Leki w grupie
„leki znieczulające miejscowo”

Leki znieczulające miejscowo (anestetyki lokalne) to grupa substancji działających poprzez odwracalne blokowanie przewodnictwa nerwowego w obrębie włókien nerwowych, co prowadzi do zniesienia odczuwania bólu w ograniczonym obszarze ciała bez utraty świadomości. Ich mechanizm działania polega na blokowaniu kanałów sodowych bramkowanych napięciem, co hamuje depolaryzację błony komórkowej i przewodzenie impulsu nerwowego.

W zależności od budowy chemicznej leki znieczulające miejscowo dzielą się na dwie główne grupy: estry i amidy. Do estrów należą: prokaina (Prokaina), chloroprokaina (Nesacaine) i tetrakaina (Anestezyna). Amidy reprezentowane są przez: lidokainę (Xylocaina, Lignocainum), bupiwakainę (Marcaine), mepiwakainę (Carbocaine), ropiwakainę (Naropin), artykaninę (Ubistesin) i lewobupiwakainę (Chirocaine).

Najczęściej stosowanymi lekami z tej grupy są lidokaina (o średnim czasie działania i wszechstronnym zastosowaniu), bupiwakaina (długodziałająca, stosowana w znieczuleniach przewodowych i do infiltracji), oraz ropiwakaina (o korzystnym profilu bezpieczeństwa i mniejszej kardiotoksyczności). Nowsze preparaty jak lewobupiwakaina i artykaina zyskują popularność ze względu na lepszy profil bezpieczeństwa.

Główne zalety stosowania leków znieczulających miejscowo obejmują: możliwość przeprowadzenia zabiegów chirurgicznych bez znieczulenia ogólnego, krótki czas działania w przypadku niektórych preparatów, możliwość połączenia z adrenaliną dla wydłużenia czasu działania i zmniejszenia krwawienia, a także szeroki zakres zastosowań (od infiltracji miejscowej, przez blokady nerwów, po znieczulenia zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe).

Zagrożenia związane ze stosowaniem tych leków dotyczą głównie reakcji toksycznych (przy przedawkowaniu lub przypadkowym podaniu donaczyniowym), objawiających się neurotoksycznością (drgawki, zaburzenia świadomości) i kardiotoksycznością (zaburzenia rytmu serca, hipotensja, zatrzymanie krążenia). Możliwe są również reakcje alergiczne (częstsze w przypadku estrów) oraz uszkodzenia nerwów przy niewłaściwej technice podania.

W zależności od zastosowania klinicznego, leki znieczulające miejscowo dzielą się na preparaty do: znieczulenia powierzchniowego (lidokaina w żelu, sprayu), znieczulenia nasiękowego, znieczulenia przewodowego (blokady nerwów obwodowych), znieczulenia regionalnego (zewnątrzoponowego i podpajęczynówkowego) oraz do diagnostyki i terapii bólu. Dostępne są również preparaty złożone zawierające leki znieczulające z dodatkiem adrenaliny (przedłużenie działania) lub klonidyny (potencjalizacja działania przeciwbólowego).

Lista leków w tej grupie

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl