Właściwości farmakodynamiczne leku Levopront

Levopront zawiera lewodropropizynę (S(-)3-(4-fenylo-piperazyn-1-ylo)-propano-1,2-diol), związek otrzymywany na drodze syntezy stereospecyficznej. Substancja ta należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w kaszlu i przeziębieniu, klasyfikowanych jako inne leki przeciwkaszlowe (kod ATC: R05DB27).¹

Mechanizm działania

Lewodropropizyna charakteryzuje się głównie obwodowym działaniem przeciwkaszlowym i znoszącym skurcz oskrzeli, z punktem uchwytu zlokalizowanym w oskrzelach i tchawicy. W badaniach na modelach zwierzęcych stwierdzono również działanie miejscowo znieczulające.²

Mechanizm działania przeciwkaszlowego lewodropropizyny opiera się na hamującym wpływie na włókna C. Badania in vitro wykazały, że związek ten hamuje uwalnianie neuropeptydów z włókien C, które są odpowiedzialne za przewodzenie bodźców czuciowych. Obserwacje na znieczulonych kotach potwierdziły, że lek znacząco obniża aktywację włókien C i znosi związane z tym odruchy.³

Skuteczność farmakodynamiczna

W badaniach na zwierzętach skuteczność przeciwkaszlowa doustnie podawanej lewodropropizyny okazała się równa lub wyższa w porównaniu do dropropizyny i kloperastyny. Ocena efektywności dotyczyła kaszlu wywołanego przez bodźce obwodowe, takie jak drażnienie substancjami chemicznymi, mechaniczne pobudzanie tchawicy oraz stymulacja elektryczna włókien aferentnych nerwu błędnego.⁴

W przypadku kaszlu wywołanego bodźcami centralnymi, jak elektryczna stymulacja tchawicy u świnki morskiej, aktywność lewodropropizyny jest około dziesięciokrotnie niższa od aktywności kodeiny. Natomiast w testach stymulacji obwodowej (z wykorzystaniem kwasu cytrynowego, wody amoniakalnej, kwasu siarkowego) stosunek siły działania tych dwóch leków mieści się w przedziale 0,5-2.⁵

Obwodowy mechanizm działania lewodropropizyny potwierdza fakt, że związek ten nie wykazuje aktywności po podaniu do komór mózgu u zwierząt. Porównanie skuteczności lewodropropizyny i kodeiny podawanych doustnie i w postaci aerozolu u świnek morskich wykazało, że lewodropropizyna jest tak samo lub bardziej skuteczna niż kodeina po podaniu w aerozolu, jednak przy podaniu doustnym jej działanie jest dwukrotnie słabsze.⁶

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Lewodropropizyna charakteryzuje się znacznie mniejszą aktywnością niż dropropizyna w hamowaniu drżenia indukowanego oksotremoryną oraz drgawek wywołanych pentametylenotetrazolem. Wykazuje również znacznie mniejszy wpływ na spontaniczną ruchliwość u myszy.⁷

Co istotne, lewodropropizyna nie wypiera naloksonu z receptorów opioidowych w mózgu szczura, nie wpływa na zespół abstynencyjny po odstawieniu morfiny, a przerwanie jej podawania nie wywołuje zachowań typowych dla uzależnienia.⁸

W dawkach terapeutycznych lewodropropizyna nie wpływa u ludzi na kształt krzywej EEG ani na funkcje psychomotoryczne.⁹

Działanie rozkurczowe na oskrzela

W zakresie drzewa oskrzelowego lewodropropizyna wykazuje działanie hamujące skurcz oskrzeli wywołany histaminą, serotoniną i bradykininą. Istotne jest, że lek nie hamuje skurczu oskrzeli indukowanego acetylocholiną, co potwierdza brak działania antycholinergicznego. W modelach zwierzęcych wartość ED₅₀ dla działania znoszącego skurcz oskrzeli jest porównywalna do wartości dla działania przeciwkaszlowego.¹⁰

Wpływ na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy

W badaniach na zwierzętach lewodropropizyna nie powoduje depresji oddechowej ani istotnych objawów sercowo-naczyniowych. Nie powoduje również zaparć.¹¹

U ludzi lek nie wywołuje depresji oddechowej ani nie zaburza oczyszczania śluzowo-rzęskowego. Szczególnie istotne jest to, że w jednym z ostatnich badań wykazano brak działania depresyjnego lewodropropizyny na ośrodki oddechowe u pacjentów z przewlekłą niewydolnością oddechową, zarówno w warunkach oddechu spontanicznego, jak i w warunkach hiperkapnii.¹²

Nie stwierdzono zmian w zakresie parametrów układu sercowo-naczyniowego u zdrowych ochotników otrzymujących do 240 mg lewodropropizyny.¹³

Skuteczność kliniczna

U zdrowych ochotników dawka 60 mg lewodropropizyny pozwalała zmniejszyć przez co najmniej 6 godzin natężenie kaszlu indukowanego aerozolem zawierającym kwas cytrynowy.¹⁴

Liczne dowody eksperymentalne wskazują na skuteczność kliniczną lewodropropizyny w hamowaniu kaszlu o różnej etiologii, w tym:¹⁵

• kaszel w przebiegu raka płuca
• kaszel związany z zakażeniami górnych dróg oddechowych
• kaszel związany z zakażeniami dolnych dróg oddechowych
• krztusiec

Działanie przeciwkaszlowe lewodropropizyny jest porównywalne z lekami o działaniu ośrodkowym, jednak w przeciwieństwie do nich, charakteryzuje się lepszym profilem tolerancji, szczególnie w odniesieniu do ośrodkowego działania uspokajającego.¹⁶