Właściwości farmakodynamiczne
Symkinet MR 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne

Metylofenidat, substancja czynna produktu leczniczego Symkinet MR, należy do grupy farmakoterapeutycznej: psychoanaleptyki, leki psychopobudzające stosowane w leczeniu ADHD i leki nootropowe; sympatykomimetyki o działaniu ośrodkowym (kod ATC: N06BA04). Charakteryzuje się łagodnym działaniem pobudzającym na ośrodkowy układ nerwowy, przy czym jego wpływ na funkcje psychiczne jest bardziej wyraźny niż na aktywność motoryczną.¹

Struktura chemiczna i stereoizomeria

Pod względem chemicznym metylofenidat jest estrem alkalicznym kwasu fenylooctowego. Jego struktura zawiera szkielet fenyloetyloaminy, który odpowiada za działanie podobne do amfetaminy. Cząsteczka metylofenidatu posiada dwa centra chiralne, co skutkuje istnieniem czterech stereoizomerów. Farmakodynamicznie aktywną konfiguracją jest izomer treo, przy czym D-izomer wykazuje większą aktywność farmakologiczną niż l-izomer.²

Mechanizm działania

Mechanizm działania metylofenidatu u ludzi nie został w pełni poznany. Uważa się, że jego efekt pobudzający wynika z hamowania wychwytu zwrotnego dopaminy w ciele prążkowanym, bez bezpośredniego wyzwalania jej uwalniania. Dokładny mechanizm, za pomocą którego metylofenidat wywołuje swoje działanie psychiczne i behawioralne, pozostaje niejasny.³

Badania na zwierzętach wykazały, że metylofenidat wywiera pośrednie działanie sympatykomimetyczne poprzez uwalnianie noradrenaliny z wewnątrzneuronalnych magazynów neuronów adrenergicznych oraz hamowanie jej wychwytu zwrotnego. Wraz ze wzrostem stężenia w ośrodkowym układzie nerwowym, metylofenidat w sposób zależny od dawki uwalnia również dopaminę i hamuje jej zwrotny wychwyt. W przeciwieństwie do amfetaminy, u zwierząt wcześniej leczonych rezerpiną, metylofenidat nie powoduje uwalniania katecholamin, co potwierdza fakt, że rezerpina hamuje stereotypie wywołane przez metylofenidat.⁴

Efekty farmakologiczne

Pośrednie działanie sympatykomimetyczne metylofenidatu u ludzi może prowadzić do:

• wzrostu ciśnienia tętniczego krwi
• przyspieszenia akcji serca
• zmniejszenia napięcia mięśni gładkich oskrzeli

Działania te zwykle nie są bardzo wyraźne.⁵

Efekt pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego przez metylofenidat przejawia się w:

• zwiększeniu koncentracji
• poprawie wydajności i podejmowania decyzji
• zwiększeniu aktywności psychofizycznej
• tłumieniu zmęczenia i wyczerpania fizycznego

Należy podkreślić, że niewłaściwe stosowanie metylofenidatu może prowadzić do błędnej oceny wydolności fizycznej, a w przypadku przedawkowania – nawet do załamania funkcji fizjologicznych i śmierci.⁶

Dodatkowo metylofenidat może:

• tłumić apetyt
• w dużych dawkach powodować wzrost temperatury ciała
• przy wysokich dawkach lub długotrwałym stosowaniu wywoływać stereotypie behawioralne

⁷

Skuteczność kliniczna

ADHD u pacjentów dorosłych

Skuteczność metylofenidatu w leczeniu ADHD u osób dorosłych została potwierdzona w kompleksowym badaniu klinicznym, które składało się z trzech okresów:

1. Okres 1: 9-tygodniowe krótkoterminowe leczenie
2. Okres 2: 5-tygodniowe otwarte leczenie metylofenidatem bez kontroli placebo
3. Okres 3: randomizowana faza odstawienia

⁸

W badaniu głównym uczestniczyło 725 dorosłych pacjentów (395 mężczyzn i 330 kobiet) z rozpoznaniem ADHD według kryteriów DSM-IV. Pacjenci byli w wieku od 18 do 60 lat. Badanie miało charakter randomizowany, z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, kontrolowany placebo i było prowadzone w wielu ośrodkach klinicznych.⁹

Główne cele badania obejmowały:

• Potwierdzenie skuteczności i bezpieczeństwa metylofenidatu u dorosłych w 9-tygodniowym okresie z podwójnie ślepą próbą, randomizowanym, kontrolowanym placebo, w układzie grup równoległych (Okres 1). Ten okres składał się z 3-tygodniowego etapu zwiększania dawki, po którym następował 6-tygodniowy etap dawki ustalonej (40, 60, 80 mg/dzień lub placebo).
• W kolejnym 5-tygodniowym okresie (Okres 2) pacjentom ponownie dostosowywano optymalną dawkę metylofenidatu (40, 60 lub 80 mg/dobę).
• Ocenę podtrzymania efektu metylofenidatu u dorosłych z ADHD w 6-miesięcznym, prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby, randomizowanym badaniu odstawienia (Okres 3).

¹⁰

Ocena skuteczności

Skuteczność w kontrolowaniu objawów ADHD oceniano za pomocą skali DSM-IV ADHD RS (Rating Scale). Do oceny poprawy funkcjonalnej zastosowano skalę niepełnosprawności Sheehana (Sheehan Disability Score, SDS), mierząc poprawę całkowitych wyników od wartości początkowej do końca pierwszego okresu badania.¹¹

Wyniki badania wykazały, że:

• Wszystkie poziomy dawek metylofenidatu wykazały znacznie lepszą kontrolę objawów (p<0,0001 dla wszystkich dawek) w porównaniu z placebo, co zmierzono jako zmniejszenie całkowitego wyniku DSM-IV ADHD RS.
• Wszystkie dawki metylofenidatu prowadziły do istotnie większej poprawy funkcjonalnej w porównaniu z placebo, mierzonej poprawą całkowitego wyniku SDS (p=0,0003 przy 40 mg, p=0,0176 przy 60 mg, p<0,0001 przy 80 mg).

<sup data-drug="Symkinet MR" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Przy wszystkich poziomach dawek metylofenidatu wykazano znacznie większą kontrolę objawów (p<0,0001 dla wszystkich poziomów dawek) w porównaniu z placebo, co zmierzono jako zmniejszenie całkowitego wyniku DSM-IV ADHD RS. Wszystkie dawki metylofenidatu wykazywały istotnie większą poprawę czynnościową (p=0,0003 przy 40 mg, p=0,0176 przy 60 mg, p12