zespół Maffucciego
Zespół Maffucciego to rzadkie, nienowotworowe zaburzenie rozwojowe, charakteryzujące się występowaniem mnogich naczyniaków (najczęściej jamistych) oraz licznych enchondromów (łagodnych chrząstkowych zmian kostnych). Schorzenie to zazwyczaj nie jest dziedziczne i rozwija się sporadycznie, najczęściej manifestując się w dzieciństwie lub okresie dojrzewania.
Charakterystyczne dla zespołu Maffucciego są asymetryczne deformacje kostne, głównie w obrębie kości długich kończyn, miednicy i żeber. Naczyniaki mogą występować w skórze, tkance podskórnej oraz narządach wewnętrznych. U pacjentów obserwuje się nierówną długość kończyn, zaburzenia wzrostu i zniekształcenia szkieletu. Poważnym powikłaniem jest zwiększone ryzyko transformacji nowotworowej enchondromów w kierunku chrzęstniakomięsaka (chondrosarcoma), występujące u około 15-30% pacjentów.
Diagnostyka zespołu Maffucciego opiera się na obrazowaniu radiologicznym (RTG, MRI, CT), które uwidacznia charakterystyczne zmiany kostne, oraz badaniu histopatologicznym zmian naczyniowych. W ostatnich latach zidentyfikowano mutacje somatyczne w genach IDH1 i IDH2 jako podłoże molekularne tego zespołu. Leczenie ma charakter objawowy i zależy od lokalizacji oraz nasilenia zmian, obejmując zabiegi ortopedyczne, chirurgiczne usunięcie zmian naczyniowych oraz regularne monitorowanie pod kątem transformacji złośliwej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Chondrosarcoma – Patofizjologia i mechanizm
Chrzęstniakomięsak (CS) to złośliwy nowotwór kości, stanowiący około 20% pierwotnych mięsaków kostnych, najczęściej lokalizujący się w miednicy i kościach długich. Wyróżnia się chrzęstniakomięsaki pierwotne i wtórne, z których większość (90%) to konwencjonalne formy u osób powyżej 40. roku życia. Patogeneza obejmuje liczne zmiany genetyczne, m.in. mutacje IDH1/2 (50-58%), TP53 (20-50%), amplifikacje c-myc, CDK4, MDM2 oraz charakterystyczne fuzje genów w podtypach mezenchymalnym (HEY1-NCOA2) i pozaszkieletowym śluzowatym (t(9;22)(q22;q12)). Mutacje IDH prowadzą do akumulacji onkometabolitu D-2-hydroksyglutaranu, który powoduje hipermetylację DNA i sprzyja transformacji nowotworowej. Kluczowe szlaki sygnałowe zaangażowane w rozwój CS to Hedgehog, PI3K/mTOR, YAP oraz mechanizmy odpowiedzi na stres retikulum endoplazmatycznego, które wpływają na proliferację, inwazję i przeżycie komórek nowotworowych. Mikrootoczenie guza, w tym hipoksja i polaryzacja makrofagów do fenotypu M2, wspiera progresję i przerzuty.
białko BCL2, choroba Olliera, choroba Pageta, chrzęstniakomięsak, chrzęstniakomięsak mezenchymalny, chrzęstniakomięsak odróżnicowany, dehydrogenaza izocytrynianowa, dysplazja nasadowa, macierz zewnątrzkomórkowa, mutacja IDH, mutacja TP53, nieprawidłowość chromosomowa, stres retikulum endoplazmatycznego, szlak Hedgehog, szlak PD-1/PD-L1, szlak PI3K-mTOR, szlak Wnt/β-katenina, zespół Maffucciego, złośliwy guz kości, zmiana genetyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniakomłoniak – Etiologia i przyczyny
Naczyniakomłoniak (angiosarcoma) to rzadki, wysoce złośliwy mięsak tkanek miękkich, wywodzący się z komórek endotelialnych naczyń krwionośnych lub limfatycznych, stanowiący 1-2% wszystkich mięsaków. Etiologia jest w większości przypadków nieznana, jednak kluczową rolę odgrywają mutacje genetyczne, takie jak utrata funkcji genu p53, nadekspresja MDM2, VEGF, amplifikacje MYC oraz zaburzenia szlaku PIK3CA/AKT/mTOR. Do istotnych czynników ryzyka należą wcześniejsza ekspozycja na promieniowanie jonizujące (zwykle 5-10 lat po radioterapii), przewlekły obrzęk limfatyczny (np. zespół Stewart-Treves), narażenie na toksyczne substancje chemiczne (chlorek winylu, arsen, dwutlenek toru, sterydy anaboliczne) oraz dziedziczne zespoły genetyczne (np. nerwiakowłókniakowatość typu 1, zespół Maffucciego). W patogenezie istotne są także czynniki immunologiczne i środowiskowe, takie jak immunosupresja, promieniowanie UV, ciała obce czy przewlekłe zapalenie.
