ostra choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi
Ostra choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (acute Graft-versus-Host Disease, aGvHD) to poważne powikłanie występujące po przeszczepieniu allogenicznych komórek krwiotwórczych lub tkanek, w którym komórki immunologiczne dawcy (głównie limfocyty T) rozpoznają tkanki biorcy jako obce i atakują je, powodując stan zapalny i uszkodzenie narządów.
Klinicznie aGvHD manifestuje się najczęściej w ciągu 100 dni od transplantacji, obejmując głównie skórę (rumieniowa wysypka), przewód pokarmowy (biegunka, ból brzucha) oraz wątrobę (podwyższone enzymy wątrobowe, żółtaczka). Nasilenie objawów klasyfikuje się w czterostopniowej skali, od łagodnych zmian skórnych (stopień I) po zagrażającą życiu niewydolność wielonarządową (stopień IV).
Patofizjologia aGvHD obejmuje trzy fazy: uszkodzenie tkanek biorcy przez kondycjonowanie przed przeszczepem, aktywację limfocytów T dawcy oraz fazę efektorową z uwolnieniem cytokin prozapalnych i cytotoksycznym działaniem komórek immunologicznych. Czynniki ryzyka obejmują niezgodność HLA, starszy wiek biorcy lub dawcy, intensywne schematy kondycjonowania oraz niewystarczającą profilaktykę immunosupresyjną.
Leczenie pierwszej linii polega na stosowaniu wysokich dawek kortykosteroidów (np. metyloprednizolon 1-2 mg/kg/dobę). Około 50% pacjentów nie odpowiada na terapię steroidami, co wymaga wdrożenia leczenia drugiej linii obejmującego m.in. inhibitory kalcyneuryny, cyklofosfamid, ruksolitynib, ekstrakorporalną fotoferezę czy przeciwciała monoklonalne jak infliksymab. Profilaktyka aGvHD uwzględnia deplecję limfocytów T, cyklosporynę A, takrolimus, metotreksat lub globulinę antytymocytarną.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Thiotepa Fresenius Kabi 15 mg
Profil bezpieczeństwa tiotepy został oceniony na podstawie danych klinicznych obejmujących 6588 dorosłych oraz 902 dzieci i młodzieży stosujących lek w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego. Najczęstsze działania niepożądane to mielosupresja (leukopenia, trombocytopenia, neutropenia z gorączką, niedokrwistość) występujące bardzo często (≥1/10), zakażenia, ostra i przewlekła choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi (GVHD), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego oraz zapalenie błon śluzowych. Szczególną uwagę zwraca ryzyko leukoencefalopatii, zwłaszcza u pacjentów po intensywnej chemioterapii i radioterapii, która może prowadzić do zgonu. Ponadto, często obserwuje się chorobę zarostową żył wątrobowych, a u dzieci i młodzieży także niewydolność wątroby oraz specyficzne zaburzenia endokrynologiczne i zahamowanie wzrostu.
allogeniczne przeszczepienie komórek macierzystych, ataksja, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba zarostowa żył wątrobowych, cytopenia, encefalopatia, granulocytopenia, hiperglikemia, idiopatyczne zapalenie płuc, kardiomiopatia, krwiomocz, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego, krwotok mózgowy, leukoencefalopatia, leukopenia, mielosupresja, neutropenia z gorączką, niedoczynność przysadki mózgowej, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, oliguria, ostra choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, ototoksyczność, pancytopenia, plamica małopłytkowa, przeszczepienie komórek macierzystych, sepsa, tętnicze nadciśnienie płucne, tiotepa, toksyczna martwica naskórka, trombocytopenia, wtórny nowotwór złośliwy, zaćma, zakażenie, zapalenie błon śluzowych, zapalenie mięśnia sercowego, zespół Stevensa-Johnsona, zespół wstrząsu toksycznego - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Thiotepa Fresenius Kabi 100 mg
Tiotepa, będąca środkiem alkilującym o mechanizmie działania polegającym na alkilacji guaniny w pozycji N-7 i rozerwaniu wiązań DNA, wykazuje silne właściwości mieloablacyjne i immunosupresyjne. Jest stosowana w leczeniu kondycjonującym przed autologicznym i allogenicznym przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego (HPCT) u dorosłych i dzieci z chorobami układu krwiotwórczego oraz guzami litymi. W badaniach klinicznych potwierdzono jej skuteczność, z przeżyciem wolnym od choroby (DFS) wynoszącym 43% po 5 latach u dorosłych z chorobami hematologicznymi oraz wartościami DFS od 40% do 75% u pacjentów pediatrycznych. Odsetek nawrotów w różnych grupach pacjentów utrzymuje się na poziomie ≤60% po ponad roku, a w niektórych przypadkach poniżej 40% nawet po 5-10 latach obserwacji. Ogólne przeżycie (OS) waha się od 17% do 100% w zależności od grupy i czasu obserwacji, co potwierdza efektywność terapii.
ablacja szpiku kostnego, alkilacja guaniny, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba układu krwiotwórczego, dysfagia, działanie radiomimetyczne, efekt przeszczep-przeciwko-białaczce, eradykacja choroby, guz lity, infuzja autologicznych komórek macierzystych, iperyt azotowy, leczenie kondycjonujące, lek alkilujący, odrzucenie przeszczepu, ogólne przeżycie, ostra choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, poprawa hematologiczna, przeszczepienie autologiczne, przeszczepienie komórek macierzystych układu krwiotwórczego, przeżycie wolne od choroby, schemat kondycjonujący, śmiertelność związana z leczeniem, śmiertelność związana z przeszczepem, środek cytotoksyczny, toksyczność pozaszpikowa, właściwości mieloablacyjne, wskaźnik nawrotu