Właściwości farmakodynamiczne leku Neurobion Advance

Produkt Neurobion Advance 100 mg + 50 mg + 1 mg tabletki powlekane należy do grupy farmakoterapeutycznej: witamina B1 w skojarzeniu z witaminą B6 i/lub B12 (kod ATC: A11DB). W skład leku wchodzą tiaminy azotan (100 mg), pirydoksyny chlorowodorek (50 mg) oraz cyjanokobalamina (1 mg), które pełnią funkcję koenzymów niezbędnych dla prawidłowego metabolizmu organizmu.¹

Rola tych witamin w metabolizmie różnorodnych tkanek, szczególnie komórek nerwowych obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego oraz komórek im towarzyszących, jest ściśle powiązana z zachowaniem właściwości strukturalnych i funkcjonalnych układu nerwowego. Witaminy B1, B6 i B12 pełnią kluczową rolę w procesach metabolicznych, regeneracyjnych oraz w utrzymaniu prawidłowego stanu nerwów poprzez różnorodne efekty neurotroficzne i neuroprotekcyjne.²

Niedobór tych witamin może prowadzić do dominacji neurologicznych objawów przedmiotowych i podmiotowych, takich jak uczucie mrowienia, zaburzenia czucia (drętwienie albo nadwrażliwość), allodynia, ból neuropatyczny, parestezje, osłabienie czucia, zaburzenia progu odczuwania bodźców, zmniejszenie szybkości przewodnictwa nerwowego oraz zaburzenia wrażliwości na temperaturę.³

Właściwości tiaminy (witaminy B1)

Pirofosforan tiaminy (TPP) stanowi aktywną postać witaminy B1 i pełni funkcję koenzymu dla wielu enzymów, w tym dehydrogenazy pirogronianowej oraz transketolazy. Dzięki temu tiamina uczestniczy głównie w metabolizmie węglowodanów, a także odgrywa rolę w syntezie lipidów i aminokwasów.⁴

Szczególnie istotne jest znaczenie tiaminy dla komórek nerwowych, które pokrywają swoje zapotrzebowanie energetyczne wyłącznie poprzez enzymatyczne utlenianie i dekarboksylację glukozy, co sprawia, że odpowiednia podaż witaminy B1 ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego. Dodatkowo tiamina uczestniczy w przewodzeniu impulsów nerwowych, a wyniki badań eksperymentalnych wskazują na jej działanie antynocyceptywne.⁵

Niedobór witaminy B1 może występować w różnych grupach pacjentów, w tym u osób z cukrzycą, w podeszłym wieku, z chorobami układu pokarmowego, u pacjentów poddawanych hemodializie, a także w przypadkach nieprawidłowego wchłaniania, przewlekłej choroby alkoholowej lub zwiększonego zapotrzebowania na tę witaminę.⁶

Kliniczne objawy niedoboru tiaminy dotyczą głównie układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Wczesne symptomy mogą pojawić się już po kilku dniach lub tygodniach niedoborów żywieniowych i obejmują: zmęczenie, drażliwość, osłabienie, ból, uczucie pieczenia w dłoniach i stopach, zaburzenia czucia, chód ataktyczny, niestrawność oraz depresję.⁷

Właściwości pirydoksyny (witaminy B6)

Fosforan pirydoksalu jest biologicznie czynną postacią pirydoksyny i funkcjonuje jako niezbędny koenzym w metabolizmie aminokwasów. Bierze udział w produkcji fizjologicznie aktywnych amin, takich jak serotonina, histamina i adrenalina, poprzez procesy dekarboksylacji, a także uczestniczy w procesach anabolicznych i katabolicznych na drodze transaminacji.⁸

W układzie nerwowym fosforan pirydoksalu odgrywa fundamentalną rolę w enzymatycznie kontrolowanym metabolizmie neuroprzekaźników. Dodatkowo, jako katalizator początkowych etapów biosyntezy sfingozyny, fosforan pirydoksalu jest kluczowy dla metabolizmu sfingolipidów – niezbędnych składników osłonek mielinowych komórek nerwowych.⁹

