zespół uwalniania cytokin

Zespół uwalniania cytokin (CRS – Cytokine Release Syndrome) to potencjalnie zagrażająca życiu ogólnoustrojowa reakcja zapalna charakteryzująca się masowym uwolnieniem cytokin prozapalnych. Występuje najczęściej jako powikłanie nowoczesnych terapii immunologicznych, takich jak terapia CAR-T czy stosowanie przeciwciał monoklonalnych.

Patofizjologia zespołu obejmuje nadmierną aktywację limfocytów T, makrofagów i innych komórek układu odpornościowego, prowadzącą do „burzy cytokinowej”. Kluczową rolę w tym procesie odgrywają interleukiny (IL-6, IL-10, IL-2), interferon gamma, TNF-alfa i GM-CSF. Niekontrolowany wzrost stężenia tych cytokin powoduje zwiększoną przepuszczalność naczyń, hipotensję, gorączkę i uszkodzenie narządów.

Objawy CRS mogą mieć różne nasilenie – od łagodnej gorączki i bólu mięśni po ciężką niewydolność wielonarządową. System klasyfikacji opracowany przez ASTCT dzieli CRS na 4 stopnie nasilenia. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, pomiarze poziomu cytokin i wykluczeniu innych przyczyn stanu zapalnego, jak sepsa czy infekcja.

Leczenie zależy od nasilenia objawów i obejmuje leki przeciwgorączkowe, płynoterapię, tlenoterapię oraz specyficzne leki biologiczne, przede wszystkim tocilizumab (inhibitor receptora IL-6). W ciężkich przypadkach stosuje się kortykosteroidy, leki wazoaktywne i wentylację mechaniczną. Wczesne rozpoznanie i właściwe postępowanie terapeutyczne ma kluczowe znaczenie dla pomyślnego wyniku leczenia.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl