eradykacja choroby
Eradykacja choroby to pełne i trwałe wyeliminowanie danej choroby zakaźnej w skali globalnej. W przeciwieństwie do eliminacji (usunięcia choroby z określonego obszaru geograficznego) czy kontroli (ograniczenia zachorowalności do akceptowalnego poziomu), eradykacja oznacza całkowite zatrzymanie transmisji patogenu w populacji ludzkiej, bez ryzyka ponownego pojawienia się choroby.
Do udanych eradykacji chorób zalicza się eliminację ospy prawdziwej, ogłoszoną przez WHO w 1980 roku. Obecnie trwają globalne programy eradykacji poliomyelitis i drakunkulozy (choroby wywołanej przez robaka gwinejskiego). Skuteczna eradykacja wymaga spełnienia szeregu warunków, m.in.: dostępności skutecznych narzędzi diagnostycznych, efektywnych metod prewencji, braku rezerwuaru zwierzęcego patogenu oraz międzynarodowej koordynacji działań.
Eradykacja choroby stanowi największe wyzwanie w zdrowiu publicznym, ale jednocześnie przynosi długoterminowe korzyści ekonomiczne i zdrowotne. Wymaga znacznych nakładów finansowych i zasobów ludzkich na początkowym etapie, jednak w dłuższej perspektywie eliminuje koszty związane z leczeniem, nadzorem epidemiologicznym i programami szczepień przeciwko danej chorobie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Carmustine Accord 100 mg
Carmustine Accord, zawierający 100 mg karmustyny w fiolce, jest stosowany w terapii przeciwnowotworowej, szczególnie w leczeniu guzów mózgu (glejak wielopostaciowy, glejaki pnia mózgu, rdzeniak zarodkowy, gwiaździak, wyściółczak) oraz przerzutów do mózgu, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z radioterapią lub zabiegiem chirurgicznym. Lek jest również wskazany w terapii II rzutu chłoniaka nieziarniczego i choroby Hodgkina, a także w leczeniu nowotworów przewodu pokarmowego i czerniaka złośliwego (w terapii skojarzonej). Karmustyna jest stosowana jako element kondycjonowania przed autologicznym przeszczepieniem komórek macierzystych u pacjentów z hematologicznymi chorobami złośliwymi. Po rekonstytucji i rozcieńczeniu roztwór do infuzji ma stężenie 3,3 mg/ml, pH 3,2–7,0 oraz osmolalność 340–400 mOsmol/kg, co jest istotne dla bezpieczeństwa podania dożylnego.
autologiczne przeszczepienie komórek macierzystych, chemioterapeutyk, chłoniak nieziarniczy, choroba Hodgkina, czerniak złośliwy, eradykacja choroby, glejak pnia mózgu, glejak wielopostaciowy, guz mózgu, gwiaździak, karmustyna, leczenie kondycjonujące, nowotwór przewodu pokarmowego, ośrodkowy układ nerwowy, parametr hematologiczny, przerzut nowotworowy do mózgu, radioterapia, rdzeniak zarodkowy, terapia przeciwnowotworowa, terapia skojarzona, układ krwiotwórczy, wyściółczak, złośliwa choroba hematologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Ospa prawdziwa – Zapobieganie i profilaktyka
Ospa prawdziwa (variola) została oficjalnie wyeliminowana w 1980 roku, jednak ze względu na ryzyko wykorzystania wirusa jako broni biologicznej, utrzymuje się środki profilaktyczne. Szczepienia przeciwko ospie prawdziwej, historycznie skuteczne w około 95%, obecnie nie są rutynowo zalecane dla populacji ogólnej, lecz dla wybranych grup wysokiego ryzyka, takich jak pracownicy laboratoriów i personel medyczny mający kontakt z wirusem. Dostępne w USA szczepionki to ACAM2000 (żywy wirus vaccinia, podawany przez nakłucia dwuzębną igłą, wskazany dla osób ≥16 lat) oraz JYNNEOS (atenuowany wirus vaccinia, podawany w dwóch dawkach podskórnych w odstępie 4 tygodni, dla osób ≥18 lat, szczególnie z przeciwwskazaniami do ACAM2000). Szczepienie w ciągu 3 dni od ekspozycji może całkowicie zapobiec lub złagodzić przebieg choroby, a w ciągu 4-7 dni może zmniejszyć jej ciężkość. ACAM2000 jest przeciwwskazany u osób z osłabionym układem odpornościowym, atopowym zapaleniem skóry, chorobami serca, w ciąży oraz u dzieci poniżej 1 roku życia, natomiast JYNNEOS cechuje się niższym ryzykiem działań niepożądanych i jest bezpieczniejszy dla tych grup.
