pajęczynówka
Pajęczynówka (arachnoidea) jest jedną z trzech opon mózgowo-rdzeniowych, położoną pomiędzy oponą twardą a oponą miękką (pia mater). Stanowi delikatną, cienką błonę pozbawioną naczyń krwionośnych, zbudowaną z tkanki łącznej włóknistej, która przypomina wyglądem pajęczynę – stąd jej nazwa.
Przestrzeń podpajęczynówkowa (spatium subarachnoideum), znajdująca się między pajęczynówką a oponą miękką, wypełniona jest płynem mózgowo-rdzeniowym (PMR). W tej przestrzeni znajdują się także zbiorniki płynu mózgowo-rdzeniowego, naczynia krwionośne oraz nerwy czaszkowe i rdzeniowe. Największe zbiorniki to zbiornik wielki (cisterna magna), zbiornik mostowo-móżdżkowy oraz zbiornik blaszki czworaczej.
Pajęczynówka pełni kluczową rolę w ochronie układu nerwowego oraz w krążeniu płynu mózgowo-rdzeniowego. Patologie związane z pajęczynówką obejmują krwotok podpajęczynówkowy, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, torbiele pajęczynówki oraz zrosty opony pajęczej, które mogą prowadzić do zaburzeń przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Lidocaine Accord 10 mg/ml
Lidokaina w postaci roztworu do wstrzykiwań Lidocaine Accord (10 mg/ml i 20 mg/ml) może wywoływać działania niepożądane o różnej częstości występowania. Najczęściej obserwuje się niedociśnienie tętnicze oraz nudności (≥1/10), które mogą manifestować się zawrotami głowy, omdleniem i dyskomfortem żołądkowo-jelitowym. Często (≥1/100 do <1/10) występują parestezje, zawroty głowy, bradykardia (<60 uderzeń/min), nadciśnienie oraz wymioty. Objawy toksycznego działania na ośrodkowy układ nerwowy, takie jak drgawki, parestezje wokół ust, drętwienie języka, zaburzenia widzenia, utrata przytomności, drżenie mięśniowe, senność, oszołomienie, szumy uszne i zaburzenia mowy, występują rzadziej (≥1/1000 do <1/100). Rzadkie działania niepożądane (≥1/10 000 do <1/1000) obejmują reakcje nadwrażliwości, wstrząs anafilaktyczny, neuropatię, zapalenie pajęczynówki, podwójne widzenie, zatrzymanie akcji serca, zaburzenia rytmu serca oraz zahamowanie oddychania.
bradykardia, chlorowodorek lidokainy, diplopia, drętwienie języka, drgawki, drżenie mięśniowe, lidokaina, nadciśnienie, neuropatia, niedociśnienie, nudności, obrzęk naczynioruchowy, pajęczynówka, parestezje, podwójne widzenie, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, ropień nadtwardówkowy, senność, szumy uszne, toksyczne działanie na OUN, układ immunologiczny, uszkodzenie nerwu obwodowego, utrata przytomności, wstrząs anafilaktyczny, wymioty, zaburzenie mowy, zaburzenie naczyniowe, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie serca, zaburzenie widzenia, zaburzenie żołądka i jelit, zahamowanie oddychania, zapalenie pajęczynówki, zatrzymanie akcji serca, zawroty głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Krwiak podtwardówkowy – Etiologia i przyczyny
Krwiak podtwardówkowy (subdural hematoma) to patologiczne nagromadzenie krwi w przestrzeni podtwardówkowej, najczęściej powstające w wyniku urazu głowy prowadzącego do rozerwania żył mostkowych. Mechanizm ten jest związany z gwałtownym przyspieszeniem-hamowaniem głowy, co powoduje rozciągnięcie i uszkodzenie naczyń. Ryzyko wystąpienia krwiaka jest szczególnie wysokie u osób powyżej 60. roku życia, u których atrofia mózgu i zwiększona kruchość naczyń predysponują do uszkodzeń nawet po niewielkich urazach. Dodatkowo, czynniki takie jak stosowanie leków przeciwkrzepliwych (np. warfaryna, heparyna, kwas acetylosalicylowy, klopidogrel, NOACs), zaburzenia krzepnięcia, przewlekłe spożywanie alkoholu oraz urazy okołoporodowe i „zespół dziecka potrząsanego” u niemowląt znacząco zwiększają ryzyko powstania krwiaka. Warto podkreślić, że krwiaki mogą mieć charakter ostry (do 72 godzin od urazu), podostry (3-20 dni) lub przewlekły (>20 dni), przy czym przewlekłe krwiaki często rozwijają się po urazach niewielkiego stopnia, które mogą pozostać niezauważone.
