pralidoksym chlorek
Pralidoksym chlorek (2-PAM, 2-pralidoksymu chlorek) to oksym stosowany jako odtrutka w zatruciach związkami fosforoorganicznymi, takimi jak pestycydy i bojowe środki trujące (np. sarin, soman, tabun, VX). Działa jako reaktywator acetylocholinoesterazy, enzymu blokowanego przez związki fosforoorganiczne.
Mechanizm działania pralidoksymu polega na wiązaniu się z kompleksem fosforoorganicznym-acetylocholinoesterazą i odłączaniu inhibitora od enzymu, co prowadzi do reaktywacji acetylocholinoesterazy. Najskuteczniejszy jest w pierwszych 24 godzinach od ekspozycji, przed wystąpieniem zjawiska „starzenia się” kompleksu, które uniemożliwia reaktywację enzymu.
W praktyce klinicznej pralidoksym stosuje się zawsze w połączeniu z atropiną, która blokuje receptory muskarynowe i zmniejsza objawy nadmiernej stymulacji cholinergicznej. Pralidoksym podaje się dożylnie, domięśniowo lub w auto-strzykawkach w przypadku zatruć bojowymi środkami trującymi. Dawkowanie zależy od ciężkości zatrucia i odpowiedzi klinicznej pacjenta.
Wśród działań niepożądanych pralidoksymu wymienia się: tachykardię, nadciśnienie, podwójne widzenie, zawroty głowy, nudności i bóle głowy. Przy szybkim podaniu dożylnym może wystąpić zatrzymanie oddechu. Skuteczność pralidoksymu jest największa przy wczesnym podaniu, najlepiej w ciągu pierwszych 6 godzin od ekspozycji na związek fosforoorganiczny.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Pralidoksym – Właściwości farmakokinetyczne
Pralidoksym chlorku, stosowany w terapii zatruć związkami fosforoorganicznymi, wykazuje specyficzne parametry farmakokinetyczne istotne dla skuteczności leczenia. Po podaniu domięśniowym dawki 600 mg, minimalne terapeutyczne stężenie w osoczu (4 µg/ml) osiągane jest w około 16 minut, co umożliwia szybkie reaktywowanie acetylocholinoesterazy. W badaniach klinicznych maksymalne stężenie (Cmax) wynosiło 7,5 ± 0,7 µg/ml u zdrowych ochotników oraz 9,9 ± 2,4 µg/ml u pacjentów zatrutych, osiągane odpowiednio po 34 i 33 minutach (Tmax). Pralidoksym charakteryzuje się pozornym czasem półtrwania 74-77 minut, a średni okres półtrwania około 3 godzin, co wskazuje na konieczność podawania powtarzanych dawek w przypadku ciągłego wchłaniania trucizny. Lek nie wiąże się z białkami osocza, co eliminuje ryzyko interakcji na tym poziomie, a jego pozorna objętość dystrybucji waha się od 0,6 do 2,7 l/kg, co świadczy o dystrybucji do płynu zewnątrzkomórkowego.
- Leksykon substancji czynnych
Pralidoksym – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Pralidoksym, będący składnikiem Indywidualnego Zestawu Autostrzykawek IZAS-05, występuje w postaci autostrzykawki zawierającej 600 mg pralidoksymu chlorku i 2 mg atropiny w 2 mL roztworu. Ze względu na jego specyficzne przeznaczenie do krótkotrwałego stosowania w nagłych przypadkach zatrucia bojowymi środkami trującymi, dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa są ograniczone. Nie przeprowadzono badań oceniających potencjał rakotwórczy, mutagenny ani wpływ na reprodukcję, co wynika z braku potrzeby długotrwałego stosowania tego leku. Profil bezpieczeństwa atropiny jest dobrze znany dzięki jej długotrwałemu stosowaniu klinicznemu, natomiast dane dotyczące diazepamu, innego składnika zestawu, wskazują na brak toksyczności przewlekłej oraz minimalne podrażnienia miejscowe po podaniu do worka spojówkowego i doodbytniczo u zwierząt.
