niedrożność smółkowa

Niedrożność smółkowa (łac. ileus meconialis) stanowi jedną z najczęstszych przyczyn niedrożności przewodu pokarmowego u noworodków. Jest to stan, w którym gęsta, lepka smółka blokuje jelito cienkie, uniemożliwiając prawidłowy pasaż treści pokarmowej.

Niedrożność smółkowa występuje najczęściej w przebiegu mukowiscydozy (w 15-20% przypadków stanowi jej pierwszy objaw kliniczny), ale może też wystąpić jako izolowany problem. W patogenezie kluczową rolę odgrywa nieprawidłowa konsystencja smółki, która staje się zbyt gęsta i lepka wskutek zaburzeń w wydzielaniu enzymów trzustkowych i/lub nieprawidłowej motoryki jelit.

Objawy kliniczne obejmują wzdęcie brzucha, wymioty (często z żółcią), brak oddawania smółki w pierwszych 24-48 godzinach życia oraz objawy ogólne niedrożności przewodu pokarmowego. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, radiogramie jamy brzusznej (charakterystyczny obraz „bańki mydlanej” lub „szkła matowego”) oraz kontrastowym badaniu przewodu pokarmowego.

Leczenie niedrożności smółkowej może być zachowawcze lub operacyjne. Metody zachowawcze obejmują wlewy doodbytnicze z roztworu acetylocysteiny lub roztworu hipertonicznego. W przypadkach niepowodzenia leczenia zachowawczego konieczna jest interwencja chirurgiczna. Każdy noworodek z niedrożnością smółkową powinien być poddany badaniom w kierunku mukowiscydozy.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Meglumina amidotryzoinian – Wskazania do stosowania

Meglumina amidotryzoinianu, obecna w preparacie Gastrografin w stężeniu 66 g/100 ml roztworu wraz z 10 g/100 ml sodu amidotryzoinianu, jest stosowana jako środek kontrastowy w diagnostyce radiologicznej przewodu pokarmowego. Preparat ten podaje się doustnie lub doodbytniczo, w zależności od badanego odcinka, i jest szczególnie wskazany w sytuacjach podejrzenia perforacji, nieszczelności zespolenia, zwężeń, niedrożności jelit, ostrych krwawień oraz stanów wymagających interwencji chirurgicznej. Gastrografin jest bezpieczniejszą alternatywą dla siarczanu baru w przypadkach ryzyka perforacji, choć ze względu na słabsze właściwości adhezyjne nie jest preferowany do obrazowania zmian błony śluzowej. Połączenie megluminy amidotryzoinianu z siarczanem baru zwiększa efektywność diagnostyczną i skraca czas badania.
badanie obrazowe przewodu pokarmowego, badanie przewodu pokarmowego, błona śluzowa przewodu pokarmowego, diagnostyka radiologiczna, diagnostyka różnicowa, meglumina amidotryzoinianu, miednica mniejsza, narządy jamy brzusznej, niedrożność jelita, niedrożność pooperacyjna, niedrożność smółkowa, ostre krwawienie, podwójny kontrast, przetoka przewodu pokarmowego, resekcja żołądka, rozdęcie okrężnicy, siarczan baru, sód amidotryzoinianu, środek kontrastowy, tomografia komputerowa, trzustka, uchyłek, właściwości adhezyjne, zagrażająca perforacja, zapalenie jelit
Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Gastrografin (660 mg + 100 mg)/ml

Gastrografin, zawierający amidotryzoinian sodu i megluminy (660 mg + 100 mg/ml), jest środkiem kontrastowym o wysokim ciśnieniu osmotycznym, stosowanym głównie w diagnostyce przewodu pokarmowego. Nie należy go podawać donaczyniowo ze względu na obecność substancji pomocniczych. Dawkowanie zależy od wieku pacjenta i rodzaju badania: u dorosłych i dzieci powyżej 10 lat stosuje się 60 ml do obrazowania żołądka i 100 ml do badań seryjnych, natomiast u dzieci poniżej 10 lat dawki wynoszą 15-30 ml, rozcieńczone odpowiednio 2- lub 3-krotnie wodą. W przypadku tomografii komputerowej stosuje się roztwór o stężeniu około 3% (30 ml Gastrografinu na 1 litr wody). Szczególną ostrożność należy zachować u noworodków i niemowląt ze względu na ryzyko zaburzeń elektrolitowych i hemodynamicznych, preferując środki o niskiej osmolalności.
badanie żołądka, ciśnienie osmotyczne, hiperurykemia, mechanizm działania leku, nefropatia cukrzycowa, niedrożność smółkowa, opróżnianie żołądka, osmolalność, pasaż jelitowy, pasaż środka kontrastowego, siarczan baru, skąpomocz, skurcz odźwiernika, szpiczak mnogi, tomografia komputerowa, wielomocz, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zwężenie odźwiernika
Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Wskazania do stosowania