angiogeneza, atrofia mózgu, fibrynoliza, glejak, hemofilia, kraniotomia, krwawienie śródczaszkowe, krwiak podtwardówkowy, krwotok śródmózgowy, lek przeciwkrzepliwy, lek przeciwpłytkowy, malformacja tętniczo-żylna, małopłytkowość, nadciśnienie tętnicze, nakłucie lędźwiowe, opona twarda, oponiak, ostry krwiak podtwardówkowy, pajęczynówka, płyn mózgowo-rdzeniowy, podostry krwiak podtwardówkowy, przerzut do opon mózgowych, przestrzeń podtwardówkowa, przewlekły krwiak podtwardówkowy, reakcja zapalna, tętniak mózgu, uraz okołoporodowy, zanik tkanki mózgowej, zastawka komorowo-otrzewnowa, zespół dziecka potrząsanego, znieczulenie zewnątrzoponowe, żyły mostkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Krwotok podpajęczynówkowy – Diagnostyka i diagnoza
Krwotok podpajęczynówkowy (SAH) to nagłe wynaczynienie krwi do przestrzeni podpajęczynówkowej, stanowiące około 1% zgłaszanych bólów głowy na SOR, z wysoką śmiertelnością (do 65% bez leczenia, redukowaną do około 18% przy odpowiedniej terapii). Kluczowym objawem jest nagły, silny ból głowy typu „uderzenia pioruna”, często z towarzyszącymi wymiotami i światłowstrętem. Diagnostyka opiera się na pilnym wykonaniu TK głowy bez kontrastu, którego czułość wynosi niemal 100% w ciągu pierwszych 6 godzin od wystąpienia objawów, spadając do 90-98% w ciągu 24 godzin, a następnie do 70% do 3 dnia i 50% po tygodniu. W przypadku ujemnego TK przy wysokim podejrzeniu klinicznym zalecana jest punkcja lędźwiowa (PL) po 6-12 godzinach od objawów, z oceną erytrocytów (>2000 × 10^6/L) i obecności ksantochromii, która pojawia się po 9-12 godzinach i utrzymuje do 2-4 tygodni. Różnicowanie z traumatyczną punkcją opiera się na spadku liczby erytrocytów w kolejnych próbkach oraz obecności ksantochromii i erytrofagów/siderofagów w PMR.
angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia tomografii komputerowej, badanie angiograficzne, badanie neurologiczne, ból głowy, cyfrowa angiografia subtrakcyjna, erytrocyty, koło Willisa, krwotok podpajęczynówkowy, ksantochromia, niedokrwienie mózgu, pajęczynówka, płyn mózgowo-rdzeniowy, przestrzeń podpajęczynówkowa, przezczaszkowe badanie dopplerowskie, punkcja lędźwiowa, rezonans magnetyczny, sekwencja FLAIR, skurcz naczyniowy, spektrofotometria, thunderclap headache, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa głowy - Leksykon chorób i schorzeń
Krwiak podtwardówkowy – Patofizjologia i mechanizm
Krwiak podtwardówkowy (SDH) to patologiczne nagromadzenie krwi pomiędzy oponą twardą a pajęczynówką, najczęściej spowodowane rozerwaniem żył mostkowych w wyniku urazu przyspieszeniowo-hamującego głowy. W ostrym SDH (ASDH) dochodzi do gwałtownego wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego, co może prowadzić do ucisku mózgu, niedokrwienia, przemieszczania struktur mózgowych i wklinowania, stanowiącego zagrożenie życia. Czynniki ryzyka obejmują atrofię mózgu, stosowanie leków przeciwzakrzepowych, nadużywanie alkoholu oraz obniżenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego. W około 20% przypadków źródłem krwawienia są tętniczki korowe, co może wystąpić nawet przy niewielkim urazie. Patogeneza obejmuje mechanizmy uszkodzenia naczyń, narastanie krwiaka przez dodatnie sprzężenie zwrotne oraz zaburzenia hemodynamiczne i krzepnięcia.