- Leksykon substancji czynnych
Pralidoksym – Przeciwwskazania stosowania
Pralidoksym chlorku, stosowany jako antidotum w zatruciach związkami fosforoorganicznymi, w tym bojowymi środkami paralityczno-drgawkowymi, nie posiada bezwzględnych przeciwwskazań do użycia, co jest kluczowe w sytuacjach zagrożenia życia. Preparat IZAS-05 zawiera 600 mg pralidoksymu chlorku oraz 2 mg atropiny siarczanu w autostrzykawce PRALIDOKSYM + ATROPINA, a także oddzielne autostrzykawki z atropiną i diazepamem. Przeciwwskazania względne dotyczą głównie nadwrażliwości na pralidoksym oraz konieczności oceny stosunku korzyści do ryzyka w innych stanach klinicznych. W zatruciach bojowymi środkami trującymi korzyści terapeutyczne zwykle przewyższają potencjalne ryzyko związane z podaniem pralidoksymu.
atropina siarczan, autostrzykawka, bojowy środek trujący, ciężka niewydolność oddechowa, ciężka niewydolność wątroby, działanie paralityczno-drgawkowe, jaskra z wąskim kątem przesączania, myasthenia gravis, nadwrażliwość na atropinę, nadwrażliwość na diazepam, nużliwość mięśni, pralidoksym chlorek, przeciwwskazanie bezwzględne, przeciwwskazanie względne, przerost gruczołu krokowego, przewlekła psychoza, reakcja alergiczna, zaburzenie drożności dróg moczowych, zaburzenie drożności przewodu pokarmowego, zatrucie bojowymi środkami trującymi, zespół bezdechu sennego, związek fosforoorganiczny - Leksykon substancji czynnych
Pralidoksym – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Pralidoksym, będący składnikiem Indywidualnego Zestawu Autostrzykawek IZAS-05 (600 mg pralidoksymu chlorku w 2 ml roztworu o pH 2,0-3,0 oraz 2 mg atropiny siarczanu w 2 ml roztworu), stosowany jest w stanach zagrożenia życia, zwłaszcza przy zatruciach bojowymi środkami trującymi fosforoorganicznymi. W kontekście stosowania u kobiet w ciąży, brak jest wystarczających danych naukowych dotyczących wpływu pralidoksymu na rozwój płodu oraz reprodukcję, zarówno u ludzi, jak i zwierząt. W związku z tym, podanie pralidoksymu w ciąży jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacjach, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu, a decyzja powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem stanu klinicznego pacjentki.
- Leksykon substancji czynnych
Pralidoksym – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Pralidoksym, zawarty w autostrzykawce IZAS-05 w dawce 600 mg/2 mL wraz z atropiną 2 mg/2 mL, jest stosowany jako antidotum w zatruciach bojowymi środkami trującymi, jednak jego skuteczność jest ograniczona. Nie wykazuje działania w zatruciach fosforem, fosforanami nieorganicznymi oraz fosforoorganicznymi bez aktywności antycholinoesterazowej, a jego podanie w zatruciach karbaminianami jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilenia toksyczności. Atropina w zestawie wymaga ostrożności u pacjentów powyżej 40. roku życia z przerostem gruczołu krokowego, u osób predysponowanych do jaskry, a także u pacjentów z chorobami układu oddechowego, serca, nadczynnością tarczycy, nadciśnieniem oraz zaburzeniami neurologicznymi. Autostrzykawka zawiera również 40 mg alkoholu benzylowego, który jest przeciwwskazany u wcześniaków, noworodków oraz dzieci do 3. roku życia ze względu na ryzyko zatrucia i reakcji rzekomoanafilaktycznych.
