polipeptyd transportujący aniony organiczne 1B1

Polipeptyd transportujący aniony organiczne 1B1 (OATP1B1, ang. Organic Anion Transporting Polypeptide 1B1), kodowany przez gen SLCO1B1, jest białkiem transportowym zlokalizowanym głównie w błonie sinusoidalnej hepatocytów. Odpowiada za wychwyt z krwi do wątroby wielu substancji endogennych oraz ksenobiotyków, w tym leków.

OATP1B1 odgrywa kluczową rolę w metabolizmie wątrobowym statyn, w tym atorwastatyny, simwastatyny i rosuwastatyny. Polimorfizmy genu SLCO1B1, szczególnie wariant c.521T>C (rs4149056), są związane ze zwiększonym ryzykiem miopatii indukowanej statynami poprzez zmniejszenie wychwytu tych leków do wątroby i zwiększenie ich stężenia w osoczu.

Poza statynami, OATP1B1 transportuje również inne leki, takie jak metotreksat, repaglinid, bozentan oraz niektóre antybiotyki. Jest także odpowiedzialny za transport endogennych substancji, w tym bilirubiny, kwasów żółciowych i hormonów tarczycy. Dysfunkcja tego transportera może prowadzić do hiperbilirubinemii i zaburzeń gospodarki kwasów żółciowych.

W praktyce klinicznej, badanie farmakogenetyczne polimorfizmów SLCO1B1 może być pomocne w personalizacji dawkowania statyn, szczególnie u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych. Interakcje lekowe na poziomie OATP1B1 mogą prowadzić do istotnych klinicznie konsekwencji, dlatego znajomość substratów i inhibitorów tego transportera jest ważna przy planowaniu terapii wielolekowej.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Apo-Atorva 30 mg

Atorwastatyna, substancja czynna leku Apo-Atorva, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie (Cmax) w osoczu w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność względna wynosi 95-99%, jednak całkowita biodostępność jest niska (~12%) z powodu intensywnego metabolizmu pierwszego przejścia w wątrobie oraz usuwania przez komórki przewodu pokarmowego. Lek jest substratem transporterów OATP1B1, OATP1B3 oraz pomp efluksowych P-gp i BCRP, co wpływa na jego dystrybucję i wydalanie. Objętość dystrybucji wynosi około 381 l, a wiązanie z białkami osocza ≥98%. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, prowadząc do aktywnych metabolitów hydroksylowanych, które odpowiadają za około 70% całkowitej aktywności hamującej reduktazę HMG-CoA. Okres półtrwania atorwastatyny wynosi około 14 godzin, natomiast działanie farmakologiczne utrzymuje się 20-30 godzin dzięki aktywnym metabolitom. Eliminacja odbywa się głównie z żółcią, bez istotnego krążenia jelitowo-wątrobowego.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, biodostępność leku, cytochrom P450 3A4, dystrybucja leku, glukuronidacja, heterozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna, hydroksylowane pochodne, klasyfikacja Child-Pugh, klirens atorwastatyny, krążenie jelitowo-wątrobowe, metabolity atorwastatyny, metabolizm pierwszego przejścia, niewydolność nerek, o-hydroksyatorwastatyna, okres półtrwania, P-glikoproteina, poalkoholowe uszkodzenie wątroby, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm genetyczny, polipeptyd 1B3, polipeptyd transportujący aniony organiczne 1B1, pompy efluksowe, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, skala Tannera, skalowanie allometryczne, stężenie LDL-C, stężenie maksymalne, transporter OATP1B1
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Clatexo 20 mg

Bilastyna, substancja czynna leku Clatexo (20 mg), charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po około 1,3 godziny, z biodostępnością około 61%. Lek wykazuje wysoki stopień wiązania z białkami osocza (84-90%) i jest substratem dla glikoproteiny P oraz OATP, co może mieć znaczenie w kontekście interakcji lekowych, zwłaszcza z ketokonazolem, erytromycyną, diltiazemem czy sokiem grejpfrutowym. Bilastyna nie jest metabolizowana przez enzymy CYP450, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych, a jej eliminacja odbywa się głównie w postaci niezmienionej – 28,3% z moczem i 66,5% z kałem. Okres półtrwania wynosi średnio 14,5 godziny, co umożliwia dawkowanie raz na dobę. Farmakokinetyka bilastyny jest liniowa w zakresie dawek 5-220 mg, z niewielką zmiennością międzyosobniczą, co zapewnia przewidywalność efektu terapeutycznego.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, badanie in vitro, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej 2, białko osocza, biodostępność, cytochrom P450, dystrybucja, działanie przeciwhistaminowe, eliminacja bilastyny, glikoproteina p, izoenzym cytochromu P450, liniowa farmakokinetyka, metabolizm, okres półtrwania, pole pod krzywą stężeń, polipeptyd transportujący aniony organiczne 1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne 1B3, polipeptydy transportujące aniony organiczne, przewlekła pokrzywka, stężenie w osoczu, tabletka ulegająca rozpadowi w jamie ustnej, transporter anionów organicznych, transporter anionów organicznych-3, transporter kationów organicznych, transporter kationów organicznych 2, wchłanianie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon substancji czynnych
Erybulina – Interakcje

