metabolit NAPQI
Metabolit NAPQI (N-acetylo-p-benzochinonoimina) to reaktywny związek powstający podczas metabolizmu paracetamolu (acetaminofenu) w wątrobie. W warunkach normalnych, niewielkie ilości paracetamolu są przekształcane w NAPQI przez enzymy cytochromu P450 (głównie CYP2E1), a następnie szybko neutralizowane przez glutation wątrobowy.
Przy przedawkowaniu paracetamolu lub w stanach niedoboru glutationu (np. niedożywienie, alkoholizm), dochodzi do nadmiernego gromadzenia NAPQI, który wiąże się kowalencyjnie z białkami hepatocytów, prowadząc do uszkodzenia wątroby. Mechanizm ten jest odpowiedzialny za hepatotoksyczność paracetamolu, która może prowadzić do ostrej niewydolności wątroby.
W przypadku zatrucia paracetamolem, podawanie N-acetylocysteiny (NAC) jako antidotum uzupełnia zapasy glutationu, umożliwiając detoksykację NAPQI i zapobiegając uszkodzeniu wątroby. Skuteczność NAC jest największa, gdy zostanie podana w ciągu pierwszych 8-10 godzin od przedawkowania paracetamolu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Acenol 300 mg
Paracetamol, substancja czynna preparatu Acenol 300 mg, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie ważne jest monitorowanie pacjentów stosujących jednocześnie doustne antykoagulanty z grupy kumaryny ze względu na ryzyko nasilenia działania przeciwzakrzepowego i zwiększonego ryzyka krwawień (wysoki poziom istotności). Indukcja enzymów wątrobowych przez ryfampicynę, leki przeciwpadaczkowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina) oraz niektóre leki nasenne zwiększa metabolizm paracetamolu do toksycznych metabolitów, co podnosi ryzyko hepatotoksyczności (wysoki poziom istotności). Ponadto, jednoczesne stosowanie paracetamolu z inhibitorami MAO może prowadzić do stanów pobudzenia i wysokiej gorączki (umiarkowany poziom istotności), a z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) – do zwiększonego ryzyka zaburzeń czynności nerek (umiarkowany do wysokiego poziom istotności). Wchłanianie paracetamolu może być przyspieszone przez metoklopramid i domperydon, natomiast opóźnione przez kolestyraminę, co może wpływać na skuteczność terapeutyczną leku.
biodostępność, choroba nerek, choroba wątroby, cukrzyca, cytochrom P450, deplecja glutationu, detoksykacja, działanie serotoninergiczne, enzym wątrobowy, farmakokinetyka, fenobarbital, fenytoina, hepatotoksyczność, indukcja enzymatyczna, inhibitor MAO, INR, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, kofeina, kolestyramina, lek prokinetyczny, lek przeciwgruźliczy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, metabolit NAPQI, metabolizm wątrobowy, metoklopramid, niesteroidowy lek przeciwzapalny, paracetamol, ryfampicyna, salicylamid, stan pobudzenia, stężenie glukozy, uszkodzenie hepatocytów, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Interakcje leku – Panadol Rapid 500 mg
Paracetamol, substancja czynna preparatu Panadol Rapid, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Leki prokinetyczne (metoklopramid, domperidon) przyspieszają wchłanianie paracetamolu, natomiast kolestyramina je opóźnia, co może wpływać na skuteczność terapii. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z doustnymi antykoagulantami (np. warfaryna), gdzie regularne stosowanie paracetamolu nasila działanie przeciwzakrzepowe, zwiększając ryzyko krwawień (konieczne monitorowanie INR). Leki indukujące enzymy wątrobowe (fenobarbital, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) zwiększają ryzyko hepatotoksyczności nawet przy standardowych dawkach paracetamolu. Dodatkowo, salicylamid wydłuża czas wydalania paracetamolu, a kofeina wzmacnia jego działanie przeciwbólowe. Interakcje z inhibitorami MAO mogą wywołać pobudzenie psychoruchowe i hipertermię, a łączone stosowanie z NLPZ zwiększa ryzyko nefrotoksyczności, szczególnie u pacjentów z istniejącą dysfunkcją nerek.
choroba wątroby, domperidon, doustny antykoagulant, fenobarbital, fenytoina, hepatotoksyczność, induktor enzymów wątrobowych, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, karbamazepina, kofeina, kolestyramina, kumaryna, lek prokinetyczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, metabolit NAPQI, metoklopramid, nefropatia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, paracetamol, ryfampicyna, salicylamid, uszkodzenie hepatocytów, warfaryna, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Panadol Extra 500 mg + 65 mg
Produkt leczniczy Panadol Extra zawiera 500 mg paracetamolu oraz 65 mg kofeiny w formie tabletek powlekanych. Paracetamol charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, choć jednoczesne przyjmowanie z posiłkiem może opóźniać osiągnięcie maksymalnego stężenia w osoczu. Po wchłonięciu paracetamol jest równomiernie dystrybuowany do płynów ustrojowych, z niskim stopniem wiązania z białkami osocza. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie poprzez sprzęganie z kwasem glukuronowym i siarczanami, a około 5% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej. Istotnym metabolitem jest hepatotoksyczny NAPQI, który przy dawkach terapeutycznych jest neutralizowany przez glutation, natomiast przy przedawkowaniu może prowadzić do uszkodzenia hepatocytów i ostrej niewydolności wątroby. Okres półtrwania paracetamolu wynosi 1-4 godziny. Kofeina jest szybko wchłaniana, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po około 1 godzinie, z okresem półtrwania około 3,5 godziny; metabolizowana jest do kwasu 1-metylomoczowego i 1-metyloksantyny, które są wydalane z moczem.