Sód amidotryzoinian, będący składnikiem preparatu Gastrografin (660 mg + 100 mg/ml), jest stosowany jako środek kontrastowy w diagnostyce radiologicznej przewodu pokarmowego, podawany doustnie lub doodbytniczo. Preparat jest szczególnie wskazany w sytuacjach, gdy siarczan baru jest przeciwwskazany lub nieskuteczny, takich jak podejrzenie perforacji przewodu pokarmowego, stany zagrożenia perforacją (np. wrzód trawienny, uchyłek), po resekcji żołądka lub jelit oraz w diagnostyce zwężeń i niedrożności jelita cienkiego, ostrych krwawień, stanów wymagających pilnej interwencji chirurgicznej oraz ostrego rozdęcia okrężnicy. Gastrografin jest także użyteczny w obrazowaniu ciał obcych, guzów przed endoskopią oraz przetok przewodu pokarmowego. Preparat nie nadaje się do oceny zmian błony śluzowej ze względu na słabe właściwości adhezyjne, gdzie preferowany jest siarczan baru w technice kontrastu pojedynczego lub podwójnego.
badanie radiologiczne przewodu pokarmowego, ciało obce, Gastrografin, krwawienie z przewodu pokarmowego, meglumina amidotryzoinianu, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność pooperacyjna, niedrożność smółkowa, ostre rozdęcie okrężnicy, perforacja przewodu pokarmowego, przetoka przewodu pokarmowego, resekcja żołądka, siarczan baru, sód amidotryzoinian, środek diagnostyczny, tomografia komputerowa jamy brzusznej, uchyłek, wrzód trawienny, zapalenie jelit, zmiany chorobowe błony śluzowej
Leksykon chorób i schorzeń
Zamknięcie jelit – Epidemiologia

Niedrożność jelit stanowi istotne wyzwanie kliniczne i epidemiologiczne, odpowiadając za 15-20% hospitalizacji z powodu ostrego bólu brzucha oraz około 20% pilnych interwencji chirurgicznych w USA, gdzie rocznie wykonuje się ponad 300 000 laparotomii z powodu niedrożności jelita cienkiego. Epidemiologia wykazuje wzrost zachorowań o 86,67% w latach 1990-2019, a częstość występowania wynosi około 1,47/100 000 osób rocznie. Śmiertelność z powodu niedrożności jelita cienkiego wynosi około 4/100 000, ale wzrasta do 600/100 000 przy niedokrwieniu jelit lub opóźnionej interwencji. W krajach rozwiniętych dominują zrosty pooperacyjne (60-75%), przepukliny i nowotwory jako przyczyny, natomiast w krajach rozwijających się główną etiologią są przepukliny (30-40%), zrosty (~30%) i gruźlica (~10%). W Afryce częstość występowania niedrożności jelit sięga 12/100 000, z dominującymi przyczynami takimi jak skręt jelita cienkiego i esicy. Mediana wieku diagnozy to 64 lata, z wyższą częstością u osób powyżej 50 roku życia, a u noworodków częstość wynosi 1/2000 żywych urodzeń. Czynniki ryzyka obejmują przebyte operacje jamy brzusznej, choroby zapalne jelit, mukowiscydozę, chorobę Leśniowskiego-Crohna oraz schorzenia neurologiczne wpływające na motorykę jelit.
atrezja jelita, atrezja jelitowa, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba uchyłkowa, gruźlica, laparoskopia, laparotomia, megacolon, mukowiscydoza, niedokrwienie jelit, niedrożność jelit, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność jelita grubego, niedrożność smółkowa, ostry ból brzucha, skręt esicy, skręt jelita, skręt jelita cienkiego, śmiertelność, wady odbytu, wczesne wykrywanie, wgłobienie jelita, zadzierzgnięcie, zrosty pooperacyjne
Leksykon substancji czynnych
Meglumina amidotryzoinian – Dawkowanie i sposób podawania

