Właściwości farmakodynamiczne
Beduo 100 mg + 100 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Beduo

Produkt leczniczy Beduo, zawierający 100 mg tiaminy chlorowodorku (witaminy B1) i 100 mg pirydoksyny chlorowodorku (witaminy B6) w postaci tabletek powlekanych, należy do grupy farmakoterapeutycznej: witamina B1 w połączeniu z witaminą B6 i (lub) witaminą B12, kod ATC: A11DB01. Tiamina i pirydoksyna są niezbędnymi składnikami odżywczymi (witaminami), które pełnią kluczowe funkcje w procesach metabolicznych organizmu.¹

Tiamina – charakterystyka farmakodynamiczna

Witamina B1 (tiamina) po przedostaniu się do organizmu ulega przemianie do biologicznie aktywnej formy – pirofosforanu tiaminy (TPP). TPP odgrywa kluczową rolę w głównych procesach metabolicznych węglowodanów. Jako koenzym, pirofosforan tiaminy uczestniczy w konwersji pirogronianu do acetylo-CoA oraz wpływa na aktywność transketolaz w cyklu pentozofosforanowym. Dodatkowo, odgrywa istotną rolę w przemianie alfa-ketoglutaranu do sukcynylo-CoA w cyklu kwasu cytrynowego. Ze względu na ścisłe powiązanie z metabolizmem, tiamina wykazuje liczne interakcje z innymi witaminami z grupy B.²

Biologicznie czynna forma tiaminy jest powszechnie spotykana w organizmach roślinnych i zwierzęcych. Tiamina jest wytwarzana przez rośliny i niektóre mikroorganizmy (autotrofy), natomiast organizm ludzki nie posiada zdolności do jej syntetyzowania. Z uwagi na szybki metabolizm oraz ograniczone zdolności magazynowania, konieczne jest codzienne dostarczanie tiaminy w ilościach wystarczających do pokrycia zapotrzebowania organizmu.³

Fizjologiczne zapotrzebowanie na tiaminę

Całkowita ilość tiaminy zmagazynowana w organizmie człowieka wynosi około 30 mg, z czego około 40% znajduje się w tkance mięśniowej. Aby zapobiec niedoborom, zalecane dzienne spożycie witaminy B1 wynosi:

• Dla mężczyzn: od 1,0 do 1,3 mg na dobę – zapewnia podstawowe pokrycie zapotrzebowania metabolicznego⁴
• Dla młodzieży: do 1,4 mg na dobę – zwiększone zapotrzebowanie związane z intensywnym rozwojem⁵
• Dla kobiet: 1,0 mg na dobę – podstawowe zapotrzebowanie metaboliczne⁶
• W okresie ciąży: zwiększenie o 0,2 mg na dobę – dodatkowe zapotrzebowanie związane z rozwojem płodu⁷
• W okresie laktacji: zwiększenie o 0,4 mg na dobę – zwiększone zapotrzebowanie związane z produkcją mleka⁸

Minimalne zapotrzebowanie na tiaminę u ludzi wynosi 0,3 mg na 1000 kcal dostarczanej energii, co stanowi bazowy poziom niezbędny do prawidłowego funkcjonowania procesów metabolicznych.⁹

Konsekwencje niedoboru tiaminy

Niedobór tiaminy prowadzi do rozwoju poważnych schorzeń, w tym choroby beri-beri i zespołu encefalopatii Wernickie’go. Objawy kliniczne niedoboru tiaminy stają się widoczne po 2-3 tygodniach niedostatecznej podaży tej witaminy. Manifestują się one przede wszystkim w obwodowym układzie nerwowym, układzie sercowo-naczyniowym oraz przewodzie pokarmowym.¹⁰

W przypadku terapii stanów niedoboru tiaminy, konieczne jest zastosowanie dawek wyższych niż stosowane w profilaktyce, co umożliwia szybkie uzupełnienie niedoborów i zapobieganie postępowi zmian patologicznych.¹¹