1-metyloksantyna, ciężka niewydolność wątroby, glutation wątrobowy, hepatocyt, interakcja lekowa, kumulacja metabolitów, kwas 1-metylomoczowy, metabolit hepatotoksyczny, metabolit NAPQI, N-acetylo-p-benzochinoimina, niewydolność wątroby, okres półtrwania, ostra niewydolność wątroby, paracetamol i kofeina, przewlekła niewydolność nerek, sprzęganie z kwasem glukuronowym, stężenie leku w osoczu, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami osocza, wyrównana niewydolność wątroby - Leksykon leków
Interakcje leku – Paracetamol Hasco o smaku pomarańczowym 120 mg/5 ml
Paracetamol Hasco o smaku pomarańczowym wykazuje liczne klinicznie istotne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na jego skuteczność terapeutyczną oraz bezpieczeństwo stosowania. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie paracetamolu z alkoholem, co prowadzi do indukcji enzymu CYP2E1, zmniejszenia zasobów glutationu i nasilonego uszkodzenia hepatocytów, nawet przy dawkach terapeutycznych. Interakcje z lekami indukującymi enzymy wątrobowe (barbiturany, fenytoina, karbamazepina, ryfampicyna) zwiększają ryzyko hepatotoksyczności poprzez wzrost produkcji toksycznych metabolitów. Ponadto, paracetamol może nasilać działanie doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy pochodnych kumaryny, co wymaga monitorowania INR, a także zwiększać ryzyko nefrotoksyczności przy jednoczesnym stosowaniu z NLPZ. Warto również zwrócić uwagę na potencjalne interakcje z inhibitorami MAO, chloramfenikolem oraz zydowudyną, które mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak pobudzenie psychoruchowe, neutropenia czy zwiększona toksyczność antybiotyku.
barbiturat, chloramfenikol, cytochrom P450 2E1, domperidon, działanie hepatotoksyczne, działanie nefrotoksyczne, farmakokinetyka paracetamolu, farmakolog kliniczny, fenobarbital, fenytoina, glutation, glutetimid, hipertermia, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, karbamazepina, kolestyramina, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwretrowirusowy, lek przeciwzakrzepowy, metabolit NAPQI, metoklopramid, morfologia krwi obwodowej, neutropenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ośrodkowy układ nerwowy, oznaczanie stężenia glukozy, parametry krzepnięcia krwi, pochodna kumaryny, przewlekły alkoholizm, ryfampicyna, salicylamid, uszkodzenie hepatocytów, zydowudyna - Leksykon leków
Interakcje leku – Paramax Quick 500 mg
Paracetamol (Paramax Quick 500 mg) wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z wieloma lekami, które mogą wpływać na jego bezpieczeństwo i skuteczność. Szczególnie ważne jest monitorowanie pacjentów stosujących jednocześnie pochodne kumaryny (np. warfarynę), gdzie dawki paracetamolu ≥2000 mg/dobę przez co najmniej 3 dni mogą nasilać działanie przeciwzakrzepowe i zwiększać ryzyko krwawień, wymagając ścisłej kontroli INR. Współstosowanie z zydowudyną zwiększa ryzyko neutropenii, a z flukloksacyliną – ryzyko kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową, zwłaszcza u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Leki wpływające na opróżnianie żołądka (metoklopramid, domperydon) przyspieszają wchłanianie paracetamolu, natomiast leki spowalniające opróżnianie mogą opóźniać jego działanie. Cholestyramina zmniejsza wchłanianie paracetamolu, dlatego jej podanie powinno być odroczone o co najmniej 1 godzinę po paracetamolu.
chloramfenikol, cholestyramina, choroba wątroby, CYP2E1, cytochrom P450, detoksykacja, działanie hepatotoksyczne, działanie przeciwzakrzepowe, dziurawiec zwyczajny, fenobarbital, flukloksacylina, glutation, induktor enzymatyczny, induktor enzymu wątrobowego, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoniazyd, karbamazepina, klirens paracetamolu, kwas glukuronowy, kwasica metaboliczna, luka anionowa, metabolit NAPQI, metoklopramid, neutropenia, opróżnianie żołądka, pochodna kumaryny, probenecyd, stężenie w osoczu, toksyczny metabolit, znormalizowany czas protrombinowy, zydowudyna