reasortacja genetyczna
Reasortacja genetyczna to zjawisko zachodzące u organizmów, których materiał genetyczny jest podzielony na kilka segmentów lub chromosomów, zwłaszcza u wirusów RNA, takich jak wirus grypy. Proces ten polega na wymianie segmentów genomu pomiędzy różnymi szczepami wirusa podczas jednoczesnego zakażenia tej samej komórki, co prowadzi do powstania nowych wariantów genetycznych.
W kontekście medycznym, reasortacja genetyczna ma szczególne znaczenie w epidemiologii wirusów grypy. Gdy dwie różne linie wirusa grypy (np. ludzka i ptasia lub świńska) zakażają jednocześnie tę samą komórkę, może dojść do wymiany segmentów RNA, co skutkuje powstaniem nowego wirusa o potencjalnie zmienionych właściwościach biologicznych, w tym zakaźności, wirulencji czy oporności na leki.
Reasortacja genetyczna jest jednym z głównych mechanizmów odpowiedzialnych za powstawanie pandemicznych szczepów wirusa grypy. Historyczne pandemie, jak ta z 1918 roku (hiszpanka), 1957, 1968 oraz pandemia z 2009 roku (świńska grypa), były związane z wirusami powstałymi w wyniku reasortacji. Jest to proces szczególnie monitorowany przez systemy nadzoru epidemiologicznego na całym świecie ze względu na potencjał tworzenia nowych, wysoce zjadliwych szczepów wirusów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ptasia grypa (grypa ptasia) – Etiologia i przyczyny
Ptasia grypa, wywoływana przez wirusy grypy typu A z rodziny Orthomyxoviridae, szczególnie podtypy H5N1, H7N9 i H9N2, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia zwierząt i ludzi. Wirusy te charakteryzują się segmentowanym genomem RNA, co umożliwia rekombinację genetyczną i przesunięcia antygenowe, prowadząc do powstawania nowych szczepów. Wyróżnia się wirusy o niskiej patogenności (LPAI), które zwykle powodują łagodne objawy u ptaków, oraz o wysokiej patogenności (HPAI), odpowiedzialne za ciężkie zakażenia i śmiertelność sięgającą nawet 90-100% u drobiu. U ludzi zakażenia są rzadkie, ale przebiegają ciężko, z wysoką śmiertelnością – w przypadku H5N1 wynoszącą około 60% spośród około 900 potwierdzonych przypadków od 1997 roku. Transmisja wirusa następuje głównie przez kontakt bezpośredni z zakażonymi ptakami lub ich wydzielinami, inhalację zanieczyszczonych kropelek oraz kontakt pośredni z zanieczyszczonym środowiskiem. Ostatnio, w 2024 roku, po raz pierwszy wykryto zakażenia wirusem H5N1 u bydła mlecznego, co budzi obawy o nowe drogi transmisji i potencjalną adaptację wirusa do ssaków.
bydło mleczne, dysregulacja cytokin, hemaglutynina, mutacja adaptacyjna, neuraminidaza, Orthomyxoviridae, pasteryzacja, przenoszenie wirusa, ptasia grypa, reasortacja genetyczna, receptor kwasu sialowego, rekombinacja genetyczna, replikacja wirusa, wirus grypy typu A, wirus H5N1, wirus zakaźny, wysoka śmiertelność - Leksykon chorób i schorzeń
Grypa – Etiologia i przyczyny
Grypa (influenza) to wysoce zakaźna choroba układu oddechowego wywoływana przez wirusy z rodziny Orthomyxoviridae, charakteryzujące się jednoniciowym, segmentowanym genomem RNA o polarności ujemnej. Wyróżnia się cztery typy wirusa: A, B, C i D, z których typ A odpowiada za ponad 70% sezonowych zakażeń i jest jedynym typem zdolnym do wywoływania pandemii. Typ A dzieli się na podtypy na podstawie białek powierzchniowych hemaglutyniny (H) i neuraminidazy (N), z najczęściej występującymi u ludzi podtypami H1N1 i H3N2. Typ B dzieli się na linie B/Yamagata i B/Victoria, typ C powoduje łagodne zakażenia, a typ D infekuje głównie bydło. Wirusy grypy mają naturalne rezerwuary wśród dzikich ptaków wodnych oraz innych zwierząt, takich jak świnie, bydło, konie, psy i koty, co sprzyja powstawaniu nowych wariantów wirusa poprzez reasortację genetyczną. Transmisja wirusa do ludzi może nastąpić przez bezpośredni lub pośredni kontakt ze zwierzętami, a okres inkubacji wynosi średnio 2 dni (zakres 1-4 dni). Zakaźność rozpoczyna się już na dzień przed wystąpieniem objawów i trwa do 5-7 dni po ich pojawieniu się, z dłuższym okresem u osób z obniżoną odpornością.
bakteryjne zapalenie płuc, droga kropelkowa, hemaglutynina, lek przeciwwirusowy, neuraminidaza, okres inkubacji, Orthomyxoviridae, oseltamiwir, peramiwir, przesunięcie antygenowe, ptasia grypa, reakcja łańcuchowa polimerazy, reasortacja genetyczna, skok antygenowy, szczepienie przeciwko grypie, szybki test diagnostyczny grypy, transmisja wirusa, wirus grypy typu A, wirus grypy typu B, wirus grypy typu C, zakażenie wirusem grypy, zanamiwir, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia