proporcjonalność do dawki

Proporcjonalność do dawki (ang. dose proportionality) to zjawisko farmakokinetyczne, w którym parametry takie jak stężenie maksymalne leku w osoczu (Cmax) czy pole pod krzywą stężenia leku w czasie (AUC) zmieniają się liniowo wraz ze zmianą podanej dawki. Jest to kluczowy aspekt badany podczas opracowywania nowych leków.

W warunkach idealnej proporcjonalności do dawki, podwojenie dawki leku powoduje dokładnie dwukrotny wzrost jego stężenia w osoczu. Zjawisko to występuje, gdy wszystkie procesy farmakokinetyczne (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i wydalanie) przebiegają zgodnie z kinetyką pierwszego rzędu i nie ulegają wysyceniu.

Odstępstwa od proporcjonalności do dawki mogą sugerować nasycenie procesów metabolicznych, zmiany w wiązaniu z białkami osocza, nasycenie transporterów błonowych lub inne nieliniowe mechanizmy farmakokinetyczne. Brak proporcjonalności do dawki ma istotne implikacje kliniczne, gdyż może prowadzić do nieprzewidywalnych zmian w stężeniu leku i zwiększać ryzyko działań niepożądanych przy zwiększaniu dawki.

Ocena proporcjonalności do dawki stanowi standardowy element badań klinicznych fazy I, gdzie określa się zakres dawek, w którym lek zachowuje liniową farmakokinetykę. Informacja ta jest niezbędna do opracowania racjonalnych schematów dawkowania oraz przewidywania efektów terapeutycznych i toksycznych leku.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl