enancjomer R
Enancjomer R odnosi się do jednej z dwóch możliwych form przestrzennych (stereoizomerów) związku chemicznego, która jest wyznaczana według reguł pierwszeństwa Cahna-Ingolda-Preloga. W tej nomenklaturze R (od łacińskiego „rectus” oznaczającego „prawy”) określa konfigurację absolutną chiralnego centrum, w którym priorytetowe podstawniki są ułożone zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
W medycynie i farmakologii rozróżnienie między enancjomerami R i S ma kluczowe znaczenie, ponieważ często wykazują one różne właściwości biologiczne. Enancjomer R może posiadać odmienne działanie farmakologiczne, inny profil farmakokinetyczny oraz różnić się aktywnością terapeutyczną w porównaniu do swojego odpowiednika – enancjomeru S. Przykładowo, w przypadku niektórych leków tylko jedna forma enancjomeryczna wykazuje pożądane działanie lecznicze, podczas gdy druga może być nieaktywna lub nawet toksyczna.
Rozwój metod syntezy stereoselektywnej oraz technik rozdziału racematów umożliwił produkcję czystych enancjomerów, co przyczyniło się do opracowania bardziej bezpiecznych i skutecznych leków. Znajomość właściwości enancjomerów R jest niezbędna dla właściwego projektowania leków, przewidywania ich mechanizmów działania oraz optymalizacji terapii farmakologicznych.
Powiązane wpisy
-
Leksykon substancji czynnych
Bikalutamid jest niesteroidowym antyandrogenem z grupy antagonistów hormonów, klasyfikowanym pod kodem ATC L02BB03. Jego mechanizm działania opiera się na specyficznym, wysokowydajnym wiązaniu się z dzikimi receptorami androgenowymi, bez indukcji ekspresji genów, co skutkuje hamowaniem stymulacji androgenowej komórek docelowych. Substancja występuje jako racemat, jednak aktywność farmakodynamiczna przypisywana jest niemal wyłącznie (R)-enancjomerowi. Efektem klinicznym jest regresja guza gruczołu krokowego, co przekłada się na zmniejszenie rozmiaru nowotworu prostaty i stanowi podstawę terapeutyczną stosowania bikalutamidu w leczeniu przeciwnowotworowym.
bikalutamid, działanie antyandrogenne, ekspresja genu, enancjomer, enancjomer R, gruczoł krokowy, leczenie przeciwnowotworowe, niesteroidowy antyandrogen, racemat, receptor androgenowy, regresja guza prostaty, stymulacja androgenowa -
Leksykon leków
Ibuprofen B. Braun w postaci roztworu do infuzji (200 mg/50 ml) charakteryzuje się 100% biodostępnością po podaniu dożylnym, co eliminuje fazę wchłaniania typową dla postaci doustnych. Maksymalne stężenie (Cmax) enancjomerów S i R osiągane jest około 40 minut po infuzji trwającej 30 minut. Lek wykazuje małą objętość dystrybucji (0,11-0,21 l/kg) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza, głównie albuminami, co ogranicza frakcję wolną do około 1% u osób zdrowych. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie poprzez hydroksylację i karboksylację, a eliminacja odbywa się głównie przez nerki (90%) z okresem półtrwania około 2 godzin. Farmakokinetyka ibuprofenu jest liniowa w dawkach od 200 mg do 800 mg, a mechanizm działania i profil farmakodynamiczny nie różnią się w zależności od drogi podania.
albumina, droga nerkowa, enancjomer R, enancjomer S, farmakokinetyka liniowa, hemodializa, hydroksylacja i karboksylacja, infuzja dożylna, inwersja metaboliczna, konwersja enancjomerów, łagodne zaburzenie czynności nerek, marskość wątroby, metabolizm ibuprofenu, mieszanina racemiczna, okres półtrwania, podanie dożylne, pole pod krzywą, przemiana metaboliczna, roztwór do infuzji, schyłkowa niewydolność nerek, skala Childa-Pugha, stereoselektywność, stężenie maksymalne, upośledzenie czynności wątroby, wchłanianie w jelicie cienkim, wchłanianie w żołądku, wiązanie z białkami osocza, wolna frakcja leku -
Leksykon leków
Lewocetyryzyna dichlorowodorek, będąca enancjomerem R cetyryzyny, jest silnym i wybiórczym antagonistą obwodowych receptorów histaminowych H1, wykazującym wysokie powinowactwo (Ki = 3,2 nmol/L), dwukrotnie większe niż cetyryzyna (Ki = 6,3 nmol/L). Okres półtrwania dysocjacji od receptorów H1 wynosi 115 ± 38 minut, co przekłada się na długotrwałe działanie blokujące – po 4 godzinach blokada receptorów wynosi 90%, a po 24 godzinach utrzymuje się na poziomie 57%. Początek działania terapeutycznego obserwuje się już po 1 godzinie od podania dawki 5 mg. Lewocetyryzyna skutecznie hamuje powstawanie pohistaminowego bąbla i rumienia, redukuje świąd oraz wpływa na mechanizmy zapalne, takie jak uwalnianie VCAM-1, przepuszczalność naczyń i migrację eozynofilów, co potwierdzają badania in vitro i in vivo.
alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, bąbel i rumień, choroba atopowa, cząsteczka adhezji komórkowej naczyń, działanie przeciwalergiczne, EKG, enancjomer R, komora Boydena, lek przeciwhistaminowy, lewocetyryzyna dichlorowodorek, migracja eozynofilów, odstęp QT, pochodna piperazyny, profil bezpieczeństwa, przepuszczalność naczyń, przewlekła pokrzywka idiopatyczna, przewlekłe alergiczne zapalenie, punktowy wskaźnik nasilenia objawów klinicznych, receptor histaminowy H1, roztocza kurzu domowego, schorzenie alergiczne, świąd, tachyfilaksja, uwalnianie histaminy, zaburzenie pokrzywkowe -
Leksykon leków
Auxilen, zawierający trometamol deksketoprofenu, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu domięśniowym, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) średnio po 20 minutach (zakres 10-45 min). Farmakokinetyka leku jest liniowa w dawkach 25-50 mg, zarówno po podaniu domięśniowym, jak i dożylnym, co potwierdza proporcjonalność AUC do dawki. Lek wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (99%), co przekłada się na niewielką objętość dystrybucji (<0,25 L/kg) oraz szybki okres półtrwania fazy dystrybucji (~0,35 h). Okres półtrwania eliminacji wynosi od 1 do 2,7 godziny, a przy wielokrotnym podawaniu nie obserwuje się kumulacji leku. Enancjomeryczna czystość jest zachowana in vivo, z wydalaniem wyłącznie enancjomeru S-(+), odpowiedzialnego za działanie terapeutyczne. Metabolizm odbywa się głównie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym, a eliminacja następuje przez nerki w postaci glukuronidów.
biotransformacja, czystość enancjomeryczna, dawkowanie leku, działanie przeciwzapalne, enancjomer R, enancjomer S, glukuronid, klirens leku, kumulacja leku, kwas glukuronowy, maksymalne stężenie leku, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, podanie parenteralne, pole powierzchni pod krzywą stężenia, stężenie leku w osoczu, trometamol deksketoprofenu, wiązanie z białkami osocza -
Leksykon leków
Lewocetyryzyna dichlorowodorek, substancja czynna leku Xyzal, jest silnym i wybiórczym antagonistą obwodowych receptorów histaminowych H1, wykazującym wysokie powinowactwo (Ki = 3,2 nmol/l) oraz długotrwałe działanie (okres półtrwania odłączania od receptorów H1 wynosi 115 ± 38 minut). Po jednorazowym podaniu dawki 5 mg, blokada receptorów H1 utrzymuje się na poziomie 90% po 4 godzinach i 57% po 24 godzinach. W badaniach klinicznych lewocetyryzyna wykazała istotne statystycznie hamowanie powstawania pohistaminowego bąbla i rumienia, z najsilniejszym efektem w ciągu pierwszych 12 godzin i utrzymującym się przez 24 godziny (p<0,001). Ponadto, lek szybko łagodzi objawy alergiczne, z początkiem działania już po 1 godzinie od podania dawki 5 mg. Działanie leku obejmuje także hamowanie migracji eozynofilów i zmniejszenie przepuszczalności naczyń, co potwierdzono w badaniach in vitro i in vivo.
