ok. 2/3 dawki) i wątrobę (1/3 dawki).
U pacjentów powyżej 60 roku życia obserwuje się wyższe stężenia leku i wydłużony okres półtrwania, co wymaga redukcji dawki o połowę. W umiarkowanym zaburzeniu czynności nerek (klirens kreatyniny 24-37 ml/min) farmakokinetyka maprotyliny pozostaje stabilna przy prawidłowej funkcji wątroby, jednak eliminacja metabolitów jest przesunięta z nerek na żółć. Stosowanie leku jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby. Polimorfizm genetyczny CYP2D6 wpływa na metabolizm maprotyliny, co wymaga indywidualizacji dawki u pacjentów z fenotypem wolnego lub ultrafast metabolizmu, aby zoptymalizować terapię i zminimalizować ryzyko działań niepożądanych.
biodostępność bezwzględna, chlorowodorek maprotyliny, CYP1A2, CYP2D6, cytochrom P450, demetylomaprotylina, faza eliminacji, hydroksylacja, klirens, klirens kreatyniny, Ludiomil, maprotylina, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, polimorfizm genetyczny, stężenie stacjonarne, szlak metaboliczny, ultraszybki metabolizm, wolny metabolizm, współczynnik podziału, związek glukuronidowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – ProHance

ProHance (gadoteridol 279,3 mg/ml) jest środkiem kontrastowym do rezonansu magnetycznego, którego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z historią reakcji alergicznych, astmą oskrzelową, padaczką oraz zaburzeniami czynności nerek. Reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, choć rzadkie, mogą wystąpić i dotyczą układu oddechowego, krążenia oraz skóry i błon śluzowych. Konieczne jest zapewnienie natychmiastowego dostępu do leków i sprzętu do resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Podawanie gadoteridolu dokanałowo jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich powikłań neurologicznych, takich jak śpiączka, encefalopatia i drgawki. U pacjentów z anemią sierpowatokrwinkową lub innymi hemoglobinopatiami należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ryzyko nasilenia hemolizy. Osmolalność roztworu ProHance wynosi 630 mOsm/kg wody w 37°C, co jest 2,2-krotnie wyższe niż osmolalność osocza krwi (285 mOsm/kg), wskazując na roztwór hipertoniczny.
anemia hemolityczna, anemia sierpowatokrwinkowa, astma oskrzelowa, chelat gadolinu, drgawki, encefalopatia, gadoteridol, hemodializa, hemoglobinopatia, klirens nerkowy, nerkopochodne zwłóknienie układowe, osmolalność, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, padaczka, podanie dokanałowe, reakcja anafilaktyczna, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, rezonans magnetyczny, roztwór hipertoniczny, środek kontrastowy MRI, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, współczynnik podziału, wstrząs anafilaktyczny

współczynnik podziału

Powiązane wpisy

Właściwości farmakokinetyczne – Pankaine Spinal Heavy 5 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne – ProHance 279,3 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne – Predasol 1000 mg

Metoksyfluran – Właściwości farmakokinetyczne

Maprotylina – Właściwości farmakokinetyczne

Specjalne ostrzeżenia – ProHance