progresja szpiczaka mnogiego
Progresja szpiczaka mnogiego (multiple myeloma, MM) to proces nasilenia choroby nowotworowej charakteryzujący się wzrostem liczby nieprawidłowych plazmocytów w szpiku kostnym, zwiększoną produkcją monoklonalnych immunoglobulin (białka M) oraz nasileniem objawów klinicznych. Zgodnie z kryteriami IMWG (International Myeloma Working Group), progresję definiuje się jako wzrost stężenia białka M o ≥25% (minimum 0,5 g/dl), zwiększenie odsetka plazmocytów w szpiku kostnym o ≥10%, pojawienie się nowych zmian osteolitycznych lub powiększenie istniejących, a także rozwój hiperkalcemii związanej bezpośrednio z chorobą.
W procesie progresji szpiczaka mnogiego dochodzi do nasilenia objawów klinicznych określanych akronimem CRAB: hiperkalcemia (C), niewydolność nerek (R), niedokrwistość (A) oraz zmiany osteolityczne kości (B). Pacjenci mogą doświadczać nasilenia bólu kostnego, częstszych złamań patologicznych, pogłębienia niedokrwistości, narastającej niewydolności nerek oraz zwiększonej podatności na infekcje. Progresja choroby może również objawiać się wystąpieniem zespołu nadlepkości krwi, amyloidozy czy neuropatii.
Monitoring progresji szpiczaka mnogiego obejmuje regularne badania laboratoryjne (poziom białka M, wolnych łańcuchów lekkich, parametry nerkowe, morfologia), badania obrazowe (RTG, MRI, PET-CT) oraz ocenę szpiku kostnego. Wczesne wykrycie progresji umożliwia modyfikację leczenia, które może obejmować intensyfikację chemioterapii, zastosowanie nowych leków (inhibitory proteasomu, leki immunomodulujące, przeciwciała monoklonalne), przeszczep komórek macierzystych lub włączenie do badań klinicznych z nowymi cząsteczkami. Identyfikacja mechanizmów oporności na dotychczasowe leczenie stanowi kluczowy element w planowaniu kolejnych linii terapii.