hamowanie czynności kory nadnerczy

Hamowanie czynności kory nadnerczy to proces fizjologiczny lub farmakologiczny polegający na zmniejszeniu produkcji i wydzielania hormonów steroidowych przez korę nadnerczy. Główne hormony produkowane przez korę nadnerczy to glikokortykoidy (kortyzol), mineralokortykoidy (aldosteron) oraz androgeny nadnerczowe.

W warunkach fizjologicznych hamowanie czynności kory nadnerczy zachodzi na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego w osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Podwyższone stężenie kortyzolu we krwi hamuje wydzielanie kortykoliberyny (CRH) przez podwzgórze oraz hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) przez przysadkę, co prowadzi do zmniejszenia stymulacji kory nadnerczy i obniżenia produkcji kortyzolu.

Farmakologiczne hamowanie czynności kory nadnerczy może być osiągnięte poprzez stosowanie różnych leków, takich jak inhibitory syntezy steroidów (ketokonazol, metyrapon, aminoglutetymid), antagonisty receptora glikokortykoidowego (mifepriston) lub analogi somatostatyny (pasireotyd). Metody te są wykorzystywane w leczeniu chorób przebiegających z nadmierną produkcją hormonów kory nadnerczy, takich jak zespół Cushinga, hiperaldosteronizm czy wrodzony przerost nadnerczy.

Długotrwałe hamowanie czynności kory nadnerczy, szczególnie nagłe odstawienie glikokortykosteroidów stosowanych przewlekle, może prowadzić do niewydolności nadnerczy – stanu zagrożenia życia, charakteryzującego się niezdolnością do odpowiedniej produkcji kortyzolu w odpowiedzi na stres. Dlatego zmniejszanie dawek glikokortykosteroidów powinno odbywać się stopniowo, pod ścisłą kontrolą lekarza.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Wynzora

Produkt leczniczy Wynzora, zawierający kalcypotriol 50 µg/g oraz betametazon dipropionian 0,5 mg/g w formie kremu, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania u pacjentów z łuszczycą. Kortykosteroid zawarty w preparacie może ulegać wchłanianiu ogólnoustrojowemu, co niesie ryzyko hamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz zaburzeń metabolicznych, w tym kontroli cukrzycy. W badaniu klinicznym u 27 dorosłych pacjentów z rozległą łuszczycą stwierdzono zahamowanie czynności kory nadnerczy u 3,7% po 4 i 8 tygodniach terapii. Należy unikać stosowania kremu pod opatrunkami okluzyjnymi, na rozległych uszkodzonych obszarach skóry, błonach śluzowych oraz w fałdach skóry, ze względu na zwiększone ryzyko wchłaniania ogólnoustrojowego i działań niepożądanych.
betametazonu dipropionian, błona śluzowa, butylohydroksyanizol, centralna chorioretinopatia surowicza, ciśnienie śródgałkowe, fałd skóry, hamowanie czynności kory nadnerczy, jaskra, kalcypotriol, kontaktowe zapalenie skóry, kortykosteroid, łuszczyca, makrogologlicerolu hydroksystearynian, nieostre widzenie, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, uszkodzona skóra, zaburzenie widzenia, zaćma
Leksykon leków
Interakcje leku – Resbud 0,25 mg/ml

