silne działanie wymiotne
Silne działanie wymiotne (emetyczne) to efekt farmakologiczny lub patologiczny, charakteryzujący się gwałtownym wydalaniem treści żołądkowej przez usta. Mechanizm ten jest kontrolowany przez ośrodek wymiotny w pniu mózgu, który może być aktywowany przez różne bodźce chemiczne, fizyczne lub psychogenne.
W praktyce klinicznej silne działanie wymiotne obserwuje się najczęściej jako efekt uboczny chemioterapii przeciwnowotworowej (szczególnie związki platyny, antracykliny), radioterapii, niektórych leków (np. opioidów, digoksyny, antybiotyków), a także w przebiegu zatruć, zaburzeń metabolicznych czy chorób przewodu pokarmowego. Substancje o działaniu wymiotnym były historycznie stosowane w medycynie jako środki oczyszczające (emetyki).
Silne wymioty stanowią istotny problem kliniczny, gdyż mogą prowadzić do odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, niedożywienia oraz pogorszenia jakości życia pacjentów. Współczesne protokoły leczenia przeciwwymiotnego obejmują antagonistów receptora 5-HT3 (np. ondansetron), antagonistów receptora NK1 (np. aprepitant), kortykosteroidy oraz leki przeciwpsychotyczne. W przypadku wymiotów opornych na standardowe leczenie rozważa się zastosowanie kannabinoidów lub metod niefarmakologicznych.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Setronon (ondansetron) w dawce 8 mg w formie tabletek powlekanych stosowany jest doustnie w profilaktyce i leczeniu nudności oraz wymiotów wywołanych chemioterapią i radioterapią. W dniu chemioterapii o średnim potencjale emetogennym zaleca się podanie 8 mg doustnie 1-2 godziny przed zabiegiem, z powtórzeniem dawki po 12 godzinach, a następnie kontynuację 8 mg doustnie co 12 godzin przez 2-5 dni. W przypadku chemioterapii o wysokim potencjale emetogennym (np. duże dawki cisplatyny) dopuszczalne jest podanie dożylne, domięśniowe lub doodbytnicze, z dalszym doustnym podawaniem 8 mg co 12 godzin przez kolejne dni. U dzieci od 6 miesięcy dawkę ustala się na podstawie pola powierzchni ciała (5 mg/m² dożylnie, max 8 mg) lub masy ciała (0,15 mg/kg mc. dożylnie, max 8 mg), z kontynuacją doustną do 32 mg/dobę. W profilaktyce pooperacyjnych nudności zalecana dawka doustna wynosi 16 mg na godzinę przed znieczuleniem, a w leczeniu preferowane jest podanie dożylne lub domięśniowe.
chemioterapia emetogenna, cisplatyna, cytostatyk, dawka dobowa, klirens leku, leczenie przeciwwymiotne, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności po chemioterapii, nudności po radioterapii, nudności pooperacyjne, okres półtrwania, ondansetron, pole powierzchni ciała, potencjał emetogenny, promieniowanie jonizujące, silne działanie wymiotne, zaburzenia metabolizmu leków -
Leksykon substancji czynnych
Palonosetron, będący antagonistą receptora 5-HT3, jest wskazany do zapobiegania ostrym nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią o silnym (HEC) oraz umiarkowanym (MEC) działaniu wymiotnym u pacjentów dorosłych i dzieci od 1 miesiąca życia. HEC definiuje się jako schematy z ryzykiem >90% wystąpienia nudności i wymiotów bez profilaktyki, obejmujące m.in. wysokodawkową cisplatynę, antracykliny z cyklofosfamidem oraz wysokodawkową karboplatynę. MEC to schematy z ryzykiem 30-90%, w tym cyklofosfamid w niższych dawkach, irynotekan, wysokodawkowy metotreksat i oksaliplatyna. Palonosetron Fresenius Kabi dostępny jest w postaci roztworu do wstrzykiwań (250 µg/5 ml), zawierającego 50 µg substancji czynnej na 1 ml, o pH 4,7-5,3 i osmolalności 270-330 mOsmol/kg. Preparat podaje się dożylnie, najczęściej jako pojedynczy bolus na około 30 minut przed chemioterapią.
antagonista receptora NK-1, antagonista receptora serotoninowego 5-HT3, aprepitant, chemioterapia przeciwnowotworowa, chlorowodorek, deksametazon, droga dożylna, irynotekan, kortykosteroid, nudności i wymioty po chemioterapii, okres półtrwania leku, oksaliplatyna, opóźnione nudności i wymioty, palonosetron, profilaktyka przeciwwymiotna, roztwór do wstrzykiwań, silne działanie wymiotne