angiogeneza, atrofia mózgu, błona podstawna, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, deficyt ogniskowy, encefalopatia, interleukina, koagulopatia, krwiak podtwardówkowy, lek przeciwzakrzepowy, mediator zapalny, mikrokrwawienie, opona mózgowa, opona twarda, ostry krwiak podtwardówkowy, pajęczynówka, parkinsonizm wtórny, pęknięcie tętniaka, płyn mózgowo-rdzeniowy, przestrzeń podtwardówkowa, przewlekły krwiak podtwardówkowy, punkcja lędźwiowa, stłuczenie mózgu, VEGF, wklinowanie mózgu, zatoka żylna, zespół dziecka potrząsanego, żyła mostkowa - Leksykon chorób i schorzeń
Krwiak podtwardówkowy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Krwiak podtwardówkowy (SDH) to nagromadzenie krwi pomiędzy oponą twardą a pajęczynówką, najczęściej po urazie głowy, które prowadzi do ucisku mózgu i objawów neurologicznych. Wyróżnia się trzy typy SDH: ostry (objawy w 24-48 godzin), podostry (kilka dni do tygodni) oraz przewlekły (tygodnie do miesięcy). Kluczowa jest kompleksowa ocena pielęgniarska obejmująca ocenę neurologiczną (m.in. skala Glasgow, reakcje źrenic, siła mięśniowa), funkcji życiowych (ciśnienie tętnicze, tętno, oddech), bólu oraz monitorowanie objawów wskazujących na wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, takich jak gwałtowny spadek świadomości, anizokoria, bradykardia, czy niedowład połowiczy. Diagnostyka powinna uwzględniać badania laboratoryjne i wywiad farmakologiczny, zwłaszcza w kontekście stosowania leków przeciwkrzepliwych.
anizokoria, badanie koagulologiczne, bradykardia, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, deficyt neurologiczny, drgawki, embolizacja tętnicy oponowej środkowej, krwiak podtwardówkowy, lek przeciwkrzepliwy, nadużywanie alkoholu, niedowład połowiczy, nieskuteczna perfuzja tkankowa, obrzęk mózgu, opona twarda, ostry krwiak podtwardówkowy, pajęczynówka, podostry krwiak podtwardówkowy, polipragmazja, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przewlekły krwiak podtwardówkowy, reakcja źrenic, skala GCS, skala Glasgow, sztywność odmóżdżeniowa, tętnica oponowa środkowa, uraz głowy, zaburzenia nerwowo-mięśniowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Meningioma – Etiologia i przyczyny
Meningioma to nowotwór wywodzący się z opon mózgowo-rdzeniowych, którego etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca czynniki genetyczne, hormonalne i środowiskowe. Genetycznie, około 40-80% meningioma wykazuje aberracje chromosomu 22, zwłaszcza delecję genu NF2 (22q12), co jest dominującą cechą sporadycznych przypadków. Dodatkowo, mutacje w genach TRAF7, KLF4, AKT1 i SMO są często obecne w łagodnych meningioma podstawy czaszki. Predyspozycje genetyczne obejmują m.in. neurofibromatozę typu 2 (NF2), zespół von Hippel-Lindau, MEN1, Li-Fraumeni, Cowdena i Gorlina. Ekspozycja na promieniowanie jonizujące, zwłaszcza radioterapia głowy w dzieciństwie, zwiększa ryzyko rozwoju meningioma 6-10-krotnie. Epidemiologicznie, guzy te występują dwukrotnie częściej u kobiet, co wiąże się z obecnością receptorów hormonalnych (progesteronowych u 88%, estrogenowych i androgenowych po około 40%) oraz obserwowanym wzrostem tempa wzrostu guza w ciąży i cyklu miesiączkowym.
aberracja chromosomowa, choroba von Hippel-Lindau, delecja chromosomowa, delecja genu, doustna antykoncepcja, gen NF2, guz atypowy, hormonalna terapia zastępcza, insulinopodobny czynnik wzrostu, meningioma, neurofibromatoza typu 2, nieprawidłowość chromosomalna, niestabilność genomowa, octan cyproteronu, octan medroksyprogesteronu, opona mózgowo-rdzeniowa, pajęczynówka, promieniowanie jonizujące, radioterapia głowy, receptor androgenowy, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, tkanka tłuszczowa, utrata heterozygotyczności, wskaźnik masy ciała, zespół Cowdena, zespół Gorlina, zespół Li-Fraumeni, zespół mnogiej gruczolakowatości