szlak PD-1/PD-L1
Szlak PD-1/PD-L1 to kluczowy mechanizm immunologiczny odpowiedzialny za regulację odpowiedzi immunologicznej organizmu. PD-1 (Programmed Death-1) to receptor hamujący ekspresjonowany na powierzchni limfocytów T, B oraz komórek NK, natomiast PD-L1 (Programmed Death-Ligand 1) to jego ligand występujący na komórkach prezentujących antygen oraz komórkach nowotworowych.
Interakcja między PD-1 a PD-L1 prowadzi do zahamowania aktywności limfocytów T, co w warunkach fizjologicznych zapobiega nadmiernej odpowiedzi immunologicznej i rozwojowi chorób autoimmunologicznych. Jednak komórki nowotworowe wykorzystują ten mechanizm do ucieczki spod nadzoru immunologicznego poprzez nadekspresję PD-L1, co prowadzi do supresji przeciwnowotworowej odpowiedzi immunologicznej.
Blokada szlaku PD-1/PD-L1 za pomocą przeciwciał monoklonalnych (inhibitorów punktów kontrolnych) stanowi podstawę nowoczesnej immunoterapii nowotworów. Leki z tej grupy, takie jak pembrolizumab, nivolumab (anty-PD-1) oraz atezolizumab, durvalumab (anty-PD-L1), znalazły zastosowanie w leczeniu wielu typów nowotworów, w tym czerniaka, niedrobnokomórkowego raka płuca, raka nerkowokomórkowego czy chłoniaków.
Ekspresja PD-L1 w tkance nowotworowej jest często wykorzystywana jako biomarker predykcyjny odpowiedzi na immunoterapię, chociaż jej wartość różni się w zależności od typu nowotworu. Działania niepożądane związane z blokadą szlaku PD-1/PD-L1 obejmują głównie immunozależne zapalenia różnych narządów, w tym tarczycy, płuc, wątroby, jelita grubego oraz skóry.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak odbytu – Patofizjologia i mechanizm
Rak odbytu stanowi około 1,5-2% nowotworów przewodu pokarmowego, z rocznym wzrostem zachorowalności o około 2,7%. Dominującym typem histologicznym jest rak płaskonabłonkowy (SCC), stanowiący 85-90% przypadków, rozwijający się głównie w strefie przejściowej nabłonka kanału odbytu. Kluczowym czynnikiem etiologicznym jest przewlekłe zakażenie HPV, zwłaszcza typami wysokiego ryzyka 16 i 18, obecnymi w 80-90% przypadków. Onkoproteiny E6 i E7 wirusa HPV inaktywują białka supresorowe p53 i Rb, co prowadzi do zaburzeń cyklu komórkowego, hamowania apoptozy i nadmiernej proliferacji. Przedinwazyjne zmiany określane jako śródbłonkowa neoplazja odbytu (AIN) dzielą się na LSIL (AIN I) i HSIL (AIN II/III), z progresją do raka w 10-11% przypadków, szczególnie u osób zakażonych HIV. Profilowanie molekularne wskazuje na mutacje w szlaku PI3K/AKT/mTOR oraz genach TP53 i CDKN2A, a także na rolę przewlekłego stanu zapalnego i szlaków zapalnych (IFN, TNF/NF-κB, EMT) w oporności na leczenie.
anoskopia wysokiej rozdzielczości, apoptoza, białko retinoblastoma, chemioradioterapia, HSIL, immunoterapia, niestabilność mikrosatelitarna, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, radioterapia z modulacją intensywności, rak odbytu, rak płaskonabłonkowy, stan zapalny przewlekły, strefa przejściowa odbytu, szczepionka terapeutyczna, szlak NF-κB, szlak PD-1/PD-L1, szlak PI3K/AKT/mTOR, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiana przednowotworowa - Leksykon chorób i schorzeń
Chondrosarcoma – Patofizjologia i mechanizm
Chrzęstniakomięsak (CS) to złośliwy nowotwór kości, stanowiący około 20% pierwotnych mięsaków kostnych, najczęściej lokalizujący się w miednicy i kościach długich. Wyróżnia się chrzęstniakomięsaki pierwotne i wtórne, z których większość (90%) to konwencjonalne formy u osób powyżej 40. roku życia. Patogeneza obejmuje liczne zmiany genetyczne, m.in. mutacje IDH1/2 (50-58%), TP53 (20-50%), amplifikacje c-myc, CDK4, MDM2 oraz charakterystyczne fuzje genów w podtypach mezenchymalnym (HEY1-NCOA2) i pozaszkieletowym śluzowatym (t(9;22)(q22;q12)). Mutacje IDH prowadzą do akumulacji onkometabolitu D-2-hydroksyglutaranu, który powoduje hipermetylację DNA i sprzyja transformacji nowotworowej. Kluczowe szlaki sygnałowe zaangażowane w rozwój CS to Hedgehog, PI3K/mTOR, YAP oraz mechanizmy odpowiedzi na stres retikulum endoplazmatycznego, które wpływają na proliferację, inwazję i przeżycie komórek nowotworowych. Mikrootoczenie guza, w tym hipoksja i polaryzacja makrofagów do fenotypu M2, wspiera progresję i przerzuty.
białko BCL2, choroba Olliera, choroba Pageta, chrzęstniakomięsak, chrzęstniakomięsak mezenchymalny, chrzęstniakomięsak odróżnicowany, dehydrogenaza izocytrynianowa, dysplazja nasadowa, macierz zewnątrzkomórkowa, mutacja IDH, mutacja TP53, nieprawidłowość chromosomowa, stres retikulum endoplazmatycznego, szlak Hedgehog, szlak PD-1/PD-L1, szlak PI3K-mTOR, szlak Wnt/β-katenina, zespół Maffucciego, złośliwy guz kości, zmiana genetyczna