amplifikacja genu MYC, angiogeneza, chlorek winylu, choroba Olliera, choroba von Hippel-Lindaua, dwutlenek toru, gen p53, immunosupresja, martwica, mięsak tkanek miękkich, mutacja genu BRCA1, mutacja genu naprawy DNA, naczyniakomłoniak, naczyniakomłoniak skóry, naczyniakomłoniak wątroby, nadekspresja VEGF, nerwiakowłókniakowatość typu 1, obrzęk limfatyczny, promieniowanie jonizujące, promieniowanie ultrafioletowe, przewlekłe zapalenie, siatkówczak obustronny, śmierć komórkowa, steroid anaboliczny, zakrzepica żyły wrotnej, zespół genetyczny, zespół Maffucciego - Leksykon chorób i schorzeń
Rak kości – Epidemiologia
Rak kości stanowi około 0,2% wszystkich nowotworów złośliwych, z zachorowalnością na poziomie około 0,9/100 000 osób rocznie według danych SEER. W 2025 roku w USA przewiduje się 3770 nowych przypadków i 2190 zgonów, ze współczynnikiem śmiertelności około 0,5/100 000 rocznie. Epidemiologia wykazuje dwumodalny rozkład wiekowy zachorowań, z pierwszym szczytem w wieku 10-14 lat (szczególnie osteosarcoma) i drugim po 60. roku życia (często związanym z chorobą Pageta). Rak kości jest nieco częstszy u mężczyzn (stosunek 1,22:1) i wykazuje różnice etniczne w zachorowalności, np. wyższe wskaźniki osteosarcoma u osób rasy czarnej i Latynosów, a mięsak Ewinga u rasy białej. Pięcioletni wskaźnik przeżywalności dla wszystkich nowotworów kości wynosi około 67,9%, z różnicami w zależności od typu histologicznego: osteosarcoma 58-68%, chondrosarcoma 71-81%, mięsak Ewinga 43-70%. Czynniki złego rokowania to m.in. starszy wiek, płeć męska, lokalizacja guza w kościach miednicy i kręgosłupa oraz obecność przerzutów, które obniżają przeżywalność do 20-30%.
biopsja kości, chondrosarcoma, chordoma, choroba Olliera, choroba Pageta, choroba przerzutowa, chrzęstniakomięsak, dysplazja włóknista, dziedziczny retinoblastoma, guz kości, kość piszczelowa, kość ramieniowa, kość udowa, krążąca komórka nowotworowa, lek alkilujący, mediana wieku, mięsak Ewinga, mięsak kości, morfologia krwi, mutacja TP53, nowotwór złośliwy, osteosarcoma, PET-CT, płytka wzrostu, przerzut do płuc, przeżywalność, radioterapia, rak kości, struniak, tomografia komputerowa, wskaźnik standaryzowany, zespół Li-Fraumeni, zespół Maffucciego - Leksykon chorób i schorzeń
Chondrosarcoma – Etiologia i przyczyny
Chondrosarcoma stanowi drugi co do częstości pierwotny złośliwy nowotwór kości u dorosłych, rozwijający się głównie w tkance chrzęstnej. Patogeneza tego guza wiąże się z mutacjami genów IDH1 i IDH2, obecnymi w 50-70% przypadków, które prowadzą do produkcji 2-hydroksyglutaranu zaburzającego procesy epigenetyczne i proliferację komórek chrzęstnych. Dodatkowo, amplifikacja protoonkogenu c-myc oraz czynników transkrypcyjnych AP-1 (fos/jun) sprzyja niekontrolowanemu wzrostowi i hamowaniu apoptozy. Charakterystyczne są również aberracje chromosomalne w rejonach 9p21, 10, 13q14 i 17p13, dotyczące genów supresorowych. Chondrosarcoma może powstawać de novo lub wtórnie na podłożu łagodnych guzów chrzęstnych, takich jak enchondroma i osteochondroma, z ryzykiem transformacji złośliwej odpowiednio do 1% i 5-10% w przypadku mnogich zmian.