Meglumina amidotryzoinianu, zawarta w produkcie Gastrografin (660 mg + 100 mg/ml), jest stosowana doustnie i doodbytniczo jako środek kontrastowy o wysokim ciśnieniu osmotycznym. Preparat zawiera 66 g megluminy amidotryzoinianu oraz 10 g sodu amidotryzoinianu na 100 ml roztworu i nie może być podawany donaczyniowo ze względu na obecność substancji pomocniczych. Przed badaniem zaleca się opróżnienie jelit oraz odpowiednie nawodnienie pacjenta, szczególnie u osób z grup wysokiego ryzyka (np. ze szpiczakiem mnogim, cukrzycą z nefropatią, zaburzeniami diurezy, hiperurykemią, noworodków i osób w podeszłym wieku). Dawkowanie jest uzależnione od wieku, masy ciała, stanu klinicznego oraz rodzaju badania, z zaleceniami dla dorosłych (60-100 ml bez rozcieńczenia) oraz dzieci (15-30 ml rozcieńczone 2-3-krotnie wodą). W badaniach TK stosuje się roztwór o stężeniu około 3% (30 ml preparatu na 1 litr wody) w objętości 0,5-1,5 l.
ciśnienie osmotyczne, Gastrografin, hiperurykemia, meglumina amidotryzoinianu, nefropatia, niedrożność smółkowa, obrazowanie żołądka, osmolalność, pasaż jelitowy, pasaż środka kontrastowego, siarczan baru, skąpomocz, skurcz odźwiernika, sód amidotryzoinian, środek diagnostyczny, środek kontrastowy, szpiczak mnogi, tomografia komputerowa, wielomocz, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zwężenie odźwiernika
Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Dawkowanie i sposób podawania

Sód amidotryzoinian, obecny w preparacie Gastrografin, jest stosowany jako środek kontrastowy w diagnostyce przewodu pokarmowego, z dawkowaniem dostosowanym do wieku pacjenta, rodzaju badania oraz stanu klinicznego. Preparatu nie wolno podawać donaczyniowo ze względu na obecność substancji pomocniczych. Zaleca się uprzednie opróżnienie jelit oraz zapewnienie odpowiedniego nawodnienia pacjenta, szczególnie u grup wysokiego ryzyka, takich jak pacjenci ze szpiczakiem mnogim, cukrzycą z nefropatią, zaburzeniami diurezy, hiperurykemią, noworodki, niemowlęta oraz osoby w podeszłym wieku. U dzieci poniżej 1 roku życia ryzyko zaburzeń elektrolitowych i hemodynamicznych jest zwiększone, dlatego dawki u noworodków i niemowląt powinny być rozcieńczone 3-krotnie, a u dzieci do 10 lat 2-krotnie. Maksymalna dawka u dorosłych wynosi do 500 ml rozcieńczonego preparatu, u dzieci do 5 lat do 500 ml rozcieńczonego 5-krotnie, a u dzieci powyżej 5 lat do 500 ml rozcieńczonego 4- do 5-krotnie.
badanie diagnostyczne przewodu pokarmowego, hiperurykemia, nefropatia cukrzycowa, niedrożność smółkowa, obrazowanie żołądka, osmolalność, pasaż jelitowy, pasaż środka kontrastowego, siarczan baru, skąpomocz, skurcz odźwiernika, sód amidotryzoinian, środek kontrastowy, szpiczak mnogi, tomografia komputerowa, wielomocz, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zwężenie odźwiernika
Leksykon chorób i schorzeń
Mukowiscydoza – Etiologia i przyczyny