Erybulina jest wydalana głównie z żółcią (do 70%) i nie jest substratem dla kluczowych białek transportowych, takich jak BCRP, OAT1, OAT3, OATP1B1, OATP1B3, MRP2, MRP4 czy BSEP. Nie wykazuje istotnych interakcji farmakokinetycznych z inhibitorami i induktorami CYP3A4, co potwierdzają badania z ketokonazolem i ryfampicyną, które nie wpływały znacząco na AUC ani Cmax erybuliny. In vitro erybulina może słabo hamować CYP3A4, jednak brak jest potwierdzenia tego efektu in vivo. W związku z tym, szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu erybuliny z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanymi przez CYP3A4, takimi jak alfentanyl, cyklosporyna, ergotamina, fentanyl, pimozyd, chinidyna, syrolimus i takrolimus, zalecając ścisłe monitorowanie kliniczne i ewentualne dostosowanie dawki. Erybulina nie hamuje innych ważnych izoenzymów cytochromu P450 (CYP1A2, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C9, CYP2C19, CYP2D6, CYP2E1) ani białek transportowych OCT1, OCT2, OAT1, OAT3, OATP1B1 i OATP1B3 w stężeniach klinicznie istotnych, co minimalizuje ryzyko interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez te enzymy i transportery.
alfentanyl, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, chinidyna, cyklosporyna, depresja ośrodkowego układu nerwowego, enzym CYP1A2, enzym CYP2B6, enzym CYP2C19, enzym CYP2C8, enzym CYP2C9, enzym CYP2D6, enzym CYP2E1, enzym CYP3A4, ergotamina, erybulina, fentanyl, glikoproteina p, inhibitor CYP3A4, interakcja farmakokinetyczna, izoenzymy cytochromu P450, ketokonazol, maksymalne stężenie w osoczu, metabolizm CYP3A4, pimozyd, pole pod krzywą stężenia, polipeptyd transportujący aniony organiczne 1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne 1B3, pompa eksportu soli kwasów żółciowych, ryfampicyna, substancja pomocnicza, syrolimus, takrolimus, transporter anionów organicznych, transportery anionów organicznych, wąski indeks terapeutyczny, zaburzenie psychomotoryczne
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Torvacard neo 10 mg

Atorwastatyna, substancja czynna leku Torvacard neo, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) w ciągu 1-2 godzin. Biodostępność tabletek powlekanych wynosi 95-99% względem roztworu, jednak całkowita biodostępność ogólnoustrojowa jest znacznie niższa i wynosi około 12%, co wynika z efektu pierwszego przejścia obejmującego usunięcie leku przez komórki błony śluzowej przewodu pokarmowego oraz intensywny metabolizm wątrobowy. Atorwastatyna wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (≥98%) oraz dużą objętość dystrybucji (~381 l), co świadczy o dobrej penetracji do tkanek. Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4, prowadząc do powstania aktywnych orto- i para-hydroksylowanych metabolitów, które odpowiadają za około 70% całkowitej aktywności hamującej reduktazę HMG-CoA, co przekłada się na przedłużone działanie terapeutyczne.
atorwastatyna, białko oporności raka piersi, biodostępność ogólnoustrojowa, cytochrom P450 3A4, efekt pierwszego przejścia, klirens żółciowy, metabolity atorwastatyny, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, P-glikoproteina, polipeptyd transportujący aniony organiczne, polipeptyd transportujący aniony organiczne 1B1, polipeptyd transportujący aniony organiczne 1B3, pompa efluksowa, reduktaza HMG-CoA, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza

polipeptyd transportujący aniony organiczne 1B1

Powiązane wpisy

Właściwości farmakokinetyczne – Apo-Atorva 30 mg

Właściwości farmakokinetyczne – Clatexo 20 mg

Erybulina – Interakcje

Właściwości farmakokinetyczne – Torvacard neo 10 mg