Niedobór witaminy B6 u dorosłych może prowadzić do zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego, manifestujących się jako polineuropatia, napady drgawkowe oraz zaburzenia funkcji poznawczych. Wpływa również na inne układy organizmu, powodując łojotokowe zapalenie skóry, zaburzenia funkcji błon śluzowych, układu krążenia i układu odpornościowego. Deficyt tej witaminy może także wywoływać nudności, wymioty, depresję, zaburzenia metabolizmu szczawianów oraz niedokrwistość.¹⁰

Podwyższone zapotrzebowanie na witaminę B6 występuje w różnych grupach ryzyka, w tym u osób z cukrzycą, w podeszłym wieku oraz u pacjentów z chorobami układu pokarmowego. Niskie spożycie i poziom witaminy B6 w organizmie wiąże się z zaburzoną czynnością układu odpornościowego i zwiększoną podatnością na zakażenia, szczególnie u osób starszych. Witamina B6 wyróżnia się tym, że zarówno jej niedobór, jak i nadmiar mogą powodować objawy neuropatii obwodowej.¹¹

Właściwości kobalaminy (witaminy B12)

Witamina B12 funkcjonuje w organizmie w postaci koenzymów: 5-deoksyadenozylokobalaminy i metylokobalaminy. Uczestniczy w metabolizmie kwasów nukleinowych i syntezie DNA, szczególnie w procesach hematopoezy, syntezy mieliny i utrzymaniu osłonek mielinowych oraz syntezie tkanki nabłonkowej.¹²

Kobalamina odgrywa również istotną rolę w syntezie neuroprzekaźników oraz stanowi kluczowy element metabolizmu kwasów tłuszczowych i węglowodanów.¹³

Na niedobór witaminy B12 narażone są różne grupy populacyjne, w tym osoby z cukrzycą, osoby starsze oraz pacjenci z chorobami układu pokarmowego. Szczególnie wysokie ryzyko występuje u wegetarian, a zwłaszcza wegan, ponieważ jedynym źródłem witaminy B12 są pokarmy pochodzenia zwierzęcego. Zagrożone są również niemowlęta matek z niedoborem tej witaminy.¹⁴

Zaburzenia wchłaniania witaminy B12 mogą występować na różnych etapach procesu trawienia. Najważniejszym schorzeniem powodującym nieprawidłowe wchłanianie i niedobór witaminy B12 jest autoimmunologiczne zapalenie błony śluzowej żołądka, określane jako niedokrwistość złośliwa, charakteryzujące się niszczeniem błony śluzowej żołądka oraz obecnością przeciwciał przeciwko komórkom okładzinowym i przeciwko czynnikowi wewnętrznemu.¹⁵

Niedobór witaminy B12 może wywoływać objawy neurologiczne, takie jak parestezje, drętwienie, zaburzenia chodu, zapalenie wielonerwowe (szczególnie nerwów czuciowych w dystalnych częściach kończyn). Dodatkowo mogą wystąpić: niedokrwistość, zanik nerwu wzrokowego oraz zmiany stanu psychicznego.¹⁶

Znaczenie skojarzenia witamin B1, B6 i B12

Witaminy neurotropowe B1, B6 i B12 – zarówno stosowane pojedynczo, jak i w skojarzeniu – wykazują szczególne znaczenie dla metabolizmu układu nerwowego dzięki synergii biochemicznej, co uzasadnia ich łączne stosowanie. Wszystkie trzy witaminy, poprzez różne mechanizmy działania, przyczyniają się do zachowania prawidłowego stanu nerwów i stanowią niezbędne związki w funkcjonowaniu organizmu.¹⁷

W większości populacji pacjentów narażonych na niedobory witamin z grupy B, takich jak osoby w podeszłym wieku, pacjenci z cukrzycą, osoby z chorobami układu pokarmowego (np. z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit, po zabiegach chirurgicznych w obrębie przewodu pokarmowego, z zapaleniem błony śluzowej żołądka, celiakią, uporczywymi wymiotami i długotrwałą biegunką), występuje równoczesny niedobór wszystkich trzech witamin neurotropowych.¹⁸

Badania wykazały dodatkowo, że połączenie witamin B1, B6 i B12 w skojarzeniu z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) w leczeniu bólu wywiera efekt synergistyczny, zwiększając skuteczność terapeutyczną.¹⁹