Budezonid, metabolizowany głównie przez izoenzym CYP3A4, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne, zwłaszcza z silnymi inhibitorami tego enzymu, takimi jak azolowe leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol). Jednoczesne stosowanie itrakonazolu w dawce 200 mg/dobę może zwiększyć stężenie budezonidu w osoczu około czterokrotnie po pojedynczej dawce 1000 μg, co znacząco podnosi ryzyko działań niepożądanych glikokortykosteroidów. W związku z tym zaleca się unikanie takiej terapii skojarzonej lub, jeśli jest niezbędna, wydłużenie odstępów między dawkami, zmniejszenie dawki budezonidu oraz ścisłe monitorowanie pacjenta. Ponadto, u kobiet stosujących estrogeny lub steroidowe środki antykoncepcyjne w dużych dawkach obserwuje się podwyższone stężenia glikokortykosteroidów i nasilone ich działanie, co wymaga monitorowania pod kątem objawów nadmiaru kortykosteroidów.
azolowe leki przeciwgrzybicze, biodostępność systemowa, budezonid, choroby układu oddechowego, CYP3A4, doustne środki antykoncepcyjne, działanie immunosupresyjne, ekspozycja ogólnoustrojowa, erytromycyna, estrogeny, glikokortykosteroid, hamowanie czynności kory nadnerczy, inhibitor CYP3A4, interakcje farmakodynamiczne, interakcje farmakokinetyczne, itrakonazol, ketokonazol, nadmiar glikokortykosteroidów, niewydolność przysadki mózgowej, Resbud, test stymulacji ACTH
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – OtriAllergy Control

OtriAllergy Control to aerozol do nosa zawierający flutykazonu propionian w dawce 50 mikrogramów na dawkę, stosowany w leczeniu objawów alergicznych. Terapia powinna być monitorowana, a jeśli po 7 dniach nie nastąpi poprawa, leczenie należy przerwać lub skonsultować z lekarzem. Maksymalny czas stosowania bez konsultacji lekarskiej nie powinien przekraczać 3 miesięcy. Przed zastosowaniem leku konieczna jest ocena ryzyka u pacjentów stosujących inne kortykosteroidy, z infekcjami przewodów nosowych, urazami lub zabiegami w obrębie nosa, ze względu na możliwe interakcje i wpływ na proces gojenia. Należy również uwzględnić potencjalne działania ogólnoustrojowe, takie jak zespół Cushinga, hamowanie czynności kory nadnerczy, opóźnienie wzrostu u dzieci, obniżenie gęstości mineralnej kości oraz zaburzenia metaboliczne i psychiczne.
aerozol do nosa, błona śluzowa nosa, centralna chorioretinopatia surowicza, chlorek benzalkoniowy, CSCR, cushingoidalne rysy twarzy, działanie ogólnoustrojowe, flutykazonu propionian, gęstość mineralna kości, hamowanie czynności kory nadnerczy, inhibitor proteazy, jaskra, ketokonazol, kobicystat, kortykosteroid, kortykosteroid donosowy, nadmierna aktywność psychoruchowa, nieostre widzenie, owrzodzenie błony śluzowej nosa, rytonawir, zaburzenie metabolizmu glukozy, zaćma, zatoka przynosowa, zespół Cushinga
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Softacort 3,35 mg/ml

Preparat Softacort zawiera hydrokortyzon sodu fosforan w stężeniu 3,35 mg/ml i jest stosowany miejscowo w postaci kropli do oczu. W kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią, dostępne dane kliniczne są ograniczone. Kortykosteroidy przenikają przez barierę łożyskową, a badania na modelach zwierzęcych wskazują na potencjalne ryzyko teratogenne, takie jak rozszczep podniebienia, choć kliniczne znaczenie tych obserwacji nie jest jednoznaczne. Ogólnoustrojowe podawanie kortykosteroidów może prowadzić do hamowania wzrostu wewnątrzmacicznego oraz supresji czynności kory nadnerczy u płodu, jednak takie działania niepożądane nie zostały zgłoszone po miejscowym stosowaniu kropli do oczu, co sugeruje minimalną ekspozycję systemową. Z tego względu stosowanie Softacortu w ciąży jest zalecane wyłącznie w sytuacjach, gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.
bariera łożyskowa, ekspozycja ogólnoustrojowa, glikokortykosteroid, hamowanie czynności kory nadnerczy, hamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego, hydrokortyzon sodu fosforan, kortykosteroid, krople do oczu, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, rozszczep podniebienia, Softacort, wiek rozrodczy, zahamowanie wzrostu

hamowanie czynności kory nadnerczy

Powiązane wpisy

Specjalne ostrzeżenia – Wynzora

Interakcje leku – Resbud 0,25 mg/ml

Specjalne ostrzeżenia – OtriAllergy Control

Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Softacort 3,35 mg/ml