Pirydoksyna – charakterystyka farmakodynamiczna

Witamina B6 (pirydoksyna) w swojej fosforylowanej postaci, jako 5′-fosforan pirydoksalu (PLP), funkcjonuje jako koenzym szeregu enzymów biorących udział w nieoksydacyjnym metabolizmie aminokwasów. Fosforylacja grupy CH2OH w pozycji 5 cząsteczki stanowi warunek konieczny dla pełnienia funkcji koenzymatycznych. Enzymy, których kofaktorem jest PLP, uczestniczą w następujących procesach:¹²

• Dekarboksylacja – prowadząca do tworzenia fizjologicznie czynnych amin, takich jak adrenalina, histamina, serotonina, dopamina i tyramina¹³
• Transaminacja – uczestnicząca w procesach anabolicznych i katabolicznych, obejmująca działanie enzymów takich jak transaminaza glutaminowo-szczawiooctowa, transaminaza glutaminowo-pirogronowa, transaminaza kwas gamma-aminomasłowy – kwas alfa-ketoglutarowy¹⁴
• Różnorodne procesy rozszczepiania i syntezy aminokwasów – wspierające złożone szlaki metaboliczne¹⁵

Witamina B6 odgrywa istotną rolę w metabolizmie tryptofanu, uczestnicząc w czterech różnych etapach jego przemian. W procesie syntezy hemoglobiny, witamina B6 katalizuje tworzenie kwasu alfa-amino-beta-ketoadypinowego. Ponadto, istnieją bezpośrednie biochemiczne powiązania między pirydoksyną a innymi witaminami z grupy B, co wskazuje na synergistyczne działanie tych składników odżywczych.¹⁶

Fizjologiczne zapotrzebowanie na pirydoksynę

Zawartość witaminy B6 w organizmie człowieka wynosi od 40 do 150 mg. Pirydoksyna magazynowana jest głównie w tkance mięśniowej w postaci 5′-fosforanu pirydoksalu. Zapotrzebowanie na witaminę B6 jest ściśle związane z metabolizmem białek i wzrasta proporcjonalnie do spożycia białka. Zalecane jest spożycie 0,02 mg witaminy B6 na gram spożytego białka.¹⁷

Aby zapobiec niedoborom, zalecane dzienne spożycie witaminy B6 wynosi:

• Dla mężczyzn: 1,5 mg na dobę – zapewniające prawidłowy metabolizm białek¹⁸
• Dla kobiet: 1,2 mg na dobę – podstawowe zapotrzebowanie metaboliczne¹⁹
• W okresie ciąży i karmienia piersią: zwiększenie o 0,7 mg na dobę – zwiększone zapotrzebowanie związane z rozwojem płodu i produkcją mleka²⁰

W określonych stanach fizjologicznych i patologicznych, zapotrzebowanie na witaminę B6 może być zwiększone. Dotyczy to szczególnie przedłużonego stosowania niektórych produktów leczniczych lub w przypadku chorób i zaburzeń metabolicznych.²¹

Konsekwencje niedoboru pirydoksyny

Leczenie farmakologiczne stanów niedoboru pirydoksyny wymaga zastosowania dawek wyższych niż stosowane w profilaktyce, co umożliwia skuteczną korektę zaburzeń metabolicznych.²²

Niewystarczająca podaż pirydoksyny w diecie może prowadzić do wystąpienia objawów niedoboru, które dotyczą przede wszystkim:

• Nerwów obwodowych – manifestujące się jako neuropatie obwodowe²³
• Skóry i błony śluzowej – objawiające się zmianami dermatologicznymi²⁴
• Układu krwiotwórczego – prowadzące do zaburzeń hematologicznych²⁵

U dzieci niedobór pirydoksyny wywołuje zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym, co może prowadzić do poważnych zaburzeń neurologicznych i rozwojowych.²⁶