proporcjonalność do dawki
Proporcjonalność do dawki (ang. dose proportionality) to zjawisko farmakokinetyczne, w którym parametry takie jak stężenie maksymalne leku w osoczu (Cmax) czy pole pod krzywą stężenia leku w czasie (AUC) zmieniają się liniowo wraz ze zmianą podanej dawki. Jest to kluczowy aspekt badany podczas opracowywania nowych leków.
W warunkach idealnej proporcjonalności do dawki, podwojenie dawki leku powoduje dokładnie dwukrotny wzrost jego stężenia w osoczu. Zjawisko to występuje, gdy wszystkie procesy farmakokinetyczne (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i wydalanie) przebiegają zgodnie z kinetyką pierwszego rzędu i nie ulegają wysyceniu.
Odstępstwa od proporcjonalności do dawki mogą sugerować nasycenie procesów metabolicznych, zmiany w wiązaniu z białkami osocza, nasycenie transporterów błonowych lub inne nieliniowe mechanizmy farmakokinetyczne. Brak proporcjonalności do dawki ma istotne implikacje kliniczne, gdyż może prowadzić do nieprzewidywalnych zmian w stężeniu leku i zwiększać ryzyko działań niepożądanych przy zwiększaniu dawki.
Ocena proporcjonalności do dawki stanowi standardowy element badań klinicznych fazy I, gdzie określa się zakres dawek, w którym lek zachowuje liniową farmakokinetykę. Informacja ta jest niezbędna do opracowania racjonalnych schematów dawkowania oraz przewidywania efektów terapeutycznych i toksycznych leku.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pulmicort 0,5 mg/ml
Budezonid, stosowany w postaci zawiesiny do nebulizacji (Pulmicort) w stężeniach 0,125 mg/ml, 0,250 mg/ml oraz 0,500 mg/ml, charakteryzuje się biodostępnością ogólnoustrojową u dorosłych na poziomie około 15% dawki nominalnej oraz 40-70% dawki dostarczonej pacjentowi. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po dawce 2 mg osiąga około 4 nmol/l w ciągu 10-30 minut od rozpoczęcia nebulizacji. Objętość dystrybucji wynosi około 3 l/kg, a wiązanie z białkami osocza to 85-90%. Budezonid podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu (efekt pierwszego przejścia), głównie przez izoenzym CYP3A4, z około 90% przekształceniem do metabolitów o mniej niż 1% aktywności glikokortykosteroidowej. Klirens układowy u dorosłych wynosi około 1,2 l/min, a okres półtrwania po podaniu dożylnym to 2-3 godziny. Kinetyka farmakokinetyczna jest liniowa i proporcjonalna do dawki.
16-hydroksyprednizolon, 6-hydroksybudezonid, aktywność glikokortykosteroidowa, biodostępność ogólnoustrojowa, biotransformacja, budezonid, cytochrom P450, dawka dostarczona, dawka nominalna, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja na budezonid, izoenzym CYP 3A4, klirens układowy, nebulizator pneumatyczny, objętość dystrybucji, ogólnoustrojowa biodostępność, ogólnoustrojowy klirens, okres półtrwania, okres półtrwania budezonidu, parametry farmakokinetyczne, proporcjonalność do dawki, stężenie budezonidu w osoczu, stężenie leku w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zawiesina do nebulizacji - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aderolio 0,5 mg
Ewerolimus, podawany doustnie w dawkach od 0,25 do 15 mg, wykazuje liniową farmakokinetykę z Tmax wynoszącym 1-2 godziny oraz biodostępnością około 90% w formie tabletek do sporządzania zawiesiny. Pokarm bogatotłuszczowy obniża Cmax o 60% i AUC o 16%, co wymaga konsekwentnego przyjmowania leku z posiłkiem lub na czczo. Dystrybucja ewerolimusu cechuje się zmiennym stosunkiem krew/osocze (17-73%) i wysokim wiązaniem z białkami osocza (~74%). Metabolizm zachodzi głównie przez CYP3A4 i glikoproteinę P, a metabolity wykazują około 100-krotnie mniejszą aktywność niż substancja macierzysta. Wydalanie odbywa się głównie z kałem (80%), z minimalnym wydalaniem w moczu (5%). U pacjentów po przeszczepieniu nerki i serca farmakokinetyka jest podobna, a stan stacjonarny osiągany jest przed 4. dniem leczenia z kumulacją 2-3-krotną. Dla dawek 0,75 mg i 1,5 mg dwa razy na dobę średnie wartości Cmax wynoszą odpowiednio 11,1 ± 4,6 i 20,3 ± 8,0 ng/ml, a AUC 75 ± 31 i 131 ± 59 ng•h/ml. Okres półtrwania wynosi około 28 ± 7 godzin, a klirens po podaniu doustnym to 8,8 l/h z 27% zmiennością międzyosobniczą.
białko osocza, bogatotłuszczowy posiłek, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, cyklosporyna, ewerolimus, farmakokinetyka ewerolimusu, fosfatydylocholina, glikoproteina p, klirens doustny, lekkie zaburzenie czynności wątroby, małopłytkowość, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, ostre odrzucanie przeszczepu, proporcjonalność do dawki, przeszczepienie narządu, skala Childa-Pugha, stan stacjonarny, stężenie maksymalne we krwi, substrat CYP3A4, umiarkowane zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Ondemet 0,5 mg/ml
Farmakokinetyka budezonidu w postaci zawiesiny do nebulizacji (Ondemet) charakteryzuje się biodostępnością ogólnoustrojową u dorosłych na poziomie około 15% dawki nominalnej oraz 40-70% dawki dostarczonej pacjentowi. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) po dawce 2 mg osiąga około 4 nmol/l w ciągu 10-30 minut od rozpoczęcia nebulizacji. Objętość dystrybucji wynosi około 3 L/kg masy ciała, a wiązanie z białkami osocza to 85-90%. Budezonid podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu (około 90% ulega przekształceniu przez CYP3A4), co skutkuje powstaniem metabolitów o aktywności glikokortykosteroidowej poniżej 1%. Klirens układowy u zdrowych dorosłych wynosi około 1,2 L/min, a okres półtrwania po podaniu dożylnym to 2-3 godziny. Parametry farmakokinetyczne wykazują proporcjonalność do dawki.
AUC, biodostępność ogólnoustrojowa, Cmax, cytochrom P450, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja ogólnoustrojowa, hydroksybudezonid, hydroksyprednizolon, izoenzym CYP 3A4, klirens budezonidu, klirens układowy, nebulizator pneumatyczny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, okres półtrwania budezonidu, proporcjonalność do dawki, stężenie budezonidu, stężenie budezonidu w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawiesina do nebulizacji