2-hydroksyglutaran, apoptoza, chondrosarcoma, choroba Olliera, choroba Pageta, czynnik transkrypcyjny, enchondroma, enchondromatoza, gen supresorowy nowotworu, mutacja DNA, naczyniak, nieprawidłowość chromosomalna, niestabilność genetyczna, nowotwór kości, odróżnicowany chondrosarcoma, osteochondroma, predyspozycja genetyczna, promieniowanie jonizujące, radioterapia, terapia celowana, tkanka chrzęstna, transformacja złośliwa, wyrośla chrzęstno-kostne, zespół Li-Fraumeni, zespół Maffucciego - Leksykon chorób i schorzeń
Chordoma – Epidemiologia
Chordoma to rzadki, złośliwy nowotwór kości wywodzący się z pozostałości struny grzbietowej, o częstości występowania 0,18-0,84/milion rocznie, z medianą wieku diagnozy około 58,5 lat i przewagą mężczyzn (stosunek 1,5-2:1). Lokalizuje się głównie w kości krzyżowej (29-50%), podstawie czaszki (32-38%) oraz ruchomym kręgosłupie (15-33%), z różnicami geograficznymi i etnicznymi. U dzieci guzy są większe (41,4 ± 15,7 mm vs 34,1 ± 15,8 mm u dorosłych; p < 0,01) i częściej zlokalizowane w podstawie czaszki. Czynniki ryzyka obejmują wiek, płeć męską, predyspozycje genetyczne (duplikacja genu T/TBXT) oraz rzadko występujące zespoły genetyczne. Choroba cechuje się powolnym wzrostem, wysokim ryzykiem nawrotów miejscowych (>50%) i możliwością przerzutów (7,7-20%). Zalecany jest dożywotni nadzór obrazowy MRI, szczególnie intensywny w pierwszych 5 latach (co 6 miesięcy), a następnie coroczny przez kolejne 15 lat.
chordoma, choroba Olliera, COVID-19, czynnik transkrypcyjny brachyury, Escherichia coli, guz kręgosłupa, guz pierwotny, guz wewnątrzczaszkowy, kontrast gadolinowy, kość krzyżowa, marker molekularny, Mycobacterium marinum, nawrót miejscowy, nowotwór kości, ośrodkowy układ nerwowy, pierwotny nowotwór złośliwy kości, podstawa czaszki, połączenie czaszkowo-szyjne, przerzut odległy, przeżycie warunkowe, resekcja guza, rezonans magnetyczny, struna grzbietowa, stwardnienie guzowate, wirus SARS-CoV-2, wskaźnik przeżycia, zespół Maffucciego - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniakomłoniak – Patofizjologia i mechanizm
Naczyniakomięsak to rzadki, wysoce złośliwy mięsak tkanek miękkich wywodzący się z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych lub limfatycznych, stanowiący około 1% wszystkich mięsaków. Charakteryzuje się szybkim wzrostem, wysokim ryzykiem nawrotów miejscowych oraz wczesnym rozsiewem hematogennym. Najczęściej lokalizuje się w skórze, tkankach miękkich, wątrobie, piersi, śledzionie, kościach i sercu. Patogeneza obejmuje złożone zaburzenia molekularne, w tym mutacje genów KDR, TP53, PIK3CA (szczególnie w pierwotnym naczyniakomięsaku piersi), amplifikacje onkogenu MYC (zwłaszcza w naczyniakomięsakach po radioterapii i związanych z obrzękiem limfatycznym), mutacje PTPRB i PLCG1 oraz koamplifikację FLT4 w 25% wtórnych przypadków. Kluczowe szlaki sygnałowe to ANGPT-TIE, PI3K/AKT/PLCG1/PKC, RAS oraz IL-13/IL-13Rα2, a także nadekspresja VEGF i jego receptorów. Znaczącą rolę odgrywają także mikroRNA, zwłaszcza klaster miR-17-92 regulowany przez MYC. Czynniki ryzyka obejmują radioterapię (56,8% mięsaków po radioterapii piersi to naczyniakomięsaki), przewlekły obrzęk limfatyczny, ekspozycję na karcynogeny (chlorek winylu, dwutlenek toru, arsen, sterydy anaboliczne) oraz predyspozycje genetyczne (NF-1, zespół Maffucciego, xeroderma pigmentosum, mutacje POT1). Histopatologicznie wyróżnia się formy dobrze i słabo zróżnicowane, z dominującym wzorem litym i obecnością atypii, mitoz oraz martwicy, a wielkość guza ≥5 cm i wiek pacjenta są głównymi czynnikami prognostycznymi.
