Leki w grupie
„leki rozszerzające źrenice”
Leki rozszerzające źrenice (mydriatics) to preparaty farmakologiczne stosowane w celu poszerzenia źrenicy oka. Działają one poprzez wpływ na mięsień zwieracz źrenicy (powodując jego relaksację) lub na mięsień rozwieracz źrenicy (stymulując jego skurcz), co w efekcie prowadzi do mydriazy – rozszerzenia źrenicy. Są one niezbędne w diagnostyce okulistycznej, umożliwiając dokładne badanie dna oka oraz w terapii niektórych schorzeń okulistycznych.
Leki rozszerzające źrenice można podzielić na dwie główne grupy: antagonisty receptorów muskarynowych (leki parasympatykolityczne/antycholinergiczne) oraz sympatykomimetyki (agoniści receptorów adrenergicznych). Do pierwszej grupy należą atropina (Atropinum Sulfuricum WZF), tropikamid (Tropicamidum WZF), cyklopentolat (Cyclogyl) i homatropina. Z kolei do sympatykomimetyków zaliczamy fenylefrynę (Neo-Synephrine) i adrenalinę (Adrenalinum WZF).
Najczęściej stosowanymi lekami rozszerzającymi źrenice w praktyce okulistycznej są tropikamid i fenylefryna, często używane łącznie dla uzyskania optymalnego efektu mydriazy. Atropina, ze względu na długotrwałe działanie, jest stosowana rzadziej, głównie w leczeniu zapalenia błony naczyniowej oka czy zapobieganiu powstaniu zrostów.
Główną zaletą stosowania leków rozszerzających źrenice jest możliwość dokładnego badania dna oka, diagnostyki schorzeń siatkówki i nerwu wzrokowego oraz przeprowadzania zabiegów laserowych i operacji okulistycznych. Niektóre z nich, jak atropina, znalazły również zastosowanie w kontroli progresji krótkowzroczności u dzieci.
Należy jednak pamiętać o potencjalnych niebezpieczeństwach związanych z ich stosowaniem. Mogą one wywoływać przejściowe zaburzenia widzenia, nadwrażliwość na światło (fotofobię) oraz upośledzać akomodację oka. U pacjentów z wąskim kątem przesączania istnieje ryzyko wywołania ostrego ataku jaskry. Systemowe działania niepożądane obejmują suchość w ustach, tachykardię, zaburzenia oddawania moczu oraz reakcje alergiczne. W przypadku fenylefryny istnieje ryzyko działania hipertensyjnego, szczególnie u osób z chorobami układu krążenia.
Wśród parasympatykolitycznych leków rozszerzających źrenice wyróżniamy preparaty o krótkim (tropikamid), średnim (cyklopentolat) i długim (atropina, homatropina) czasie działania. Z kolei sympatykomimetyki dzielimy na bezpośrednio działające na receptory adrenergiczne (fenylefryna, adrenalina) oraz pośrednio działające poprzez uwalnianie noradrenaliny (hydroksyamfetamina). Wybór odpowiedniego leku zależy od celu badania, wieku pacjenta oraz współistniejących schorzeń.
Lista leków w tej grupie
-
Mydrane – Roztwór do wstrzykiwań – (0,2 mg + 3,1 mg + 10 mg)/ml
Produkt leczniczy zawiera tropikamid, fenylefrynę oraz lidokainę, które razem zapewniają rozszerzenie źrenicy oraz znieczulenie wewnątrzgałkowe. Jest dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o pH 6,9-7,5. Stosowany jest podczas operacji zaćmy u dorosłych pacjentów w celu ułatwienia zabiegu chirurgicznego. Dzięki swojemu składowi umożliwia skuteczne przygotowanie oka do zabiegu.
Wskazania do stosowania -
Tropicamidum WZF 1% – Krople do oczu, roztwór – 10 mg/ml
Jest to roztwór kropli do oczu zawierający 10 mg/ml tropikamidu oraz benzalkoniowy chlorek jako substancję pomocniczą. Lek stosuje się miejscowo w diagnostyce okulistycznej do porażenia akomodacji. Ponadto używa się go w stanach przedoperacyjnych i pooperacyjnych, gdzie konieczne jest krótkotrwałe rozszerzenie źrenicy. Preparat jest bezbarwny i przezroczysty.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Tropicamidum WZF 0,5% – Krople do oczu, roztwór – 5 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera 0,5% tropikamidu oraz benzalkoniowy chlorek jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w formie bezbarwnych, przezroczystych kropli do oczu. Stosuje się go miejscowo w diagnostyce okulistycznej do wziernikowania dna oka oraz w stanach przedoperacyjnych, gdzie wymagana jest krótkotrwała dilatacja źrenicy. Lek szybko rozszerza źrenicę, ułatwiając badania i zabiegi okulistyczne.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Cykloftyal – Krople do oczu, roztwór – 10 mg/ml
Produkt leczniczy to bezbarwne krople do oczu zawierające 10 mg/ml cyklopentolatu chlorowodorku oraz 0,1 mg benzalkoniowego chlorku w 1 ml roztworu. Stosuje się go miejscowo w diagnostyce dna oka oraz do badań refrakcji u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 3 miesięcy. Ponadto używany jest jako środek rozszerzający źrenicę w leczeniu stanów zapalnych tęczówki, ciała rzęskowego oraz naczyniówki. Preparat stosowany jest przede wszystkim w okulistyce w celu poprawy widoczności struktur oka podczas badania i terapii.
-
Neosynephrin-Pos 10% – Krople do oczu, roztwór – 100 mg/ml
Preparat zawiera chlorowodorek fenylefryny jako substancję czynną oraz benzalkoniowy chlorek jako substancję pomocniczą. Jest stosowany w postaci kropli do oczu. Służy do krótkotrwałego rozszerzenia źrenicy w celu wykonania badania dna oka oraz po operacjach okulistycznych. Wykorzystuje się go również w profilaktyce i leczeniu tylnych zrostów tęczówki oraz w diagnozowaniu zapalenia spojówki i tęczówki.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna