Przeciwwskazania stosowania leku Symkinet MR

Metylofenidat w postaci kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu (Symkinet MR) jest przeciwwskazany w szeregu stanów klinicznych związanych z układem sercowo-naczyniowym, zaburzeniami psychicznymi oraz innymi schorzeniami, które mogą ulec nasileniu pod wpływem działania leku lub wchodzić w niebezpieczne interakcje. Szczegółowa znajomość przeciwwskazań jest niezbędna dla bezpiecznego stosowania preparatu.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie leku Symkinet MR jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną (metylofenidat) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Szczególną uwagę należy zwrócić na zawartość sacharozy, której ilość waha się od 59,7 mg w kapsułce 10 mg do 238,9 mg w kapsułce 40 mg.²³

Schorzenia okulistyczne

Lek jest przeciwwskazany u pacjentów cierpiących na jaskrę. Ze względu na działanie sympatykomimetyczne metylofenidatu, który może powodować rozszerzenie źrenicy i zwiększać ciśnienie wewnątrzgałkowe, stosowanie leku u tych pacjentów mogłoby prowadzić do pogorszenia stanu klinicznego.⁴

Zaburzenia endokrynologiczne

Symkinet MR nie powinien być stosowany u pacjentów z następującymi zaburzeniami endokrynologicznymi:

• Guz chromochłonny nadnerczy (phaeochromocytoma) – ze względu na ryzyko nasilenia uwalniania katecholamin, co może prowadzić do przełomu nadciśnieniowego⁵
• Nadczynność tarczycy lub tyreotoksykoza – metylofenidat może nasilać objawy nadczynności tarczycy, takie jak tachykardia, niepokój i nadciśnienie tętnicze⁶

Interakcje z inhibitorami MAO

Przeciwwskazane jest stosowanie metylofenidatu w czasie leczenia nieselektywnymi i nieodwracalnymi inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) lub w ciągu minimum 14 dni od ich odstawienia. Jednoczesne stosowanie może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu ciśnienia tętniczego i ryzyka przełomu nadciśnieniowego ze względu na hamowanie metabolizmu katecholamin przez inhibitory MAO.⁷

Zaburzenia psychiczne

Symkinet MR jest przeciwwskazany u pacjentów z następującymi zaburzeniami psychicznymi (obecnymi lub w wywiadzie):

• Ciężka depresja – metylofenidat może nasilać objawy depresyjne⁸
• Jadłowstręt psychiczny lub inne zaburzenia łaknienia – metylofenidat może zmniejszać łaknienie i nasilać problemy z odżywianiem⁹
• Skłonności samobójcze – lek może nasilać zachowania i myśli samobójcze¹⁰
• Objawy psychotyczne – metylofenidat może nasilać objawy psychotyczne lub wywoływać nowe¹¹
• Ciężkie zaburzenia nastroju – lek może powodować destabilizację nastroju¹²
• Mania – metylofenidat może indukować lub nasilać objawy maniakalne¹³
• Schizofrenia – lek może nasilać objawy psychotyczne¹⁴
• Zaburzenia psychopatyczne lub osobowość typu borderline – metylofenidat może nasilać objawy impulsywności i niestabilności emocjonalnej¹⁵
• Ciężka i epizodyczna (typ I) choroba afektywna dwubiegunowa, która nie jest skutecznie kontrolowana – metylofenidat może przyśpieszać zmianę faz lub indukować epizody maniakalne¹⁶

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Ze względu na właściwości sympatykomimetyczne, metylofenidat może wywierać niekorzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Przeciwwskazania obejmują wcześniejsze zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak:

• Ciężkie nadciśnienie tętnicze – metylofenidat może podwyższać ciśnienie tętnicze¹⁷
• Niewydolność serca – lek może zwiększać obciążenie serca¹⁸
• Zarostowa choroba tętnic – metylofenidat może powodować skurcz naczyń i pogarszać perfuzję¹⁹
• Choroba niedokrwienna serca – lek może nasilać niedokrwienie mięśnia sercowego²⁰
• Wrodzone wady serca powodujące znaczące zaburzenia hemodynamiczne – metylofenidat może nasilać zaburzenia hemodynamiczne²¹
• Kardiomiopatie – lek może zwiększać obciążenie serca i ryzyko arytmii²²
• Zawał mięśnia sercowego (przebyty) – metylofenidat może powodować nadmierne obciążenie uszkodzonego mięśnia sercowego²³
• Potencjalnie zagrażające życiu zaburzenia rytmu – lek może nasilać arytmie poprzez działanie chronotropowe²⁴
• Kanałopatie (zaburzenia spowodowane dysfunkcją kanałów jonowych) – metylofenidat może nasilać zaburzenia przewodzenia²⁵

Zaburzenia naczyń mózgowych

Metylofenidat jest przeciwwskazany u pacjentów z:

• Wcześniejszymi zaburzeniami naczyń mózgowych – lek może zwiększać ryzyko powikłań naczyniowych²⁶
• Tętniakiem mózgu – metylofenidat poprzez wzrost ciśnienia tętniczego może zwiększać ryzyko pęknięcia tętniaka²⁷
• Anomaliami naczyniowymi, w tym zapaleniem naczyń – lek może nasilać istniejące zaburzenia naczyniowe²⁸
• Przebytym udarem mózgu – metylofenidat może zwiększać ryzyko nawrotu epizodu naczyniowego²⁹

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie leku Symkinet MR?

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami wymienionymi powyżej, należy odradzić stosowanie leku Symkinet MR u pacjentów w następujących sytuacjach klinicznych:

Nieprawidłowa diagnostyka ADHD

Należy odradzić stosowanie metylofenidatu u pacjentów, u których diagnoza ADHD nie została postawiona zgodnie z aktualnymi kryteriami diagnostycznymi (DSM lub ICD). Terapia metylofenidatem powinna być poprzedzona kompleksową oceną neuropsychologiczną, która wyklucza inne przyczyny występujących objawów.³⁰

Obecność czynników ryzyka kardiologicznego

U pacjentów z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, takimi jak:

• Rodzinny wywiad w kierunku nagłych zgonów sercowych lub chorób układu krążenia
• Granicznie podwyższone ciśnienie tętnicze
• Zaburzenia rytmu serca o mniejszym nasileniu

należy rozważyć odradzenie stosowania metylofenidatu lub zalecić konsultację kardiologiczną przed rozpoczęciem leczenia.³¹

Padaczka i napady drgawkowe

U pacjentów z padaczką, w tym u tych z dobrze kontrolowanymi napadami, należy zachować szczególną ostrożność, gdyż metylofenidat może obniżać próg drgawkowy. W przypadku niewystarczającej kontroli napadów drgawkowych stosowanie leku Symkinet MR powinno być odradzane.³²

Zaburzenia wzrostu i rozwoju

U dzieci i młodzieży z zaburzeniami wzrostu należy rozważyć odradzenie stosowania metylofenidatu, ponieważ lek może powodować spowolnienie przyrostu masy ciała i wzrostu. Wymaga to regularnego monitorowania podczas leczenia.³³

Nadużywanie substancji psychoaktywnych

U pacjentów z wywiadem nadużywania substancji psychoaktywnych lub zależnością od nich, należy odradzić stosowanie metylofenidatu ze względu na potencjał uzależniający leku oraz ryzyko niewłaściwego stosowania.³⁴

Ciąża i karmienie piersią

Należy odradzić stosowanie leku Symkinet MR u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią, z powodu braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania metylofenidatu w tych grupach pacjentek.³⁵