amplifikacja MYC, chlorek winylu, choroba Olliera, dwutlenek toru, inhibitor kinazy tyrozynowej, klaster miR-17-92, komórki śródbłonka, markery immunohistochemiczne, mięsak tkanki miękkiej, mikroRNA, mutacja PIK3CA, naczynia krwionośne, naczyniakomięsak, naczyniakomięsak piersi, nadekspresja VEGF, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nowotwór tkanki miękkiej, obrzęk limfatyczny, radioterapia, rozsiew krwiopochodny, siatkówczak obustronny, szlak PI3K/AKT, xeroderma pigmentosum, zespół Klippela-Trenaunaya, zespół Maffucciego, zespół Stewarta-Trevesa - Leksykon chorób i schorzeń
Oligodendroglioma – Zapobieganie i profilaktyka
Oligodendroglioma to rzadki nowotwór mózgu wywodzący się z oligodendrocytów, charakteryzujący się brakiem jednoznacznie zidentyfikowanych czynników ryzyka i przyczyn. Nie istnieją potwierdzone metody zapobiegania temu guzowi, a jego rozwój przebiega bez wyraźnych, możliwych do uniknięcia czynników środowiskowych czy stylu życia. Wyjątkiem są rzadkie zespoły genetyczne, takie jak neurofibromatoza typu I (NF1), zespół Li-Fraumeni oraz zespół Maffucciego, które predysponują do rozwoju oligodendroglioma. W tych przypadkach prewencja opiera się głównie na regularnym monitorowaniu i wczesnym wykrywaniu zmian za pomocą badań obrazowych, np. MRI.
badanie genetyczne, chemioterapia, czynnik ryzyka, ekspozycja na chemikalia, guz mózgu, komórka glejowa, komórka nowotworowa, metoda zapobiegania, neurofibromatoza typu I, NF1, objaw neurologiczny, oligodendrocyt, oligodendroglioma, promieniowanie jonizujące, radioterapia, resekcja guza, rzadka choroba genetyczna, wczesna diagnostyka, wczesne wykrywanie, zespół Li-Fraumeni, zespół Maffucciego - Leksykon chorób i schorzeń
Oligodendroglioma – Epidemiologia
Skąpodrzewiak (oligodendroglioma) stanowi 5-20% nowotworów glejowych i 1-4% pierwotnych guzów mózgu, z roczną częstością występowania 0,2-0,32/100 000 dla WHO II stopnia oraz 0,17/100 000 dla anaplastycznego WHO III stopnia. Mediana wieku diagnozy wynosi 35-47 lat dla stopnia II i 50 lat dla stopnia III, z przewagą zachorowań u mężczyzn (stosunek 1,3:1) oraz u osób rasy kaukaskiej (76,9%). U pacjentów pediatrycznych (6,5% przypadków) średni wiek diagnozy to 12±6 lat, a guzy te wykazują odmienne markery molekularne. Czynniki ryzyka obejmują dodatni wywiad rodzinny, zespoły genetyczne (Li-Fraumeni, NF1/2, Maffucci) oraz ekspozycję na promieniowanie jonizujące. Nie istnieją obecnie skuteczne metody zapobiegania ani rutynowe badania przesiewowe.
