mutacja VHL
Mutacja VHL odnosi się do genetycznej zmiany w genie supresorowym VHL (von Hippel-Lindau), zlokalizowanym na chromosomie 3p25. Gen ten koduje białko pVHL, które pełni kluczową rolę w regulacji czynnika indukowanego hipoksją (HIF) oraz w procesach degradacji białek, angiogenezie i regulacji cyklu komórkowego.
Dziedziczne mutacje VHL są przyczyną choroby von Hippel-Lindau, rzadkiego zespołu nowotworowego dziedziczonego autosomalnie dominująco. Pacjenci z tą mutacją mają podwyższone ryzyko rozwoju licznych nowotworów, w tym naczyniaków zarodkowych siatkówki i ośrodkowego układu nerwowego, raka jasnokomórkowego nerki, guzów chromochłonnych nadnerczy oraz guzów neuroendokrynnych trzustki.
Somatyczne mutacje VHL występują w około 80-90% przypadków sporadycznego raka jasnokomórkowego nerki. Inaktywacja genu VHL prowadzi do zaburzenia degradacji HIF-α, co skutkuje nadekspresją genów regulowanych przez hipoksję, takich jak VEGF, PDGF i TGF-α, stymulując angiogenezę nowotworową i proliferację komórek.
Diagnostyka molekularna mutacji VHL obejmuje sekwencjonowanie DNA, MLPA oraz analizę liczby kopii. Identyfikacja mutacji VHL ma istotne znaczenie w poradnictwie genetycznym, wczesnym wykrywaniu nowotworów u nosicieli mutacji oraz w kwalifikacji pacjentów z rakiem nerki do terapii celowanych, w tym inhibitorów angiogenezy i inhibitorów szlaku mTOR.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Erytrocytoza – Patofizjologia i mechanizm
Erytrocytoza to hematologiczne zaburzenie charakteryzujące się podwyższoną masą erytrocytów, manifestujące się wzrostem stężenia hemoglobiny i/lub hematokrytu powyżej norm referencyjnych, z uwzględnieniem wieku, płci i wysokości nad poziomem morza. Wyróżnia się erytrocytozę względną (spowodowaną zmniejszeniem objętości osocza) oraz bezwzględną, dzieloną na pierwotną i wtórną. Pierwotna erytrocytoza, jak w czerwienicy prawdziwej (PV), jest wynikiem mutacji JAK2V617F (>95% przypadków), prowadzącej do konstytutywnej aktywacji szlaku JAK-STAT i niezależnej od erytropoetyny proliferacji erytrocytów. Wtórna erytrocytoza jest reakcją na podwyższone stężenie erytropoetyny (EPO), najczęściej w wyniku hipoksji tkankowej (np. POChP, przebywanie na dużych wysokościach, wady serca) lub nieprawidłowej produkcji EPO (nowotwory, stosowanie androgenów). Rodzinna erytrocytoza wtórna wiąże się z mutacjami w genach szlaku HIF-EPO (VHL, EGLN1, EPAS1) lub genach hemoglobiny, które zwiększają stabilność HIF i produkcję EPO.
białaczka, czerwienica prawdziwa, czynnik indukowany hipoksją, erytrocytoza idiopatyczna, erytrocytoza względna, erytropoeza, hematokryt, hipoksja tkankowa, hydroksylaza prolilowa, karboksyhemoglobina, mutacja JAK2, mutacja JAK2V617F, mutacja VHL, nowotwór mieloproliferacyjny, przewlekła choroba płuc, receptor erytropoetyny, stężenie hemoglobiny, świąd wodny, szlak JAK-STAT, szlak sygnałowy, zaburzenie szpiku kostnego, zakrzepica żyły wrotnej, zespół Budda-Chiariego, zespół nadlepkości, zwłóknienie szpiku