kortykosteroid egzogenny
Kortykosteroidy egzogenne to syntetycznie wytwarzane pochodne hormonów kory nadnerczy, stosowane jako leki o silnym działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwalergicznym. W przeciwieństwie do endogennych kortykosteroidów produkowanych naturalnie przez organizm, preparaty egzogenne są podawane jako leki w różnych postaciach farmaceutycznych.
W praktyce klinicznej kortykosteroidy egzogenne dzieli się na glikokortykosteroidy (o dominującym wpływie na metabolizm węglowodanów) oraz mineralokortykosteroidy (regulujące gospodarkę wodno-elektrolitową). Preparaty te różnią się siłą działania, okresem półtrwania oraz stosunkiem aktywności glikokortykosteroidowej do mineralokortykosteroidowej, co determinuje ich zastosowanie kliniczne.
Wskazania do stosowania kortykosteroidów egzogennych są szerokie i obejmują choroby autoimmunologiczne, stany zapalne, alergie, choroby płuc (w tym astmę), schorzenia dermatologiczne, reumatologiczne oraz jako leczenie wspomagające w onkologii. Mogą być podawane doustnie, dożylnie, domięśniowo, dostawowo, wziewnie, donosowo oraz miejscowo na skórę i błony śluzowe.
Stosowanie kortykosteroidów egzogennych wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych, zwłaszcza przy długotrwałej terapii systemowej. Do najczęstszych należą: zaburzenia gospodarki węglowodanowej, osteoporoza, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia elektrolitowe, immunosupresja, zmiany w wyglądzie zewnętrznym (cushingoidalne rysy twarzy, otyłość centralna), zaburzenia psychiczne oraz supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Clobetaxon 0,5 mg/g
Przedawkowanie klobetazolu propionianu, stosowanego miejscowo w maści Clobetaxon (0,5 mg/g), jest rzadkim, lecz klinicznie istotnym zjawiskiem, które najczęściej wynika z długotrwałego stosowania lub nieprawidłowego użycia preparatu. Nadmierna absorpcja ogólnoustrojowa tego silnego kortykosteroidu może prowadzić do rozwoju zespołu Cushinga, charakteryzującego się m.in. twarzą księżycowatą, otyłością centralną, rozstępami skórnymi, nadciśnieniem tętniczym oraz hiperglikemią. Dodatkowo, długotrwałe stosowanie może wywołać supresję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, skutkującą zahamowaniem endogennej produkcji kortyzolu i ryzykiem niewydolności nadnerczy. Nagłe odstawienie leku po okresie supresji może prowadzić do niedoboru glikokortykosteroidów i poważnych zaburzeń endokrynologicznych.
absorpcja ogólnoustrojowa, Clobetaxon, hiperglikemia, hiperkortyzolizm, klobetazol propionian, kortykosteroid egzogenny, kortykosteroid miejscowy, kortyzol endogenny, nadciśnienie tętnicze, niedobór glikokortykosteroidów, niewydolność nadnerczowa, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, otyłość centralna, parametr hormonalny, przedawkowanie długotrwałe, rozstępy skórne, twarz księżycowata, zaburzenie endokrynologiczne, zespół Cushinga