Przeciwwskazania stosowania
Atomoksetyna

Przeciwwskazania stosowania atomoksetyny. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Atomoksetyna jest substancją czynną stosowaną w terapii zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Jak każdy lek, atomoksetyna posiada ściśle określone przeciwwskazania, które muszą być bezwzględnie przestrzegane w celu zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółowy przegląd wszystkich przeciwwskazań do stosowania atomoksetyny, niezależnie od postaci farmaceutycznej i nazwy handlowej preparatu.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Nadwrażliwość (alergia) na atomoksetynę lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w produktach leczniczych stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania tej substancji. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się w różny sposób, od łagodnych objawów skórnych po zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne.²

Jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy

Atomoksetyny nie wolno podawać jednocześnie z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO). Obowiązują następujące zasady bezpieczeństwa dotyczące stosowania tych leków:³

• Konieczne jest zachowanie co najmniej 2-tygodniowego odstępu czasowego po zakończeniu leczenia inhibitorami MAO przed rozpoczęciem terapii atomoksetyną⁴
• Leczenia inhibitorami MAO nie należy rozpoczynać przez co najmniej 2 tygodnie po odstawieniu atomoksetyny⁵

Te restrykcje czasowe są niezbędne, aby uniknąć potencjalnie niebezpiecznych interakcji farmakodynamicznych między tymi grupami leków, które mogłyby prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym przełomu nadciśnieniowego.⁶

Jaskra z wąskim kątem

Stosowanie atomoksetyny jest przeciwwskazane u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania. Badania kliniczne wykazały, że atomoksetyna zwiększa częstość występowania rozszerzenia źrenic (midriazy), co może prowadzić do nasilenia objawów jaskry i powodować poważne zagrożenie dla wzroku u pacjentów z tą chorobą.⁷

Przeciwwskazania związane z układem sercowo-naczyniowym

Atomoksetyna nie powinna być stosowana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami sercowo-naczyniowymi lub zaburzeniami naczyń mózgowych. Te przeciwwskazania wynikają z potencjalnego wpływu atomoksetyny na układ krążenia, w tym możliwości zwiększenia ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca.⁸

Ciężkie zaburzenia sercowo-naczyniowe

Do ciężkich zaburzeń sercowo-naczyniowych, które stanowią przeciwwskazanie do stosowania atomoksetyny, należą:⁹

• Ciężkie nadciśnienie tętnicze – atomoksetyna może dodatkowo podnosić ciśnienie krwi
• Niewydolność serca – lek może zwiększać obciążenie układu krążenia
• Miażdżyca zarostowa tętnic – może nasilać niedokrwienie tkanek
• Dławica piersiowa – istnieje ryzyko zaostrzenia objawów dławicowych
• Hemodynamicznie istotne wrodzone wady serca – atomoksetyna może wpływać niekorzystnie na hemodynamikę krążenia
• Kardiomiopatie – zwiększone ryzyko powikłań sercowych
• Zawał mięśnia sercowego (przebyty) – zwiększone ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych
• Potencjalnie zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca – atomoksetyna może wpływać na pracę serca
• Kanałopatie (zaburzenia spowodowane nieprawidłowym działaniem kanałów jonowych) – zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca

¹⁰

Ciężkie zaburzenia naczyń mózgowych

Atomoksetyna jest przeciwwskazana w przypadku ciężkich zaburzeń naczyń mózgowych, do których zalicza się:¹¹

• Tętniak mózgu – atomoksetyna poprzez wzrost ciśnienia tętniczego może zwiększać ryzyko pęknięcia tętniaka
• Udar mózgu (przebyty) – zwiększone ryzyko nawrotu incydentu naczyniowego

¹²

Guz chromochłonny nadnerczy

Atomoksetyna jest przeciwwskazana u pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy (pheochromocytoma) zarówno stwierdzonym aktualnie, jak i w przeszłości. Przeciwwskazanie to wynika z potencjalnego wpływu atomoksetyny na układ współczulny i możliwości wywołania przełomu nadciśnieniowego u pacjentów z tym schorzeniem.¹³

Podsumowanie bezwzględnych przeciwwskazań

Podsumowując, atomoksetyna (dostępna w postaci różnych preparatów, takich jak Atofab, Atomoksetyna Medice, Atomoxetine NeuroPharma, Auroxetyn i Konaten) nie powinna być stosowana w następujących przypadkach:¹⁴

• Nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze
• Jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO)
• Jaskra z wąskim kątem przesączania
• Ciężkie zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, miażdżyca zarostowa tętnic, dławica piersiowa, hemodynamicznie istotne wrodzone wady serca, kardiomiopatie, zawał mięśnia sercowego, zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca oraz kanałopatie
• Ciężkie zaburzenia naczyń mózgowych, w tym tętniak mózgu i udar
• Guz chromochłonny nadnerczy (pheochromocytoma) – aktualnie stwierdzony lub w wywiadzie

¹⁵

Zalecenia dla lekarzy

Przed przepisaniem atomoksetyny należy przeprowadzić dokładną ocenę kliniczną pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem:¹⁶

• Historii chorób sercowo-naczyniowych i mózgowo-naczyniowych
• Aktualnie stosowanych leków, zwłaszcza inhibitorów MAO
• Występowania jaskry z wąskim kątem przesączania w wywiadzie
• Objawów sugerujących obecność guza chromochłonnego nadnerczy
• Historii reakcji alergicznych

U pacjentów z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych zaleca się szczególną ostrożność i regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego oraz częstości akcji serca. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów ze strony układu krążenia w trakcie terapii, należy rozważyć odstawienie leku i przeprowadzenie szczegółowej diagnostyki kardiologicznej.¹⁷

Należy bezwzględnie przestrzegać 2-tygodniowego okresu przerwy między zakończeniem terapii inhibitorami MAO a rozpoczęciem leczenia atomoksetyną i odwrotnie. W przypadku pacjentów z chorobami oczu, szczególnie jaskrą, rekomenduje się konsultację okulistyczną przed włączeniem atomoksetyny.¹⁸