alkohol benzylowy, benzodiazepina, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa żołądka, depersonalizacja, depresja oddechowa, dławica piersiowa, encefalopatia, glikol propylenowy, jaskra z zamkniętym kątem przesączania, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, napad padaczkowy, neuropatia autonomicznego układu nerwowego, niepamięć następowa, odrealnienie, ostry atak jaskry, pralidoksym chlorek, przepuklina rozworu przełykowego, przerost gruczołu krokowego, reakcja rzekomoanafilaktyczna, tachyarytmia, zaburzenie drożności dróg moczowych, zapalenie przełyku, zastoinowa niewydolność serca, zatrucie fosforem, żółtaczka noworodkowa - Leksykon leków
Przedawkowanie – Indywidualny Zestaw Autostrzykawek przeciwko Bojowym Środkom Trującym IZAS-05 Autostrzykawka Atropina: 2 mg/2 ml Autostrzykawka Diazepam: 10 mg/2 ml Autostrzykawka Pralidoksym + Atropina: 600 mg/2 ml + 2 mg/2 ml
Przedawkowanie składników Indywidualnego Zestawu Autostrzykawek przeciwko Bojowym Środkom Trującym IZAS-05, zawierających atropinę (2 mg/2 ml), diazepam (10 mg/2 ml) oraz pralidoksym w połączeniu z atropiną (600 mg/2 ml + 2 mg/2 ml), stanowi poważne zagrożenie kliniczne. Atropina wywołuje objawy antycholinergiczne, takie jak suchość jamy ustnej, tachykardia, zaburzenia neurologiczne, a w ciężkich przypadkach niewydolność oddechową i krążeniową. Diazepam może powodować depresję OUN, zaburzenia krążeniowo-oddechowe, śpiączkę oraz objawy neurologiczne, w tym dezorientację i dyzartrię. Pralidoksym wywołuje objawy ze strony OUN i układu pokarmowego, które mogą być trudne do odróżnienia od objawów zatrucia bojowymi środkami trującymi. Diagnostyka różnicowa wymaga szczegółowej oceny klinicznej i monitorowania parametrów życiowych.
ataksja, atropina, ciśnienie tętnicze, depresja ośrodkowego układu nerwowego, diagnostyka różnicowa, diazepam, dysfagia, dyzartria, działanie niepożądane, fizostygmina, flumazenil, hemoperfuzja, IZAS-05, napad drgawkowy, niedociśnienie, niewydolność oddechowa, objawy antycholinergiczne, ośrodkowy układ nerwowy, pralidoksym chlorek, pralidoksym z atropiną, stan śpiączkowy, światłowstręt, tachykardia, węgiel aktywny, zaburzenie oddechowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Indywidualny Zestaw Autostrzykawek przeciwko Bojowym Środkom Trującym IZAS-05
Indywidualny Zestaw Autostrzykawek przeciwko Bojowym Środkom Trującym IZAS-05 zawiera trzy autostrzykawki z atropiną siarczanem, diazepamem oraz pralidoksymem chlorkiem, które wymagają szczególnej ostrożności podczas kwalifikacji pacjenta. Atropina jest przeciwwskazana lub wymaga ostrożności u pacjentów powyżej 40. roku życia z przerostem gruczołu krokowego, jaskrą, chorobami układu oddechowego, nadczynnością tarczycy, chorobami wątroby, nerek, nadciśnieniem, tachyarytmią, zastoinową niewydolnością serca, dławicą piersiową oraz neuropatią autonomicznego układu nerwowego. Diazepam wymaga ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek, wątroby, przewlekłą niewydolnością płuc, jaskrą z zamkniętym kątem przesączania oraz zaburzeniami organicznymi mózgu, a także nie jest zalecany u osób z depresją, fobiami, lękiem skojarzonym z depresją, zaburzeniami osobowości, agresją, czy nadużywających alkoholu. Pralidoksymu chlorek nie jest skuteczny w zatruciach fosforem, fosforanami nieorganicznymi oraz karbaminianami i może nasilać toksyczność tych ostatnich.
atropina siarczan, choroba alkoholowa, choroba refluksowa przełyku, choroba wątroby, choroba wrzodowa żołądka, depresja, depresja oddechowa, diazepam, dławica piersiowa, encefalopatia, jaskra, jaskra z zamkniętym kątem, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neuropatia autonomicznego układu nerwowego, niedrożność przewodu pokarmowego, niepamięć następowa, padaczka, pralidoksym chlorek, przepuklina rozworu przełykowego, przerost gruczołu krokowego, przewlekła niewydolność oddechowa, przewlekła niewydolność płuc, reakcja paradoksalna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, tachyarytmia, tolerancja lekowa, uzależnienie, zaburzenie drożności dróg moczowych, zastoinowa niewydolność serca, zatrucie fosforem, zatrzymanie moczu, zespół odstawienny, żółtaczka noworodkowa