atopowe zapalenie skóry, brincidofovir, broń biologiczna, cidofowir, diagnostyka różnicowa, ekspozycja na wirusa, eradykacja choroby, immunoglobulina Vaccinia, kontrola zakażeń, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, ospa prawdziwa, pęcherzyk, profilaktyka przeciwwirusowa, respirator, środki ochrony indywidualnej, Światowa Organizacja Zdrowia, tecovirimat, wirus krowianki, wirus variola, zastrzyk podskórny - Leksykon chorób i schorzeń
Ospa prawdziwa – Etiologia i przyczyny
Ospa prawdziwa (variola) to ostra, wysoce zakaźna choroba wirusowa wywołana przez variola virus z rodziny Poxviridae, charakteryzująca się wysoką śmiertelnością – około 30% w przypadku szczepu Variola major u osób niezaszczepionych oraz 1% dla łagodniejszego Variola minor. Wirus posiada duży, dwuniciowy genom DNA (~186 kbp) i replikację odbywa autonomicznie w cytoplazmie komórek gospodarza. Transmisja odbywa się głównie drogą kropelkową, z wysoką zakaźnością (wskaźnik ataku wtórnego do 85% wśród niezaszczepionych), a także przez kontakt z wydzielinami i skażonymi przedmiotami. Patogeneza obejmuje początkową replikację w nabłonku i węzłach chłonnych, pierwotną i wtórną wiremię, a następnie rozwój charakterystycznych zmian skórnych i owrzodzeń błon śluzowych. Mechanizmy śmiertelności wiążą się z masywną toksemią, DIC, niewydolnością krążenia oraz powikłaniami bakteryjnymi i narządowymi. Białko G1R wirusa hamuje NF-kB, co może stanowić cel terapii molekularnych.
bioterroryzm, brincidofovir, cidofovir, czynnik jądrowy kappa-B, droga kropelkowa, drogi oddechowe, eradykacja choroby, lek przeciwwirusowy, nadzór epidemiologiczny, niewydolność nerek, Orthopoxvirus, ospa krwotoczna, posocznica, poxviridae, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, szczep wirusa, tecowirimat, variola major, variola minor, variola virus, wirus DNA, wirus krowianki, wirus ospy małpiej, wirus vaccinia, zakażenie bakteryjne, zapalenie płuc, źródło zakażenia - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Thiotepa Fresenius Kabi 15 mg
Tiotepa, będąca lekiem alkilującym z grupy przeciwnowotworowych (ATC: L01AC01), wykazuje działanie radiomimetyczne poprzez uwalnianie rodników imin etylenowych, które prowadzą do uszkodzeń DNA, w tym alkilacji guaniny w pozycji N-7 oraz rozerwania wiązania między podstawą purynową a cukrem. Lek ten jest kluczowy w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego (HPCT), zarówno autologicznym, jak i allogenicznym, ze względu na silne właściwości mieloablacyjne i brak toksyczności pozaszpikowej. Tiotepa umożliwia zwiększenie dawki podczas infuzji komórek macierzystych, co jest istotne dla skutecznej ablacji szpiku i immunosupresji, minimalizując ryzyko odrzutu przeszczepu.
ablacja szpiku kostnego, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba układu krwiotwórczego, działanie radiomimetyczne, eradykacja choroby, guz lity, HPCT, infuzja autologicznych komórek macierzystych, iperyt azotowy, leczenie kondycjonujące, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy, ostra GVHD, poprawa hematologiczna, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie autologiczne, przeszczepienie komórek macierzystych układu krwiotwórczego, przeżycie ogólne, przeżycie wolne od choroby, śmiertelność związana z leczeniem, śmiertelność związana z przeszczepem, środek alkilujący, tiotepa, toksyczność pozaszpikowa, właściwości mieloablacyjne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Thiotepa Fresenius Kabi 100 mg
Tiotepa, będąca środkiem alkilującym o mechanizmie działania polegającym na alkilacji guaniny w pozycji N-7 i rozerwaniu wiązań DNA, wykazuje silne właściwości mieloablacyjne i immunosupresyjne. Jest stosowana w leczeniu kondycjonującym przed autologicznym i allogenicznym przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego (HPCT) u dorosłych i dzieci z chorobami układu krwiotwórczego oraz guzami litymi. W badaniach klinicznych potwierdzono jej skuteczność, z przeżyciem wolnym od choroby (DFS) wynoszącym 43% po 5 latach u dorosłych z chorobami hematologicznymi oraz wartościami DFS od 40% do 75% u pacjentów pediatrycznych. Odsetek nawrotów w różnych grupach pacjentów utrzymuje się na poziomie ≤60% po ponad roku, a w niektórych przypadkach poniżej 40% nawet po 5-10 latach obserwacji. Ogólne przeżycie (OS) waha się od 17% do 100% w zależności od grupy i czasu obserwacji, co potwierdza efektywność terapii.
ablacja szpiku kostnego, alkilacja guaniny, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba układu krwiotwórczego, dysfagia, działanie radiomimetyczne, efekt przeszczep-przeciwko-białaczce, eradykacja choroby, guz lity, infuzja autologicznych komórek macierzystych, iperyt azotowy, leczenie kondycjonujące, lek alkilujący, odrzucenie przeszczepu, ogólne przeżycie, ostra choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, poprawa hematologiczna, przeszczepienie autologiczne, przeszczepienie komórek macierzystych układu krwiotwórczego, przeżycie wolne od choroby, schemat kondycjonujący, śmiertelność związana z leczeniem, śmiertelność związana z przeszczepem, środek cytotoksyczny, toksyczność pozaszpikowa, właściwości mieloablacyjne, wskaźnik nawrotu