badanie MRI, badanie neurologiczne, badanie obrazowe, całkowita resekcja guza, glejak wielopostaciowy, gwiaździak anaplastyczny, kodelecja 1p/19q, lek przeciwpadaczkowy, mutacja IDH, napad padaczkowy, nerwiakowłókniakowatość typu 1, neuro-onkolog, nowotwór glejowy, obrazowanie dyfuzyjne, obrazowanie perfuzyjne, pierwotny nowotwór mózgu, promieniowanie jonizujące, radioterapia, resekcja chirurgiczna, skąpodrzewiak, spektroskopia MR, vorasidenib, zespół Li-Fraumeni, zespół Maffucciego - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniakomłoniak – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Naczyniakomłoniak (angiosarcoma) to rzadki, agresywny nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych lub limfatycznych, stanowiący 1-2% mięsaków tkanek miękkich. Najczęściej lokalizuje się w skórze (głowa, szyja), piersi, wątrobie, śledzionie i kościach, charakteryzując się szybkim wzrostem i wczesnym rozsiewem hematogennym. Wyróżnia się pierwotny naczyniakomłoniak piersi u kobiet 20-40 lat oraz wtórny, rozwijający się po radioterapii raka piersi u starszych pacjentek. Diagnostyka opiera się na biopsji, MRI, CT, PET oraz EKG (w przypadku lokalizacji sercowej). Leczenie wymaga podejścia wielodyscyplinarnego i obejmuje chirurgię z resekcją R0 (margines około 3 cm w piersi), radioterapię okołooperacyjną, chemioterapię (paklitaksel cotygodniowo, doksorubicyna, ifosfamid), terapię celowaną oraz immunoterapię (inhibitory PD-1). Nowe terapie, takie jak skojarzenie kabozantynibu z niwolumabem oraz propranolol, wykazują obiecujące wyniki.
biopsja, chlorek winylu, doksorubicyna, elektrokardiogram, geny BRCA, ifosfamid, inhibitory punktów kontrolnych, mięsak tkanek miękkich, naczynia limfatyczne, naczyniakomłoniak, nadciśnienie tętnicze, nerwiakowłókniakowatość, neuropatia obwodowa, obrzęk limfatyczny, paklitaksel, pozytonowa tomografia emisyjna, propranolol, resekcja chirurgiczna, rezonans magnetyczny, śródbłonek naczyń krwionośnych, supresja szpiku kostnego, tomografia komputerowa, zespół Klippela-Trenaunaya, zespół Maffucciego - Leksykon chorób i schorzeń
Glejak wielopostaciowy – Epidemiologia
Glejak wielopostaciowy (GBM) jest najczęstszym i najbardziej agresywnym pierwotnym nowotworem złośliwym mózgu u dorosłych, stanowiąc około 14,5% wszystkich guzów OUN i 48,6% złośliwych guzów OUN. Średni czas przeżycia wynosi około 15 miesięcy, a 5-letni wskaźnik przeżycia to zaledwie 5-6,9%. Roczna standaryzowana częstość występowania w USA wynosi 3,19/100 000, z wyższą zapadalnością u mężczyzn (3,97/100 000) niż u kobiet (2,53/100 000), a mediana wieku diagnozy to 64 lata. GBM lokalizuje się głównie w płatach czołowym, skroniowym i ciemieniowym, a czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące, czynniki immunologiczne, polimorfizmy genetyczne oraz zespoły dziedziczne (np. zespół Turcota, Li-Fraumeni). Epidemiologia wykazuje różnice rasowe i etniczne, z najwyższą zapadalnością u białych nie-Latynosów (3,51/100 000) i najniższą u Azjatów (1,18/100 000).
badanie asocjacyjne całego genomu, choroba Olliera, glejak wielopostaciowy, guz nadnamiotowy, guz ośrodkowego układu nerwowego, immunoterapia, limfocyt T cytotoksyczny, lokalizacja nadnamiotowa, metylacja promotora MGMT, mutacja IDH, nadzór epidemiologiczny, nowotwór złośliwy mózgu, ocena geriatryczna, polimorfizm nukleotydowy, promieniowanie jonizujące, resekcja guza, temozolomid, wskaźnik zapadalności, zespół Li-Fraumeni, zespół Lyncha, zespół Maffucciego, zespół nowotworowy, zespół Turcota