bąbel i rumień pohistaminowy, całoroczne alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, cetyryzyna, choroba atopowa, desloratadyna, enancjomer R, jakość życia pacjenta, lek przeciwhistaminowy, lewocetyryzyna, migracja eozynofilów, odstęp QT, pochodna piperazyny, przepuszczalność naczyń, przewlekła pokrzywka idiopatyczna, przewlekłe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, punktowy wskaźnik nasilenia objawów, receptor histaminowy H1, roztocze kurzu domowego, sezonowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa, tachyfilaksja, wskaźnik wpływu dolegliwości skórnych -
Leksykon leków
Lek Zatotabs zawiera 400 mg ibuprofenu oraz 60 mg pseudoefedryny chlorowodorku, które charakteryzują się odrębnymi, ale komplementarnymi właściwościami farmakokinetycznymi. Ibuprofen wykazuje dobrą biodostępność doustną na poziomie 71% (forma racemiczna), z aktywnym enancjomerem S(+), natomiast R(-) ulega częściowej konwersji do formy czynnej. Wchłanianie ibuprofenu odbywa się w żołądku i jelicie cienkim, a okres półtrwania wynosi około 2 godziny. Pseudoefedryna jest szybko i niemal całkowicie wchłaniana, osiągając maksymalne stężenie w surowicy w ciągu 0,5-3 godzin, z początkiem działania już po 15-30 minutach i czasem działania terapeutycznego 4-6 godzin. Jej okres półtrwania wynosi 5-8 godzin, jednak może się wydłużyć do 50 godzin przy alkalizacji moczu. Metabolizm ibuprofenu zachodzi w wątrobie do pochodnych karboksylowanych (37%) i hydroksylowanych (25%), a pseudoefedryna przekształca się do norpseudoefedryny (10-30% metabolitów).
ADME, alkalizacja moczu, biodostępność, biotransformacja wątrobowa, deksibuprofen, działanie sympatykomimetyczne, efekt terapeutyczny, enancjomer, enancjomer R, ibuprofen z pseudoefedryną, interakcja farmakokinetyczna, metabolity hydroksylowane, metabolity ibuprofenu, norpseudoefedryna, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, pH moczu, proces farmakokinetyczny, profil działania leku, wchłanianie z przewodu pokarmowego, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie leku, wydalanie nerkowe, wydalanie w postaci niezmienionej -
Leksykon leków
Bikalutamid, substancja czynna preparatu Bicalutamide Accord 150 mg, charakteryzuje się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym, niezależnie od obecności pokarmu. W osoczu lek wiąże się z białkami w około 96%, a aktywny (R)-enancjomer wykazuje ponad 99% powinowactwo, co wpływa na jego długi okres półtrwania wynoszący około 1 tygodnia. Przy dawce 150 mg/dobę stężenie (R)-enancjomeru kumuluje się około 10-krotnie, osiągając w stanie stacjonarnym około 22 µg/ml, stanowiąc 99% całkowitej puli enancjomerów. Metabolizm zachodzi głównie przez utlenianie i sprzęganie z kwasem glukuronowym, a (R)-enancjomer jest inhibitorem CYP3A4, z mniejszym wpływem na CYP2C9, CYP2C19 i CYP2D6, co ma znaczenie przy kojarzeniu z innymi lekami metabolizowanymi przez te izoenzymy. Eliminacja metabolitów odbywa się równomiernie przez nerki i żółć, z różnicą w kinetyce enancjomerów – (S)-enancjomer jest szybko usuwany, podczas gdy (R)-enancjomer utrzymuje się dłużej w organizmie.
bikalutamid, biodostępność leku, CYP 2C19, CYP 2C9, CYP 2D6, CYP 3A4, cytochrom P450, działanie niepożądane, eliminacja leku, enancjomer R, glukuronidacja, metabolity leku, metabolizm leku, mieszanina racemiczna, okres półtrwania, powinowactwo do białek osocza, stan stacjonarny, utlenianie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby -
Leksykon leków
Deksketoprofen Sopharma, zawierający 50 mg deksketoprofenu (w postaci trometamolu) w 2 ml roztworu, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu domięśniowym, z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu (Cmax) po około 20 minutach (zakres 10-45 minut). Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 25-50 mg, zarówno po podaniu domięśniowym, jak i dożylnym, z wysokim wiązaniem z białkami osocza (99%) i niską objętością dystrybucji (<0,25 l/kg). Okres półtrwania w fazie dystrybucji wynosi około 0,35 godziny, a w fazie eliminacji 1-2,7 godziny. Brak kumulacji leku potwierdzono w badaniach wielokrotnych dawek, a enancjomeryczna czystość jest zachowana, co oznacza, że w moczu obecny jest wyłącznie aktywny enancjomer S-(+), odpowiedzialny za działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.