Mukowiscydoza (CF) jest autosomalnie recesywną chorobą genetyczną spowodowaną mutacjami w genie CFTR na chromosomie 7q31.2, kodującym białko regulujące transport jonów chlorkowych przez błony komórkowe. Do rozwoju choroby konieczne jest odziedziczenie dwóch zmutowanych alleli CFTR, co uwarunkowuje 25% ryzyko zachorowania przy nosicielstwie obojga rodziców. Najczęstszą mutacją jest delecja F508del (klasa II), występująca u około 70% pacjentów, prowadząca do nieprawidłowego zwijania białka i jego degradacji. Mutacje CFTR dzieli się na sześć klas, różniących się mechanizmem defektu białka, co wpływa na fenotyp choroby. Dysfunkcja CFTR skutkuje zaburzeniem transportu jonów chlorkowych i wody, powodując produkcję gęstego, lepkiego śluzu w układzie oddechowym, pokarmowym, gruczołach potowych i rozrodczym, co manifestuje się przewlekłymi infekcjami, niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki, hiperkaliemią potową oraz niepłodnością u mężczyzn.
białko CFTR, cAMP, CFTR, choroba wrodzona, dziedziczenie autosomalne recesywne, enzymy trawienne, gen CFTR, kanał jonowy, komórki tuczne, korelacja genotyp-fenotyp, mukowiscydoza, mutacja F508del, mutacja genetyczna, mutacja missense, neutrofile, niedrożność smółkowa, niepłodność męska, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki, nosiciel genu, przewlekły stan zapalny, rzęski nabłonka, śluz szyjkowy
Leksykon chorób i schorzeń
Mukowiscydoza – Epidemiologia

Mukowiscydoza (CF) jest najczęstszą dziedziczną chorobą genetyczną w populacji kaukaskiej, charakteryzującą się postępującym uszkodzeniem układu oddechowego i pokarmowego. Współczynnik zachorowalności w populacjach europejskich wynosi obecnie około 1/3000 do 1/6000 żywych urodzeń, z różnicami etnicznymi: 1/3000-4000 u kaukaskich, 1/9200-9500 u Latynosów, 1/15000-17000 u Afroamerykanów oraz 1/31000 u Azjatów. Diagnostyka opiera się na badaniach przesiewowych noworodków (NBS), które umożliwiają wczesne wykrycie u ponad 75% pacjentów do 2. roku życia. Odkrycie genu CFTR umożliwiło wprowadzenie terapii modulatorowych oraz poprawę rokowania, co skutkuje medianą przeżycia około 50 lat w krajach rozwiniętych (np. 44,4 lata w Irlandii, 47,4 w USA, 52,1 w Kanadzie). Epidemiologia CF różni się geograficznie, z najwyższą zapadalnością w Europie (8-12/100 000 mieszkańców) i najniższą w Azji, gdzie choroba jest często niedodiagnozowana. W krajach arabskich mediana przeżycia wynosi 10-20 lat, co podkreśla potrzebę lepszej diagnostyki i opieki.
badania przesiewowe nosicieli, badania przesiewowe noworodków, badanie kohortowe, CFTR, choroba wątroby związana z mukowiscydozą, chorobowość, ciężkość choroby, dysfunkcja płuc, funkcja płuc, gen CFTR, hepatomegalia, lek immunosupresyjny, mukowiscydoza, mutacja F508del, niedrożność smółkowa, niewydolność trzustki, przeszczepienie narządów, rak jelita grubego, standaryzowany współczynnik zapadalności, status społeczno-ekonomiczny, testy funkcji wątroby, układ oddechowy, układ pokarmowy, współczynnik zachorowalności
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Gastrografin (660 mg + 100 mg)/ml

Gastrografin to roztwór doustny i doodbytniczy o stężeniu (660 mg + 100 mg)/ml, zawierający sodu amidotryzoinian (10 g/100 ml) oraz megluminy amidotryzoinian (66 g/100 ml), stosowany w radiologicznym obrazowaniu przewodu pokarmowego. Preparat jest szczególnie wskazany w diagnostyce perforacji, nieszczelności zespolenia, zwężeń, niedrożności jelit, ostrych krwawień oraz stanów wymagających pilnej interwencji chirurgicznej. Może być stosowany samodzielnie lub w skojarzeniu z siarczanem baru, co zwiększa skuteczność diagnostyczną i skraca czas badania. Gastrografin jest także użyteczny w tomografii komputerowej jamy brzusznej, poprawiając różnicowanie struktur jelitowych i ocenę zmian trzustki, a także w leczeniu niepowikłanej niedrożności smółkowej u noworodków.
krwawienie z przewodu pokarmowego, megluminy amidotryzoinian, miednica mniejsza, narządy jamy brzusznej, niedrożność jelita, niedrożność pooperacyjna, niedrożność smółkowa, perforacja przewodu pokarmowego, podwójny kontrast, przetoka przewodu pokarmowego, resekcja jelit, resekcja żołądka, rozdęcie okrężnicy, roztwór doodbytniczy, siarczan baru, sodu amidotryzoinian, tomografia komputerowa, zagrażająca perforacja, zapalenie jelit, zmiany błony śluzowej