irynotekanu
Irynotekan jest chemioterapeutykiem z grupy inhibitorów topoizomerazy I, stosowanym głównie w leczeniu zaawansowanego raka jelita grubego oraz innych nowotworów przewodu pokarmowego. Mechanizm działania polega na blokowaniu enzymu topoizomerazy I, co prowadzi do uszkodzenia DNA i śmierci komórek nowotworowych.
Lek ten jest często stosowany w schematach wielolekowych, takich jak FOLFIRI (z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym) czy FOLFIRINOX (z 5-fluorouracylem, oksaliplatyną i kwasem folinowym). Metabolizm irynotekanu jest złożony i zachodzi głównie w wątrobie, gdzie przekształcany jest do aktywnego metabolitu SN-38.
Do najczęstszych działań niepożądanych irynotekanu należą: biegunka (w tym ostra i późna), neutropenia, nudności, wymioty oraz zespół cholinergiczny. Szczególnie niebezpieczna jest biegunka późna, która może prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. W przypadku wystąpienia ciężkiej biegunki stosuje się loperamid oraz odpowiednie nawodnienie pacjenta.
Istotną kwestią kliniczną jest zmienność genetyczna w zakresie metabolizmu irynotekanu, zwłaszcza polimorfizm genu UGT1A1, który może prowadzić do zwiększonego ryzyka toksyczności u niektórych pacjentów. W wybranych przypadkach zaleca się badanie genotypu UGT1A1 przed rozpoczęciem terapii i ewentualne dostosowanie dawki leku.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Pazopanib STADA 400 mg
Pazopanib jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4, z udziałem CYP1A2 i CYP2C8, oraz jest substratem transporterów P-gp i BCRP, co warunkuje liczne interakcje farmakokinetyczne. Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol (400 mg/dobę), zwiększają ekspozycję na pazopanib (AUC₀₋₂₄ o 66%, Cₘₐₓ o 45%), co wymaga redukcji dawki pazopanibu do 400 mg/dobę. Podobne efekty obserwuje się przy stosowaniu innych silnych inhibitorów CYP3A4 (itrakonazol, klarytromycyna, atazanawir, rytonawir, worykonazol) oraz inhibitorów transporterów (np. lapatynib zwiększający AUC i Cₘₐₓ o 50-60%). Induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, obniżają stężenie pazopanibu, co może wymagać zmiany terapii. Ponadto, pazopanib hamuje CYP3A4 i CYP2D6, co skutkuje wzrostem ekspozycji na substraty tych enzymów, np. midazolam (AUC i Cₘₐₓ wzrost o ~30%) oraz paklitaksel (AUC +26%, Cₘₐₓ +31%). Współistniejące stosowanie z irynotekanem zwiększa ekspozycję na jego aktywny metabolit SN-38 o około 20%, szczególnie u pacjentów z polimorfizmem UGT1A1*38. Pazopanib hamuje także transportery OATP1B1, BCRP i P-gp, co wymaga ostrożności przy jednoczesnym podawaniu substratów tych transporterów, np. statyn, ze względu na ryzyko hepatotoksyczności (wzrost AlAT >3× GGN u 27% pacjentów przy symwastatynie). Podawanie pazopanibu z posiłkiem podwaja jego AUC i Cₘₐₓ, dlatego zaleca się przyjmowanie leku na czczo (co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po posiłku).
antagonista receptora H2, atazanawir, białko oporności raka piersi, biodostępność, CYP3A4, dekstrometorfan, esomeprazol, farmakokinetyka, hepatotoksyczność, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor pompy protonowej, irynotekanu, itrakonazol, izoenzym cytochromu P450, ketokonazol, klarytromycyna, kofeina, lapatynib, midazolam, omeprazol, P-glikoproteina, paklitaksel, polipeptyd transportujący aniony organiczne, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, substrat CYP3A4, symwastatyna, transferaza urydyno-difosforano-glukuronozylowa, warfaryna - Leksykon substancji czynnych
Aprepitant – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Aprepitant, dostępny w kapsułkach twardych o dawkach 125 mg i 80 mg, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby ze względu na ograniczone dane kliniczne oraz ryzyko zmienionego metabolizmu. Lek wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne z substancjami metabolizowanymi przez CYP3A4, zwłaszcza tymi o wąskim indeksie terapeutycznym, takimi jak cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus, alfentanyl, fentanyl, pochodne alkaloidów sporyszu oraz chinidyna. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwe nasilenie toksyczności irynotekanu podczas terapii skojarzonej. Ponadto, u pacjentów stosujących warfarynę (substrat CYP2C9) konieczne jest ścisłe monitorowanie INR przez minimum 14 dni po zakończeniu 3-dniowej terapii aprepitantem, aby zapobiec zaburzeniom skuteczności leczenia przeciwzakrzepowego.
alkaloidy sporyszu, aprepitant, chinidyna, CYP2C9, cytochrom CYP3A4, hormonalne środki antykoncepcyjne, immunosupresanty, interakcje lekowe, irynotekanu, leczenie przeciwwymiotne, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja fruktozy, opioidy, sacharoza, warfaryna, wąski indeks terapeutyczny, zaburzenia czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy i galaktozy