czas osiągnięcia stężenia maksymalnego, czystość enancjomeryczna, deksketoprofen trometamolu, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwzapalne, enancjomer R, enancjomer S, klirens całkowity, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objętość dystrybucji, okres półtrwania dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, podanie domięśniowe, podanie doustne, pole pod krzywą stężenia, reakcja II fazy metabolizmu, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie maksymalne, stężenie maksymalne w osoczu, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe -
Leksykon substancji czynnych
Karwedylol, będący alfa- i beta-adrenolitykiem, charakteryzuje się złożonym profilem farmakokinetycznym, z szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym i maksymalnym stężeniem (Cmax) około 21 μg/l osiąganym po 1,5 godziny. Biodostępność biologiczna wynosi około 25%, z wyraźnym efektem pierwszego przejścia wątrobowego. Enancjomer S(-) jest metabolizowany szybciej niż R(+), co skutkuje biodostępnością odpowiednio 15% i 31%. Karwedylol silnie wiąże się z białkami osocza (95-99%) i ma objętość dystrybucji 1,5-2 l/kg, zwiększoną u pacjentów z marskością wątroby. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem izoenzymów CYP2D6, CYP3A4, CYP2E1, CYP2C9 i CYP1A2, a aktywne metabolity wykazują silniejsze działanie beta-adrenolityczne i przeciwutleniające niż związek macierzysty. Wydalanie odbywa się głównie z żółcią (60% w postaci metabolitów) oraz w mniejszym stopniu z moczem (16%, z czego mniej niż 2% w formie niezmienionej).
aktywność beta-adrenolityczna, biodostępność, blokowanie receptorów beta, błona dializacyjna, działanie naczyniorozszerzające, efekt pierwszego przejścia, enancjomer R, enancjomer S, glikoproteina p, glukuronidacja, izoenzymy cytochromu P450, klirens całkowity, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, krążenie jelitowo-wątrobowe, lipofilność, marskość wątroby, metabolizm oksydacyjny, metabolizm pierwszego przejścia, metabolizm wątrobowy, niewydolność nerek, niewydolność serca, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, polimorfizm CYP2D6, receptory adrenergiczne, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer CYP2D6 -
Leksykon leków
Bikalutamid, podawany doustnie w dawce 50 mg, charakteryzuje się powolnym, ale efektywnym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, niezależnym od spożycia pokarmu. Substancja wykazuje bardzo wysokie wiązanie z białkami osocza (96% dla mieszaniny racemicznej, 99,6% dla enancjomeru R), co wpływa na jego dystrybucję i długi czas działania. Metabolizm bikalutamidu zachodzi głównie przez utlenianie i sprzęganie z kwasem glukuronowym, a eliminacja odbywa się w równych proporcjach przez nerki i z żółcią, przy czym w moczu nie stwierdza się obecności leku w formie niezmienionej. Enancjomer R, aktywny farmakologicznie, cechuje się długim okresem półtrwania około 1 tygodnia, co prowadzi do kumulacji w osoczu do stężenia około 9 µg/mL w stanie stacjonarnym, stanowiąc 99% wszystkich krążących enancjomerów.
bikalutamid, biodostępność, ciężka niewydolność wątroby, działanie niepożądane, enancjomer R, enancjomer S, hydroliza glukuronidów, metabolizm leku, mieszanina racemiczna, okres półtrwania leku, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stan stacjonarny leku, utlenianie, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, wydalanie nerkowe, wydalanie z żółcią -
Leksykon leków
Chlorowodorek werapamilu, obecny w preparacie Isoptin, jest mieszaniną racemiczną enancjomerów R i S, podlegającą intensywnemu metabolizmowi w wątrobie z udziałem izoenzymów CYP3A4, CYP1A2, CYP2C8, CYP2C9 oraz CYP2C18. W wyniku metabolizmu powstaje 12 metabolitów, z których norwerapamil wykazuje 10-20% aktywności farmakologicznej związku macierzystego i stanowi około 6% wydalanego leku. Biodostępność werapamilu po podaniu doustnym wynosi 22% dla formy o niemodyfikowanym uwalnianiu i około 33% dla formy o przedłużonym uwalnianiu, przy czym długotrwałe stosowanie powoduje dwukrotny wzrost biodostępności. Maksymalne stężenia w osoczu osiągane są odpowiednio po 1-2 godzinach (forma niemodyfikowana) i 4-5 godzinach (forma o przedłużonym uwalnianiu), a Tmax norwerapamilu wynosi 1 i 5 godzin. Werapamil wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~90%) oraz szeroką dystrybucję (1,8-6,8 l/kg masy ciała). Okres półtrwania eliminacyjnego wynosi 3-7 godzin, a klirens całkowity około 1 l/h/kg masy ciała.
absorpcja, biodostępność układowa, chlorowodorek werapamilu, CYP1A2, CYP2C18, CYP2C8, CYP2C9, CYP3A4, cytochrom P450, dystrybucja leku, działanie hipotensyjne, efekt pierwszego przejścia, enancjomer R, enancjomer S, hemodializa, klirens całkowity, metabolizm leku, mieszanina racemiczna, N-dealkilacja, nadciśnienie tętnicze, niemodyfikowane uwalnianie, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, norwerapamil, objętość dystrybucji, okres półtrwania, przedłużone uwalnianie, schyłkowa niewydolność nerek, stan stacjonarny leku, stężenie maksymalne, werapamil
